Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 16 grudnia 2017
w Esensji w Esensjopedii

Terminator: 10 najważniejszych filmów o podróżach w czasie

Esensja.pl
Esensja.pl
Konrad Wągrowski
Profesorek Nerwosolek o podróżach w czasie mawiał: „W czasie, gdy ja podróżuję, poczytaj mi gazetę, Entomologio”. Niewiele wiemy, co o podróżach w czasie mawiał Terminator, bo on z natury jest małomówny. Jednak z okazji powrotu na nasze ekrany zabójczych maszyn (które co prawda podobno w tej części trzymają się swych czasów) przypomnijmy 10 najważniejszych naszym zdaniem filmów, które opowiadały o temponautach.
1. Wehikuł czasu (The Time Machine, 1960, reż. George Pal)
Film istotny ze względu na wagę literackiego pierwowzoru, bardzo go jednak upraszczający. „Wehikuł czasu” H. G. Wellsa to autorska, głęboko pesymistyczna wizja ewolucji kapitalizmu, pogłębiania się różnic między klasami. Niewiele z tego pozostało w filmie Pala. To obraz rozrywkowy, pomimo prób nadania mu głębszych treści – George w trakcie podróży przez XX wiek zatrzymuje się w czasie trzech wojen światowych (trzecia zapowiedziana była na 1966 r., czyli 6 lat po nakręceniu filmu), a wizja Elojów jest marzeniem o pokojowym współistnieniu. Nagradzane efekty specjalne dziś już trącą myszką, ale trzeba przyznać, że wizja zmieniających się strojów na manekinie na wystawie sklepowej wraz ze zmianami mody weszła do historii kina.
2. Pomost (La Jetée, 1962, reż. Chris Marker)
Oryginalny, artystyczny film krótkometrażowy złożony jedynie ze statycznych zdjęć opatrzonych komentarzem. W Paryżu zniszczonym przez wojnę nuklearną ocaleni eksperymentują na mężczyźnie, który ma bardzo silne wspomnienie sceny z przeszłości na lotnisku Orly. Eksperymenty udają się – mężczyzna przenosi się w czasie, by stwierdzić, że pamiętana scena jest obrazem jego śmierci, widzianym z perspektywy jego jako dziecka. Mroczny, poruszający, sugestywny obraz, który mocno zainspirował „12 małp” i częściowo „Terminatora”.



Zobaczcie zresztą sami:
3. Sengoku Jietai (znany też jako „Time Slip” lub „G.I. Samurai”, 1979, reż. Mitsumasa Saito)
„Sengoku Jieitai” (w Polsce – o ile mnie pamięć nie myli – emitowany pod tytułem „Zagubieni w czasie”) wykorzystuje jeden z popularnych motywów literatury SF (choćby w dylogii Marcina Ciszewskiego „www.1939.com.pl” „www.1944.waw.pl”) i gier komputerowych, bardzo rzadko jednak z bliżej niewiadomych powodów wykorzystywany w filmach – zwarcia armii z różnych czasów (wspomnijcie choćby amerykański „Jeszcze raz Pearl Harbor”, który kończy się w najciekawszym momencie – gdy współczesne myśliwce ruszają do akcji przeciw japońskim bombowcom). W „Sengoku Jieitai” oddział japońskich żołnierzy wraz z uzbrojeniem (między innymi czołg, transportery opancerzone, śmigłowiec) przenosi się w XVI stulecie. Tam jednostka wikła się w lokalne konflikty i toczy wojnę z armiami samurajów o supremację nad Japonią. Co ciekawe – przewaga technologiczna daje efekty tylko do czasu, ostateczny wynik rozgrywki może być tylko jeden.
„Sengoku Jieitai” to też film w pewnym stopniu kultowy dla pokolenia współczesnych 30- i 40-latków – prawie każdy pamięta jeden, jedyny seans tego filmu w połowie lat 80. w sobotnim kinie nocnym.
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
4. Terminator (1984, reż. James Cameron)
Niskonakładowy mroczny thriller science fiction osiągnął zaskakujący sukces i otworzył wrota kariery dla Arnolda Schwarzeneggera i Jamesa Camerona. Choć pojawia się tu podróż w czasie, nie ona jest najważniejsza dla fabuły. O powodzeniu filmu zadecydował zimnowojenny strach przed zagładą nuklearną i obawa przed niekontrolowanym rozwojem techniki. Niemniej jednak wątek podróży w czasie jest tu poprowadzony z żelazną (a właściwie stalową) konsekwencją – nie ma miejsca na paradoksy, wszystko zostaje zamknięte w zwartej historii, zgodnie z eksponowaną choćby we współczesnych „Zagubionych” regułą: „Whatever happened, happened”. Część druga, imponująca jak na swe czasy efektami specjalnymi, pod względem ujęcia możliwych konsekwencji podróży w czasie była już dużo mniej wiarygodna.
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
5. Powrót do przyszłości (Back to the Future, 1985, reż. Robert Zemeckis)
Trzyczęściowy hit spod znaku kina nowej przygody. O sukcesie serii zadecydował wybór sympatycznego Michaela J. Foxa do roli głównej, delikatna dydaktyka właściwa dla kina familijnego, sentymentalne spojrzenie na lata 50., a także zręczny scenariusz, obfitujący w skoki czasowe i zaskakujące zwroty akcji. Nie można jednak też nie dostrzec głębszej myśli – subtelnego spojrzenia, jak zmieniła się Ameryka przez 30 lat. Dla samej tematyki podróży w czasie ważniejsza będzie jednak cześć druga cyklu, w której może i nie ma takiego fajnego nastroju, ale za to przeskoków czasowych, paradoksów, alternatywnych rzeczywistości mamy w bród.
6. Grand Tour: Disaster in Time (zwany czasem „Timescape”, 1991, reż. David Twohy)
Debiut reżyserski Davida Twohy’ego, który zdobył rozgłos i miano jednego z bardziej obiecujących twórców fantastyki niskobudżetowym filmem „Pitch Black”, a cios (kto wie, czy nie śmiertelny) swej karierze zadał jego wysokobudżetową kontynuacją – „Kronikami Riddicka”. „Grand Tour: Disaster in Time” to film wcześniejszy, dzieło może nie wybitne, ale całkiem udane, którego najciekawszym motywem jest z pozoru dość oczywisty, ale przez twórców niewykorzystywany powód do podróżowania w czasie. To turystyka. W filmie przybysze z przyszłości skaczą po różnych latach, aby odwiedzić miejsca słynnych katastrof i obejrzeć je na żywo z bezpiecznego lokum. Taka właśnie ekipa wynajmuje pokój na poddaszu w domu głównego bohatera…
7. Dzień świstaka (Groundhog Day, 1993, reż. Harold Ramis)
Uwaga! Pętla czasowa to również temat podróży w czasie! Główny bohater, budząc się rano, zdaje sobie sprawę, że przeżywa ponownie ten sam dzień – historia powtarza się zresztą w ciągu kolejnych ranków. On jeden, jedyny zachowuje pamięć poprzednich dni (oczywiście musi istnieć przynajmniej jedna osoba zdająca sobie z tego sprawę!), wszyscy inni dokładnie kopiują swe czynności. Osamotniony bohater musi wyrwać się z szalonej pętli – ma na to nieskończoną ilość prób, ale każdego następnego dnia coraz trudniej jest mu zebrać siły, zwłaszcza że nie może z nikim podzielić się swoją historią. Jeśli nawet ktoś mu uwierzy, to po kilku godzinach wszystko powraca do stanu początkowego, gdyż dzień zaczyna się od nowa, a jego rozmówcy zapominają wszystko, co się wydarzyło. Sposobem na ucieczkę z wiecznej pętli okazuje przemiana w lepszego człowieka. To bardzo zabawna, ale też refleksyjna i inteligentna opowieść o doskonaleniu się i nauce rozumienia innych ludzi. W tym samym okresie powstał też inny film oparty na identycznym pomyśle (czyli codziennej pętli czasowej) – telewizyjna „12:01”, obraz całkiem dobry, choć o bardziej wyeksponowanym wątku sensacyjnym.
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
8. 12 małp (Twelve Monkeys, 1995, reż. Terry Gilliam)
Bruce Willis jako James Cole przybywa do naszych czasów ze zniszczonej przez epidemię przyszłości, aby zdobyć próbkę wirusa, który zapoczątkował chorobę. David i Janet Peoples inspirowali się „Pomostem” Markera, ale trudno „12 małp” uważać za remake. Gilliam stworzył bowiem osobne dzieło – obraz inteligentny, intrygujący, niepokojący (bohater nie jest pewien, czy wizja przyszłości nie jest jedynie wytworem jego chorego umysłu), o sugestywnej scenografii, dobrym aktorstwie (świetny Brad Pitt!) i dobrze wyreżyserowany. To również ulubiony film miłośników podróży w czasie – tym razem trzy wyprawy w przeszłość i zdarzenia, jakie wywołały, tworzą skomplikowaną, ale w pełni spójną całość. Przy okazji przygotowywania rankingu spoilerów, zastanawialiśmy się, co było największym zwrotem akcji „12 małp” – i nie doszliśmy do porozumienia, tak wiele było kandydatur. W sumie arcyciekawa, piekielnie inteligentna czasowa łamigłówka, którą ma się ochotę oglądać wciąż i wciąż.
9. Donnie Darko (2001, reż. Richard Kelly)
Czy kultowy „Donnie Darko” jest filmem o podróży w czasie? W jakimś sensie tak, wszak tajemnicza książka „Filozofia podróży w czasie” jest jednym z motywów przewodnich tego obrazu, a koncepcja w niej przedstawiona to klucz do zrozumienia znaczenia wydarzeń. Rozpatrując fantastycznonaukowy wątek „Donniego”, lepiej jednak chyba byłoby stwierdzić, że to historia wszechświata równoległego, który od biedy możemy uznać za pętlę czasową. To zresztą w sumie nie jest tak bardzo istotne (choć fani od lat głowią się nad znaczeniem wszystkich elementów i zrozumieniem wydarzeń). Wszak fantastyka naukowa w „Donniem” to tylko maska dla bardzo nietypowej i bardzo poruszającej opowieści o odmienności, zagubieniu, niezrozumieniu i rozpaczliwym poszukiwaniu własnego miejsca na świecie. Choćby w charakterze superbohatera, poświęcającego swe życie, by ratować cały wszechświat.
10. Primer (2004, reż. Shane Carruth)
„Primer” to laureat głównej nagrody na festiwalu Sundance, a także jeden z najoryginalniejszych filmów o podróżach w czasie. Czterech młodych ludzi pracuje w garażu nad jakimś technicznym urządzeniem. Powoli dowiadujemy się, że jego działanie jest odmienne od tego, czego oczekiwali konstruktorzy. Dwóch z nich zdaje sobie sprawę, że urządzenie pozwala na krótkie podróże wstecz czasu – budują więc większą wersję swego pudełka, w której może przenosić się również człowiek. Pierwsze wizyty w niedalekiej przeszłości są bardzo ostrożne – bohaterowie boja się paradoksów, wiec starają się niczego nie dotykać, nie zepsuć.
W tym momencie film idzie w zupełnie innym kierunku, niż oczekiwałby widz – zamiast opisać jakieś efekty podróży w czasie, wprowadzić wątki sensacyjne, zmienia się w dramat paranoi. Bohaterowie zastanawiają się, jaką moc otrzymali dzięki swemu wynalazkowi, i dręczy ich myśl o tym, że mogliby ją utracić na rzecz innych ludzi. Zaczynają myśleć nie o tym, jak wykorzystać urządzenie, ale też jak go nie udostępnić innym – wszak moc dla wszystkich jest mocą dla nikogo. Dalej twórcy odważnie zagłębiają się w możliwe efekty zagnieżdżonych wypraw w czasie (bohaterowie wykonują kolejną podróż czasową, będąc już w przeszłości, postacie się duplikują). „Primer” to dzieło ostentacyjnie niefilmowe, unikające dramatyczniejszych spięć, oparte prawie wyłącznie na dialogach, ale w pewien sposób fascynujące, zachęcające do wracania do filmu i analizowania każdej sceny. Czyli coś bardziej dla fanów kina Davida Lyncha niż Jamesa Camerona.
• • •
koniec
4 czerwca 2009
dodajdo

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Najnowsze

Dobry i Niebrzydki: Chwała na wysokości?
Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

15 XII 2017

W wigilijnym nastroju (który pryśnie, gdy zaczniemy się kłócić) sięgamy dziś po wigilijny film. „Cicha noc” Piotra Domalewskiego od kilku tygodni na naszych ekranach, ale teraz jest dobry czas by porozmawiać o tegorocznym laureacie Złotych Lwów w Gdyni, którego akcja obejmuje jeden wieczór 24 grudnia.

więcej »

Z filmu wyjęte: Nasi u nas
Jarosław Loretz

11 XII 2017

Nasze kino na ogół stroni od fantastyki. Bywa jednak, że drobne odniesienia do niej znajdują się w zupełnie niespodziewanych miejscach.

więcej »

Polecamy

Chwała na wysokości?

Dobry i Niebrzydki:

Chwała na wysokości?
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Podręczne z Kairu
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Atak paniki
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Coco jest spoko, ale czy to kolejne arcydzieło?
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Czeska babcia w roli Kaja
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Męska wrażliwość nie ma racji bytu
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

To nie Ragnarok, tylko Ragnaroczek
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Grimm Girl, czyli diabeł tkwi w szczegółach
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

#MeToo według Kinga
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Ludzie bez duszy, replikanci bez ciała
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Zobacz też

Inne recenzje

Najlepsze filmy SF – wybór czytelników
— Esensja

100 najlepszych filmów science fiction wszech czasów
— Esensja

Ranking na premierę: 10 filmów postapokaliptycznych
— Kamil Witek

Imaginarium pana Gilliama
— Tomasz Rachwald

Terminator: Terminator w „Esensji”
— Esensja

Prezenty świąteczne: 50 wydań DVD, których nie możesz przegapić
— Esensja

DVD: Terminator - wydanie kolekcjonerskie
— Konrad Wągrowski

Terminator: Nadchodzi burza
— Konrad Wągrowski

Terminator: Ciekawostki
— Konrad Wągrowski

Mały przewodnik filmowego podróżnika w czasie
— Konrad Wągrowski

Z tego cyklu

Brzydko, szybko i radośnie
— Przemysław Romański

Sarah i John spotykają Supermana
— Jakub Gałka

Seryjny elektroniczny morderca
— M. Fitzner

10 najbardziej morderczych filmowych robotów
— Jakub Gałka

Duch w maszynie, ale maszyna bez ducha
— Jakub Gałka

Zapiski przed zagładą
— Kamil Witek

Terminator 2 i ½
— Jakub Gałka

Serce cyborga
— Michał R. Wiśniewski

Terminator w „Esensji”
— Esensja

I’ll be back
— Artur Długosz

Tegoż twórcy

Kinowe orgazmy
— Gabriel Krawczyk

London Film Festival 2013: Sens życia według Terry’ego Gilliama
— Marta Bałaga

Co nam w kinie gra: Ja, Don Giovanni, Salt, Święty interes, Avatar: Wersja specjalna
— Urszula Lipińska

SPF – Subiektywny Przegląd Filmów (12)
— Jakub Gałka

Dobrego zakończenia nie gwarantujemy
— Tomasz Rachwald

SPF – Subiektywny Przegląd Filmów (11)
— Jakub Gałka

Nigdy. Dotąd. Czegoś. Takiego. Nie widziałem.
— Konrad Wągrowski

Pst… iskierka zgasła
— Ewa Drab

Grimm team
— Urszula Lipińska

Nowości: Kwiecień 2004
— Konrad Wągrowski

Tegoż autora

Dobry i Niebrzydki: Chwała na wysokości?
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Poczuć się jak dziesięciolatek
— Konrad Wągrowski

Dobry i Niebrzydki: Podręczne z Kairu
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Orlen Cinergia 2017: Na własną rękę
— Konrad Wągrowski

Dobry i Niebrzydki: Atak paniki
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Orlen Cinergia 2017: Długi film o umieraniu
— Konrad Wągrowski

Esensja czyta: Listopad 2017
— Miłosz Cybowski, Marcin Mroziuk, Beatrycze Nowicka, Joanna Słupek, Agnieszka ‘Achika’ Szady, Konrad Wągrowski

Orlen Cinergia 2017: Kino drogi po rosyjsku
— Konrad Wągrowski

Ekscentryczny wypoczynek w egzotycznej scenerii
— Konrad Wągrowski

Orlen Cinergia 2017: Niemieccy kowboje i bułgarscy Indianie
— Konrad Wągrowski

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.