Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 21 października 2017
w Esensji w Esensjopedii

Dymu dużo, ognia mniej

Esensja.pl
Esensja.pl
Jednak parę iskier się znajdzie. Dlatego warto sięgnąć po zbiór krótkich form Neila Gaimana pt. „Dym i lustra”.

Neil Gaiman
‹Dym i lustra. Opowiadania i złudzenia›

EKSTRAKT:60%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułDym i lustra. Opowiadania i złudzenia
Tytuł oryginalnySmoke and Mirrors: Short Fictions and Illusions
Data wydania3 lipca 2015
Autor
PrzekładPaulina Braiter
Wydawca MAG
ISBN978-83-7480-545-2
Format384s. oprawa twarda
Cena35,—
Gatunekfantastyka
WWW
Wyszukaj wMadBooks.pl
Kup wSelkar.pl: 31,97 zł
Wyszukaj wKumiko.pl
Wyszukaj wMatras.pl
Wyszukaj w
Zobacz w
O tym, że nie jestem fanką Neila Gaimana, pisałam już przy okazji recenzowania „Amerykańskich bogów”. Jednak popularność angielskiego pisarza zaintrygowała mnie na tyle, by sięgnąć po kolejną jego książkę w nadziei na lepsze zrozumienie przyczyn sukcesu autora „Gwiezdnego pyłu”. „Dym i lustra” są dosyć obszernym, bo mieszczącym aż trzydzieści sześć utworów, zbiorem krótkich form. Znalazły się tutaj różnej długości opowiadania oraz wiersze, tak że pod względem formalnym jest całkiem różnorodnie. Nieco inaczej ma się sprawa z treścią – wiele zaprezentowanych utworów cechuje podobny nastrój, można też wyśledzić powracające motywy (jak na przykład bohater zaproszony na scenę przez sztukmistrza). Chociaż nie uznaję tego za wadę: pewien wspólny mianownik większości utworów sprawia bowiem, że tom „Dym i lustra” wydaje się dosyć spójny. Gaiman serwuje czytelnikowi wachlarz opowieści niesamowitych i pozbawionych lukru baśni.
W tym miejscu muszę się zgodzić z opinią pojawiającą się w wielu innych recenzjach – że jest to zbiór nierówny pod względem jakości zaprezentowanych utworów. Warto jednak zauważyć, że różni recenzenci wymieniają jako „te lepsze” różne teksty. To pozwala sądzić, że każdy czytelnik może znaleźć w „Dymie i lustrach” coś dla siebie. Z jednym może zastrzeżeniem, a mianowicie takim, że sposób opisywania erotyki może nie przypaść do gustu pewnemu gronu czytelników. Mnie niektóre fragmenty nieco zniesmaczyły. Naturalizm opisu to jedna kwestia, ale stosunkowo często wątki erotyczne wydawały mi się niepotrzebne dla fabuły.
Za główną zaletę wielu zaprezentowanych utworów uważam ich atmosferę. W porównaniu z powieściami w krótkich formach klimat stworzony przez autora wydał mi się dużo bardziej sugestywny, gęsty. Szczególnie ładnie wychodzi Gaimanowi przedstawianie melancholii, tęsknoty za minionym – niezależnie od tego, czy chodzi o blask dawnych gwiazd filmowych, czy wspomnienia z dzieciństwa. Uwagę zwraca także łatwość, z jaką autor „Amerykańskich bogów” kreśli postaci męskie. Wreszcie podoba mi się to, jak twórczo potrafił podejść do zadanych tematów. Chodzi mi tu przede wszystkim o teksty pisane na potrzeby rozmaitych antologii z kluczem. W części przypadków doceniłam też niebanalne pomysły.
Do wad zaliczyłabym natomiast pojawiający się od czasu do czasu brak umiaru – wampirzyca nie wystarcza, trzeba jej jeszcze przydać kochanka nekrofila, scenki z życia małżeństwa, które zdecydowało się na aborcję, przeplatane są z fragmentami rozmów na ten temat w radiu, nie ma natomiast wyjaśnienia okoliczności i przyczyn podjęcia takiej, a nie innej decyzji.
Osobną kwestią jest także ocena wierszy. We wszystkich znanych mi recenzjach polskich wydań były one raczej krytykowane. Na pewno ma w tym swój udział przekład, w którym nie czuje się tego, iż w oryginalne utwory napisano mową wiązaną. A jeśli o mnie chodzi, coś takiego, jak „wiersz fantastyczny”, uważam za chybiony pomysł. Wyjątek czynię dla fragmentów „TV Ciał0” Jeffa Noona, gdzie czułam w tym poezję. Natomiast czytając utwory Gaimana, odnosiłam wrażenie, że część z nich lepiej zaprezentowałaby się jako krótkie, nastrojowe opowiadanie (na przykład naprawdę niezła „Królowa noży” z wiarygodnie przedstawionymi postaciami), a pozostałych mogłoby nie być.
Na koniec pozwolę sobie wymienić te opowiadania, które spodobały mi się bardziej lub też zwróciły moją uwagę. „Prezent ślubny” został bardzo zgrabnie napisany, ale już postępowanie głównej bohaterki nie wydało mi się wiarygodne psychologicznie. Gaiman jakby zapomniał, że jest ona nie tylko żoną, ale i matką, że w jej rękach znalazło się więcej niż jedno życie. „Rycerskość” może nie powaliła mnie na kolana, ale zabawne wydało mi się zderzenie mitycznego wątku poszukiwania Graala z najzwyklejszym, codziennym życiem angielskiej starszej pani.
W „Trollowym moście” urzekł mnie chwalony wyżej klimat. Stanowił on też główny atut „Złotych rybek i innych historii”, które uważam za najlepszy tekst w zbiorze. Gaiman zaznaczył we wstępie, że „Złote rybki…” pisał fragmentami, a pod koniec dostrzegł, że zgromadzone sceny i dialogi „zagrały”. Historia młodego pisarza, przybywającego do L.A. w nadziei na ekranizację jego książki i tracącego złudzenia, spleciona ze wspomnieniami o dawnym Hollywood, uwznioślonym, umagicznionym w pamięci starego człowieka, przemawia do emocji i wyobraźni. Sugestywną atmosferę można znaleźć także w oniryczno-groteskowych „Faktach w sprawie zniknięcia panny Finch”. Warto je także docenić ze względu na to, jak pomysłowo i oryginalnie Gaiman wybrnął z zadania napisania tekstu zainspirowanego obrazem Franka Frazetty.
Całkiem przyzwoite (jeśli można użyć tego słowa w odniesieniu do tekstu napisanego dla „Penthouse′u”) okazało się „Szukając dziewczyny”. Co ciekawe, gdy porównam je z dwoma opowiadaniami Terry’ego Bissona napisanymi dla „Playboya” i przedrukowanymi w kolejnych tomach antologii „To, co najlepsze w SF”, okazuje się, że bohaterami tych trzech utworów są mężczyźni samotni, niespełnieni i, ogólnie rzecz ujmując, nie radzący sobie w życiu. Wszyscy oni szukają kobiety, dwóch goni za ideałem, trzeci próbuje go widzieć w koleżance z pracy. Żadnemu nie udaje się jednak stworzyć udanego związku w rzeczywistym życiu. Przyznam, że najbardziej intryguje mnie to, iż wyżej wymienione czasopisma te opowiadania wydrukowały.
„Poczucie obcości” bywa odstręczające, jednak po namyśle trzeba przyznać, że wybór autora, by jego bohater cierpiał na chorobę uznaną przez lekarzy za weneryczną, był uzasadniony i potrzebny do przedstawienia pomysłu. Ciekawie i odmiennie na tle innych wypada „O tym, jak pojechaliśmy obejrzeć koniec świata, autorstwa Dawnie Morningshade, lat 11 i ¼” – napisane w stylu szkolnego wypracowania opowiadanie, w którym rozbuchana fantastyczna ornamentyka służy przedstawieniu portretu rodziny w kryzysie. Sprawnie przeprowadzona narracja z punktu widzenia dziecka uwypukla konflikt – bohaterka pociesza sama siebie, tłumaczy postępowanie ojca, ale czytelnik widzi, jak jest naprawdę. Pomyślałam sobie, że to tekst w stylu Kelly Link, zabawne, że we wstępie wyjaśniającym okoliczności powstawania zaprezentowanych z zbiorze utworów Gaiman wymienia nazwę Northampton, w którym to mieście amerykańska pisarka założyła wydawnictwo.
Z krótszych tekstów warte uwagi wydały mi się następujące: „Cena” ze względu na niepokojące zakończenie, „Zamiatacz snów” i „Załatwimy ich panu hurtowo” z uwagi na pomysły.
Za przereklamowane uważam natomiast „Szkło, śnieg i jabłka” – być może dlatego, że jeśli chodzi o „złą Śnieżkę”, na pierwszym miejscu zawsze będzie u mnie Renfri z „Mniejszego zła”, a na drugim postać z teledysku do „Sonne” Rammsteina. Z kolei „Jedno życie, urządzone w stylu wczesnego Moorcocka” odstręcza nieco wątkiem erotycznym. Czy naprawdę w historii o dzieciakach, nie do końca rozumianych przez rówieśników, ale nałogowo czytających książki, potrzebne były wzmianki o katechecie pedofilu, tudzież opisy masturbacji? W takich opowiadaniach, jak „Asystentka pisarza fantasy” Jeffreya Forda czy „Steam girl” Dylana Horrocksa, portrety młodych ludzi, dla których literatura była z jednej strony ucieczką od rzeczywistości, z drugiej zaś – elementem dojrzewania, zostały nakreślone z większą finezją. U Gaimana seks odciąga uwagę czytelnika od postaci.
Pozostałe teksty dość szybko wywietrzały z mej pamięci. Tych udanych było jednak na tyle dużo, by uznać „Dym i lustra” za zbiór warty lektury.
koniec
18 lutego 2017
dodajdo

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Najnowsze

Nie ze Sławomirem takie numery
Joanna Kapica-Curzytek

19 X 2017

„Kruk” Piotra Górskiego, powieść kryminalna z wątkiem akademickim, może się spodobać. Dostajemy tu to, co od zawsze lubimy, a tempo i przebieg akcji nie rozczarują.

więcej »

Harry Potter i przeklęta chała
Anna Nieznaj

18 X 2017

Sztuka o potomkach bohaterów legendarnego cyklu nie miała dobrych recenzji, jednak nie spodziewałam się, że jest mnie w stanie aż tak zezłościć.

więcej »

Radosny seks i śmiertelna groza
Joanna Kapica-Curzytek

17 X 2017

Obyczajowych powieści o zderzaniu się kultury Europy z tradycją społeczności o azjatyckich korzeniach jest całkiem sporo. Ale „Pikantne historie dla pendżabskich wdów” wyróżniają się głębokim spojrzeniem na poważne problemy oraz unikalną atmosferą komediodramatu z nutami Kamasutry.

więcej »

Polecamy

Fantastyczne antologie

Po trzy:

Fantastyczne antologie
— Beatrycze Nowicka

Nie tylko wiedźmin
— Beatrycze Nowicka

Zobacz też

Inne recenzje

Esensja czyta: Lipiec 2012
— Miłosz Cybowski, Jacek Jaciubek, Joanna Kapica-Curzytek, Magdalena Kubasiewicz, Daniel Markiewicz, Beatrycze Nowicka, Konrad Wągrowski

Realizm magiczny i magizm realistyczny
— Tomasz Kujawski

Tegoż twórcy

Esensja czyta: Wrzesień 2017
— Dominika Cirocka, Dawid Kantor, Anna Kańtoch, Joanna Kapica-Curzytek, Marcin Mroziuk, Beatrycze Nowicka

Esensja czyta: Lipiec 2017
— Dominika Cirocka, Miłosz Cybowski, Jarosław Loretz, Beatrycze Nowicka, Katarzyna Piekarz, Agnieszka ‘Achika’ Szady

Esensja czyta: Maj 2017
— Miłosz Cybowski, Dawid Kantor, Joanna Kapica-Curzytek, Magdalena Kubasiewicz, Jarosław Loretz, Marcin Mroziuk, Katarzyna Piekarz

Bogowie też lubią iluzję
— Dominika Cirocka

Przeczytaj to jeszcze raz: Sztuczka z monetami
— Beatrycze Nowicka

Esensja czyta: Wrzesień 2014
— Miłosz Cybowski, Jacek Jaciubek, Daniel Markiewicz, Beatrycze Nowicka, Joanna Słupek

Esensja czyta: Kwiecień 2014
— Miłosz Cybowski, Beatrycze Nowicka, Joanna Słupek, Agnieszka Szady

To nie staw, to ocean
— Magdalena Kubasiewicz

Esensja czyta: Lipiec 2012
— Miłosz Cybowski, Jacek Jaciubek, Joanna Kapica-Curzytek, Magdalena Kubasiewicz, Daniel Markiewicz, Beatrycze Nowicka, Konrad Wągrowski

Urban legend
— Daniel Markiewicz

Tegoż autora

Mrok, mrok, arcymrok
— Beatrycze Nowicka

O dziewczynie, która chciała wiedzieć
— Beatrycze Nowicka

Moda na krzesanie, odcinki 403-492
— Beatrycze Nowicka

Percepcja jest rzeczywistością
— Beatrycze Nowicka

Ocalić
— Beatrycze Nowicka

Powrót do Czerwonego Londynu
— Beatrycze Nowicka

Wehikuł czasu
— Beatrycze Nowicka

Świat zabawek mechanicznych
— Beatrycze Nowicka

Szpieg z krainy zabójców bogów
— Beatrycze Nowicka

Wideoklip albo Lilo, której nie było
— Beatrycze Nowicka

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.