Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
dzisiaj: 26 lipca 2017
w Esensjopedii w Esensji w Google

O Ziemiomorzu raz jeszcze: „Grobowce Atuanu”, czyli dylematy nastolatki

Esensja.pl
Esensja.pl
[1] 2 3 »
Zapraszamy do drugiej odsłony rozmów o „Ziemiomorzu” Ursuli Le Guin. W dzisiejszym odcinku naszej dyskusji rozmawiamy o „Grobowcach Atuanu”.

Ursula K. Le Guin
‹Ziemiomorze›

WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułZiemiomorze
Tytuł oryginalnyThe Earthsea
Data wydania7 listopada 2013
Autor
PrzekładStanisław Barańczak, Piotr W. Cholewa, Paulina Braiter
Wydawca Prószyński i S-ka
CyklZiemiomorze
ISBN978-83-7839-665-9
Format944s. 150×231mm; oprawa twarda
Cena69,90
Gatunekfantastyka
WWW
Wyszukaj wMadBooks.pl
Kup wSelkar.pl: 57,47 zł
Wyszukaj wKumiko.pl
Wyszukaj wMatras.pl
Kup wTaniaKsiążka.pl: 45,44 zł
Wyszukaj w
Zobacz w
Beatrycze Nowicka: Przyznam, że tom drugi zrobił ma mnie mniejsze wrażenie, niż pierwszy. Nie znaczy to, że mi się nie podobało, po prostu „Grobowce Atuanu” miały mniejszą „siłę rażenia”, nie wstrząsnęły mną tak, jak „Czarnoksiężnik…”. Osadzenie akcji na Wyspach Kargadzkich i opowiedzenie tym razem o kobiecie uważam za bardzo dobry pomysł. W „Czarnoksiężniku…” Kargowie jawili się jako barbarzyńcy, plądrujący ziemie rodaków Geda. Z powieści poświęconej losom Tenar czytelnik może dowiedzieć się nieco więcej o tym ludzie, różniącym się od pozostałych mieszkańców Archipelagu wyglądem i wierzeniami.
Magda Kubasiewicz: Kiedy myślę nad tym teraz, też oceniłabym „Grobowce Atuanu” niżej niż „Czarnoksiężnika”, choć gdy czytałam je lata temu, bardzo cieszył mnie fakt, że tym razem bohaterką jest młoda dziewczyna. Cóż, byłam młoda… Dziś tym, co pamiętam najlepiej i co najbardziej cenię, jest chyba podziemny Labirynt – jego atmosfera, uczenie się na pamięć poruszania po mrocznych korytarzach, intruzi, którzy umierają z głodu, nie mogąc znaleźć wyjścia. I fakt, że dla Tenar to ponure miejsce było znajome: było czymś, co w pewien sposób kochała, co było dla niej domem, nawet jeśli wreszcie opuściła go dla słońca, wiatru, dla prawdziwego życia.
Agnieszka Hałas: Moje wrażenia z lektury były bardzo podobne. Dodałabym jeszcze, że pięknie przedstawiona jest cała warstwa rytualna kultu Bezimiennych: symboliczna śmierć małej Tenar przed pustym tronem, Arha tańcząca samotnie w oparach kadzidła, tak jak tańczyła wcześniej w swoich poprzednich wcieleniach… Podobał mi się też kontrast tego, co pradawne i mistyczne, z prostą codziennością świątynnego życia: z jednej strony tajemnicze obrzędy, zakazy i nakazy, aura nieuchwytnej grozy spowijająca Labirynt, z drugiej – tkanie sukna na szaty, ziemniaki z cebulą na kolację, Penthe podkradająca jabłka dla przyjaciółki. W pamięci zostały mi też pejzaże, które bardzo plastycznie wyobrażałam sobie w trakcie lektury: suche wzgórza porośnięte bylicą, rozpadający się ze starości mur wokół terenu świątyń, pustynia i góry wyzłocone przez zachodzące słońce.
Miłosz Cybowski: Dla mnie „Grobowce” były książką zupełnie inną i zupełnie różną od „Czarnoksiężnika”, dziejącą się niby gdzieś na Archipelagu, ale też zupełnie poza nim. Bo warto pamiętać, że jednym z kluczowych elementów pierwszej powieści było podróżowanie, odkrywanie przed nami coraz to nowych krajobrazów świata, poszukiwanie. Tymczasem opowieść o Tenar (z epizodycznym w niej udziałem Geda) jest statyczna. Nie ma dalekich podróży, nie ma zmian, są tylko wędrówki po ciemnym Labiryncie i długie rozmowy. Nie żebym nie doceniał całej tej symboliki opowieści oraz wewnętrznych przemian bohaterów, ale pod wieloma względami mamy tu do czynienia z powieścią po prostu gorszą od swojej poprzedniczki.
BN: Odnośnie tego, co powiedziała Magda – kobieca perspektywa stanowi dla mnie miłą odmianę i swego rodzaju dopełnienie tomu pierwszego. Tak jak „Czarnoksiężnik z Archipelagu” opowiadał o chłopcu stającym się mężczyzną, „Grobowce Atuanu” są historią dorastającej dziewczyny. Mnie także przekonał opis świątynnego życia, tego małego, zamkniętego świata, nauk i umiejętności zdobywanych przez Tenar, jej towarzyszy. Zgodzę się też, że Labirynt, gdzie czuć bijącą z ziemi moc Bezimiennych bóstw jest bardzo klimatycznym miejscem. Korytarze i sale, naturalne jaskinie oraz pomieszczenia wykute rękami wiernych stulecia wcześniej, atmosfera bliskości nadnaturalnych mocy, ale też osaczenia, lęk zmieszany z szacunkiem. I tutaj dochodzimy do tego, o czym wspomniał Miłosz – w dyskusji o „Czarnoksiężniku” pisałeś o wolności, być może w „Grobowcach Atuanu” Le Guin postanowiła pokazać coś odwrotnego. Ograniczenie na co najmniej kilka sposobów – miejscem, tradycją, religią, postrzeganiem świata. Zamknięcie, w jakim żyje Tenar, ma złożony charakter, to o wiele więcej niż klaustrofobiczne otchłanie Labiryntu czy świątynny mur.
MC: Zarówno w „Czarnoksiężniku”, jak i w tomach późniejszych, Kargowie pojawiają się bardzo sporadycznie, raczej jako dodatek do całej niekiedy sielankowej opowieści o świecie i bohaterach, jako przypomnienie, że bywa inaczej. Tutaj mamy możliwość przyjrzeć się ich losom nieco bardziej dokładnie – ale nie do końca. Bo zamiast przedstawić nam w jaki sposób funkcjonuje społeczeństwo rządzone przez Boga-Króla oraz tajemnicze, mroczne moce, dostajemy jedynie niewielki wycinek tego świata. Wycinek koncentrujący się na kobietach oddanych służbie swoim bogom, miejsce, do którego mężczyźni (poza służącymi w świątyni eunuchami) nie mają przystępu. Oczywiście sednem jest kontrast z opowieścią przedstawioną w „Czarnoksiężniku”, ale czy nie sądzicie, że historia (oraz całe Ziemiomorze) zyskałyby na nieco szerszym i dokładniejszym podejściu do tematu?
BN: Masz rację, że w całym cyklu Kargowie zostali potraktowani po macoszemu. Dowiadujemy się o nich, że mają dużo bardziej zhierarchizowaną strukturę społeczeństwa, silniejsze też wydają mi się więzy plemienne. Być może stało się tak dlatego, że zamieszkują kilka dużych, położonych blisko siebie wysp i są niejako otoczeni przez inny lud. Smagłoskórzy mieszkańcy Archipelagu żyją przeważnie w małych wioskach na rozrzuconych wysepkach. Większe wyspy mają bardziej scentralizowaną władzę, ale chyba nie jest tych przypadków dużo i na ile pamiętam dotyczą one największych wysp. Ale wracając do Kargów – faktycznie, „Grobowce…” są opisaniem małego, zamkniętego światka, którego życie podporządkowane zostało religijnym rytuałom, stanowiącego jedynie wąski wycinek kargijskiej kultury. Można się domyślać, że reszta społeczeństwa żyje inaczej, ale o tym, jak wygląda owo „inaczej” już nie napisano.
MC: I brak tego „inaczej” wydaje mi się największą wadą książki, szczególnie jeśli zestawimy ją z tak bogatym światem przedstawionym „Czarnoksiężnika”. To, czego dowiadujemy się o Kargach, to jedynie wycinek całości, przedstawiony zresztą z bardzo specyficznej perspektywy: trochę jak gdyby resztę Ziemiomorza poznawać zza murów Roke.
BN: Dowiadujemy się też, że dyskryminują kobiety… Żartuję, tak mi się skojarzyła księżniczka Seserakh (pojawiająca się w „Innym wietrze”) w czarczafie, choć zdaje się było wspomniane, że zwykłe wieśniaczki tak nie chodziły. A teraz już na poważnie – w kargijskim społeczeństwie zwraca uwagę istotna rola religii. W „Grobowcach Atuanu” mamy życie w świątyni, a więc w pełni podporządkowane kwestiom religijnym. Później na podstawie wzmianek z „Innego wiatru”, można się domyślać, że u Kargów istnieje system kastowy, a władza jest w rękach kapłanów, z Bogiem-Królem na czele. Szkoda, iż w „Opowieściach z Ziemiomorza” nie znalazła się żadna historia z północno-wschodniej części Archipelagu, to było idealne miejsce, by przybliżyć czytelnikom tę nację.
AH: Na marginesie, ładnie została przedstawiona ksenofobia dwóch obcych sobie kultur, postrzegających się nawzajem przez pryzmat odwiecznej wrogości. W „Czarnoksiężniku z Archipelagu” na samym początku poznaliśmy Kargów jako okrutnych białoskórych najeźdźców, którzy najechali rodzinną wioskę Geda (wtedy jeszcze występującego pod imieniem Duny). Z kolei w Kargadzie mówi się ze strachem i niechęcią o ciemnoskórych mieszkańcach Archipelagu, a w szczególności o czarodziejach z Roke, którzy wedle słów jednej z kapłanek są ohydni, kłamliwi i podstępni – piękny zestaw negatywnych stereotypów! Poczucie wyższości Kargów umotywowane jest właśnie ich wierzeniami religijnymi – czczą bogów, a ich nieśmiertelne dusze odradzają się w nowych ciałach, gdy tymczasem ludność reszty Archipelagu nie zna bóstw i nie wierzy w reinkarnację.
BN: Skoro jesteśmy przy różnicach pomiędzy tymi dwoma ludami – jeśli się głębiej zastanowić, to dziwniejsza wydaje się postawa religijna mieszkańców pozostałej części Archipelagu. Kargowie ze swoimi bóstwami, świątyniami, rytualnymi tańcami (podobnie, jak Agnieszce, mnie również w pamięci utkwił obraz Arhy tańczącej ze sztyletem), tabu, mniej lub bardziej krwawymi ofiarami oraz wiarą w reinkarnację są bardziej podobni do większości ludów z „naszego” świata. Tymczasem, jeśli chodzi o resztę, nie przypominam sobie żadnych wzmianek na temat kapliczek czy świątyń. Jedyna forma kultu, jaką kojarzę, to wiosenne obrzędy odprawiane przez króla w Havnorze. Są też przechowywane w zbiorowej pamięci pieśni o stworzeniu Ea i Segoyu, który jednak nie jest nazywany Stwórcą, tylko Pierwszym Odźwiernym. Nie ma zorganizowanego kultu i osobowych bóstw. Być może wynika to po części z tego, że mieszkańcy archipelagu wiedzą, gdzie ich dusze trafiają po śmierci.
MC: Czy właśnie takie przedstawienie naturalistycznych, plemiennych czy po prostu niesformalizowanych wierzeń ludów Ziemiomorza, w kontraście z Kargami, nie jest do pewnego stopnia próbą pokazania nam przez Le Guin „dobra” i „zła"? Bo na dobrą sprawę od pierwszego spotkania z Kargami w „Czarnoksiężniku”, przez bliższy kontakt zaprezentowany w „Grobowcach” przedstawieni są jako silna, prymitywna społeczność spętana więzami swoich rytuałów. Jeśli dodamy do tego związki ich kultu z niebezpieczną siłą napotkaną przez Geda na jednej z północnych wysp (jeszcze w „Czarnoksiężniku) oraz fakt, że nigdy tak naprawdę nie mieliśmy okazji bliżej poznać ich społeczność z wewnątrz – czy nie razi Was ten tradycyjny podział?
[1] 2 3 »
dodajdo

Komentarze

20 XII 2014   11:36:07

Powiedzcie mi, czy to ja mam sklerozę, czy smok na okładce "Grobowców..." jest z d*** wzięty?

20 XII 2014   11:43:14

Jest, jest;-)

20 XII 2014   21:39:52

Mam pewną uwagę co do rozważań pod koniec rozmowy na temat tego, dlaczego "Ged Wielki i Potężny" nie skorzystał ze swojej mocy, żeby uciec z Labiryntu. Mnie to akurat nie dziwi, bo w którymś tomie serii - nie pamiętam dokładnie w którym, ale raczej w którymś z późniejszych - było napisane wprost, że im dalej od Roke (czy od Archipelagu w ogóle), tym moc czarodziejów jest mniejsza.

21 XII 2014   16:46:43

O ile pamiętam, to było tak, jak pisze Beatrycze: moc Geda w Labiryncie była w dużym stopniu blokowana przez moc Bezimiennych.

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Najnowsze

Do księgarni marsz: Lipiec 2017
Esensja

4 VII 2017

Zupełnym przypadkiem nasze lipcowe polecanki otwiera „Dziura”, czyli najkrótszy możliwy opis wakacyjnego rynku książki (mamy nadzieję że w grudniu ktoś wyda „Czarną dziurę”). Na szczęście w dziurze też można znaleźć coś ciekawego.

więcej »

Nie przegap: Czerwiec 2017
Esensja

30 VI 2017

Koniec czerwca oznacza że pora na przegląd recenzji z ostatniego miesiąca.

więcej »

20 lat magii z okazji 20-tej rocznicy
ShopAlike.pl

26 VI 2017

Świat czarodziejów rządzi się swoimi prawami, które dla nas, mugoli, są niewytłumaczalne i niezrozumiałe. Aby je zrozumieć, musimy poświęcić trochę czasu.

więcej »

Polecamy

Czy można wyrosnąć z Tomka?

Wilmowski po latach:

Czy można wyrosnąć z Tomka?
— Wojciech Gołąbowski

Wyprawa ratunkowa jak wycieczka krajoznawcza
— Wojciech Gołąbowski

Dla czytelnika dorastającego z bohaterem
— Wojciech Gołąbowski

W nieznane, ale z kobietami
— Wojciech Gołąbowski

W klimatach szpiegowskich
— Wojciech Gołąbowski

Tajemniczo, ale i irytująco
— Wojciech Gołąbowski

Ło Indianerach
— Wojciech Gołąbowski

Mniej encyklopedii, więcej akcji
— Wojciech Gołąbowski

Początek średnio udany
— Wojciech Gołąbowski

Zobacz też

Inne recenzje

O Ziemiomorzu raz jeszcze: „Opowieści z Ziemiomorza”, czyli dodatek
— Miłosz Cybowski, Beatrycze Nowicka

O Ziemiomorzu raz jeszcze: „Inny wiatr”, czyli coś nie z tej bajki
— Łukasz Bodurka, Miłosz Cybowski, Beatrycze Nowicka

O Ziemiomorzu raz jeszcze: „Tehanu”, czyli o samotnej kobiecie bez chłopa
— Miłosz Cybowski, Agnieszka Hałas, Magdalena Kubasiewicz, Beatrycze Nowicka

O Ziemiomorzu raz jeszcze: „Najdalszy brzeg”, czyli wyprawa na kraniec świata
— Miłosz Cybowski, Agnieszka Hałas, Magdalena Kubasiewicz, Beatrycze Nowicka

O Ziemiomorzu raz jeszcze: „Czarnoksiężnik z Archipelagu”, czyli w poszukiwaniu własnego cienia
— Miłosz Cybowski, Beatrycze Nowicka, Magdalena Kubasiewicz

Kanon ze smoczej jaskini: Moja własna lista. Część I
— Beatrycze Nowicka

Najlepsze prezenty książkowe na święta 2013
— Esensja

Do księgarni marsz: Listopad 2013
— Esensja

Z tego cyklu

„Opowieści z Ziemiomorza”, czyli dodatek
— Miłosz Cybowski, Beatrycze Nowicka

„Inny wiatr”, czyli coś nie z tej bajki
— Łukasz Bodurka, Miłosz Cybowski, Beatrycze Nowicka

„Tehanu”, czyli o samotnej kobiecie bez chłopa
— Miłosz Cybowski, Agnieszka Hałas, Magdalena Kubasiewicz, Beatrycze Nowicka

„Najdalszy brzeg”, czyli wyprawa na kraniec świata
— Miłosz Cybowski, Agnieszka Hałas, Magdalena Kubasiewicz, Beatrycze Nowicka

„Czarnoksiężnik z Archipelagu”, czyli w poszukiwaniu własnego cienia
— Miłosz Cybowski, Beatrycze Nowicka, Magdalena Kubasiewicz

Tegoż twórcy

Z dziejów Ekumeny
— Magdalena Kubasiewicz

Przeczytaj to jeszcze raz: Czy runął mur?
— Miłosz Cybowski

Przeczytaj to jeszcze raz: Po śniegu, coraz ku dzikszej krainie
— Miłosz Cybowski

Przeczytaj to jeszcze raz: Przejście
— Beatrycze Nowicka

Kobiety nad morzem
— Beatrycze Nowicka

Opowieść sentymentalna bez morału
— Miłosz Cybowski

Głos spośród cieni świętego gaju
— Beatrycze Nowicka

Szukając drogi
— Beatrycze Nowicka

Esensja czyta: Luty 2011
— Jędrzej Burszta, Miłosz Cybowski, Michał Foerster, Anna Kańtoch, Joanna Kapica-Curzytek, Daniel Markiewicz, Marcin Mroziuk, Mieszko B. Wandowicz

Bez zbędnych słów
— Beatrycze Nowicka

Tegoż autora

Witaj w ciemnym mieście Grimm
— Magdalena Kubasiewicz

Świat zabawek mechanicznych
— Beatrycze Nowicka

Szpieg z krainy zabójców bogów
— Beatrycze Nowicka

Słuchaj i patrz: M jak morderca
— Beatrycze Nowicka

Wideoklip albo Lilo, której nie było
— Beatrycze Nowicka

Słuchaj i patrz: Stary człowiek i statki na niebie
— Beatrycze Nowicka

Prześwietleni
— Beatrycze Nowicka

Krąg zemsty ma swój koniec
— Magdalena Kubasiewicz

Słuchaj i patrz: Królewna
— Beatrycze Nowicka

Jak wypreparować smoka
— Beatrycze Nowicka

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.