Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 18 grudnia 2017
w Esensji w Esensjopedii

Kajtek i jego magiczny miecz

Esensja.pl
Esensja.pl
Czyli „Czerwona mgła” Tomasza Kołodziejczaka okiem czytelniczki.

Tomasz Kołodziejczak
‹Czerwona mgła›

EKSTRAKT:60%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułCzerwona mgła
Data wydania5 września 2014
Autor
Wydawca Fabryka Słów
CyklOstatnia Rzeczpospolita
ISBN978-83-7964-003-4
Format392s. 125×195mm
Cena39,90
Gatunekfantastyka
WWW
Wyszukaj wMadBooks.pl
Kup wSelkar.pl: 42,47 zł
Wyszukaj wKumiko.pl
Wyszukaj wMatras.pl
Wyszukaj w
Zobacz w
O utworach Tomasza Kołodziejczaka z uniwersum, gdzie Polacy walczą z wrogimi przybyszami z innych płaszczyzn rzeczywistości, przeczytałam wiele dobrego. Przyszedł zatem moment, by nadrobić tę czytelniczą zaległość i sięgnąć po którąś z książek – wybrałam zbiór opowiadań, czyli „Czerwoną mgłę”. Przyznam, że sam pomysł, by polscy patrioci wraz elfami dawali odpór balrogom i innemu plugastwu uznałam za dosyć karkołomny na zasadzie, że albo wyjdzie coś świetnego, albo rzecz okaże się całkowitą porażką. Tymczasem lektura wywołała we mnie mieszane uczucia.
Doceniam warstwę koncepcyjną, bo ona mimo używania nazw i niektórych pomysłów zaczerpniętych z cudzych utworów okazała się świeża. Początkowo trochę drażniło mnie to czerpanie garściami z Tolkiena, czy Lovecrafta – uznałam, że skoro taki nacisk został położony na polskość, to chyba lepiej byłoby skorzystać z rodzimego bestiariusza. Gdy się jednak przyzwyczaić do tej mieszanki inspiracji, efekt okazuje się całkiem barwny. Zaletą kreacji tego świata są szczegóły – pomysły na potwory, zaklęcia, czy rodzaje magicznej broni. Nieźle wypada też połączenie nowoczesnej technologii wojskowej z magią, czy bardziej ogólnie, wizja świata, który został zmuszony pod pewnymi względami „cofnąć się w czasie”.
Książki Kołodziejczaka są chwalone jako propagujące patriotyczne wartości. Pora zatem na moje wnioski. Przede wszystkim – duch romantyzmu wciąż nas nawiedza. Tutaj wprawdzie nie ma Polski zniszczonej i umęczonej pod butem zaborców. Niemniej, wyczuwam tu przekonanie, że aby to, co rozumiemy jako polskość, czy patriotyzm mogło się rozwinąć w pełni, potrzebny jest kryzys, zagrożenie z zewnątrz. Kolejna myśl, która wydaje się przebijać z tej prozy – żeby Polska mogła zatriumfować i rozpocząć swój marsz ku chwale, konieczny jest upadek Niemiec i Rosji. Akcja trzech z czterech zaprezentowanych w tomiku opowiadań toczy się w momencie, gdy nasz kraj radzi sobie w wojnie z pozaświatowymi przybyszami całkiem dobrze i rozszerza swoje granice – na zachód i wschód. Autor z dumą opisuje, jak to Polacy niosą cywilizację swoim ocalałym braciom Białorusinom. Powątpiewam, czy nasi wschodni sąsiedzi podzieliliby entuzjazm tej wizji.
Kołodziejczak pisze także o znaczeniu katolicyzmu (gorliwymi wyznawcami rzymskiego chrześcijaństwa zostały nawet elfy). Tyle, że – przynajmniej w opowiadaniach – podejście do religii jest bardzo użytkowe. Kapliczki, kościoły, symbole, czy modlitwy służą do ochrony przed złymi mocami. Nie wydaje mi się jednak, by bohaterowie dogłębnie podzielali chrześcijańskie wartości, np. gdyby przyszło do osądzenia dezertera, czy choćby w tak typowej kwestii, jak seks pozamałżeński. Ostatnia uwaga nie dotyczy samej książki, lecz pochwał na jej temat – zdało mi się, jakby niektórzy czytelnicy odczuli pewien rodzaj nostalgii – niechby i ten zgniły zachód diabli wzięli, a wtedy my moglibyśmy znów być wielcy i szlachetni, a świat by zobaczył blask Rzeczypospolitej. Daleko mi do tego rodzaju myślenia.
Wydało mi się też, że proza autora „Kolorów sztandarów” została skierowana głównie dla mężczyzn. Świat przedstawiony to typowy „męski świat” w którym rola kobiet ogranicza się w większości do siedzenia w domu i machania chusteczką – zresztą wprost zostało powiedziane, że płeć piękna na tyłach zapewnia odpowiednią motywację żołnierzom. Ostatecznie białogłowy mogą być sanitariuszkami. Oto cytat o nielicznych wyjątkach, które chwyciły za broń: „przebrane za mężczyzn poszły walczyć – z poczucia obowiązku, z chęci zemsty, z niemądrego pragnienia dorównania swym braciom [w walce].” Choć przyznam, tu nie mogę się zdecydować, czy zżymać się na to „niemądre pragnienie dorównania mężczyznom”, czy jednak zgodzić, że udział w wojnie to głupota (tyle że, gdy przychodzi do wojny obronnej, nie bardzo jest wybór).
Ból czytelniczej duszy wywołała we mnie osoba głównego bohatera. Zwykłam myśleć, że to autorki mają słabość do tworzenia Mary Sue, ale byłam niesprawiedliwa. Oto bowiem Kajetan Kłobudzki, bohater przez duże B, który jest tak cudowny, męski, silny, świetnie władający swoim artefaktycznym mieczem oraz magią, że aż się niedobrze robi. Gdziekolwiek królewski geograf się nie ruszy, wszyscy albo uznają jego samcoalfizm, albo wkrótce będą zmuszeni to zrobić. Jest kilka scen, w których bohater „ustala porządek w stadzie”, albo oznajmia, że się na wielu rzeczach zna. Śmieszny wydał mi się opis, jak to Kajetan pomagał budować obóz: „zrzucił kurtkę (…) zostając tylko w podkoszulku bez rękawów. Odczekał z minutę, żeby nowi koledzy mogli sobie dokładnie wszystko obejrzeć – i wzory (…) i tatuaże (…) i (…) blizny (…). Dostrzegł (…) w ich oczach zwykłą ciekawość i fascynację tak znakomitym towarzystwem, ale także (…) sceptycyzm.” Gdzie indziej zaś autor stwierdza, że jego bohater nie jest próżny, by po chwili dodać „rozumiał też, kim jest. Młodym, przystojnym mężczyzną, znajomym króla i hetmanów, egzotycznym przybyszem, wędrowcem po światach.”
Towarzysze Kajetana to przeważnie dzielni mężczyźni, z których większość ginie, lub doznaje poważnych obrażeń podczas kolejnej akcji. Są także kobiety… Już w samej warstwie opisowej nie brzmi to zbyt dobrze: „jednak była wysoka i zgrabna, dostatecznie długonoga i pozaokrąglana, by mężczyźni z zainteresowaniem wodzili za nią wzrokiem”, „trudno by było nazwać ją atrakcyjną czy wręcz ładną, a jednak sposób, w jaki się poruszała i mówiła, sprawiał, że wielu mężczyzn musiało na nią patrzeć z zainteresowaniem.” Kogóż więc mamy z niewieściej obsady? Jako pierwsza występuje zwiewna, choć władająca potężną magią elfia psychopatka1), której bohater śpieszy na pomoc. W drugim opowiadaniu pod koniec pojawia się typ „ponętna asystentka profesora”. Tu przynajmniej wspomniano o jej intelekcie, choć Kajetana bardziej interesuje to, co eksponuje mini bohaterki. Potem mamy ciepłą domową żonę, co to ciasto upiecze i wyjdzie z pokoju, by nie przeszkadzać mężczyznom w poważnej rozmowie. Oraz biedną, skrzywdzoną, naiwną i nieco zaślepioną damę w potrzebie. Gdy dziewczyna wreszcie bierze się do działania, po krótkiej chwili i tak zostaje sprowadzona do roli obiektu troski i opieki mężczyzn. Na koniec jest jeszcze matka Kajetana, którą ów był porzucił.
Najbardziej kuriozalnie wypadają relacje bohatera z kobietami. Nie do końca wiem, co autor miał na celu – chciał pokazać, że jego protagonista staje się nagle nieśmiały w towarzystwie płci pięknej? Czy uwypuklić, że tak jurny jest… (w sumie dużo czasu spędza na samotnych wyprawach, to może jak wraca do cywilizacji, nosi go od tego wymuszonego celibatu?). W zdumienie wprawiła mnie scena, gdzie Kajetan przybywszy do nowego miasta został zaproszony do domu mężczyzny, mającego wprowadzić go w sytuację. Gospodarz podjął geografa wraz z żoną, jednak pilne wezwanie zmusiło go do wcześniejszego wyjścia i pozostawienia gościa z małżonką. I o czym wtedy informuje nas narrator: „[Kajetan] dziwnie się czuł w towarzystwie tej starszej przecież kobiety. Z jednej strony przypominała mu przybraną ciotkę (…) Z drugiej – była jeszcze niestara, całkiem atrakcyjna…” Przyznam szczerze, że kompletnie mnie ta scenka zdumiała. Żeby upatrywać jakichś erotycznych podtekstów, znalazłszy się sam na sam z kobietą w wieku własnej ciotki i to do tego, gdy się chwilę wcześniej poznało jej męża?
Gorzej jeszcze wypadła sprawa najważniejszej bohaterki opowiadania tytułowego. Kobieta błaga Kajetana o pomoc w odnalezieniu jej zaginionego męża. Czytelnik do tej pory mógł się już przekonać, że Kłobudzki przeżył podobną stratę i także wbrew wszystkim wokoło wciąż wierzy, iż zdoła odzyskać bliską osobę. Wydawać by się mogło, że dostaniemy historię o tym, jak to geograf wyrusza na pomoc, wzruszony apelem bohaterki. Jednak nie, gdyż narrator stwierdza „oczywiście nie mógł im pomóc w żaden sposób, ani nie zamierzał się tym zajmować.” Tak się jednak składa, że protagonista służbowo przybywa do rodzinnego miasta kobiety, a ta go odnajduje. Geograf wysłuchuje historii jej życia, by na koniec na rozpaczliwe słowa, że „musi pomóc” dość niegrzecznie oznajmić, że kto jak kto, ale on niczego nie musi. Choć Kajetan nie zamierza angażować się w poszukiwania, umawia się z dziewczyną na kolejne spotkanie.
Temu umówieniu się towarzyszy długi a wielce dziwaczny wywód. Oto fragment: „po co więc w ogóle się z nią spotykał? (…) Nie była szczególnie atrakcyjna – niespecjalnie ładna, za chuda , w ubraniu raczej ukrywającym kobiece wdzięki niż je eksponującym. Jednak miała w sobie urok.” W swoim monologu wewnętrznym Kłobudzki obawia się, że bohaterka (która przy ich pierwszej rozmowie cały czas mówiła o swoim ukochanym mężu), jeszcze mogłaby się… nim zainteresować, bo z doświadczenia wie, że takie jak ona szybko zmieniają obiekty uczuć. Wywód kończy się jednak dość żałosnym stwierdzeniem, że oto Kajtek potrzebuje w życiu piękna, którego źródłem jest nowa znajoma.
Czyli podsumowując – nasz dzielny bohater dla własnej zachcianki, żeby posiedzieć sobie z kobietą, która mu się podoba, tejże zrozpaczonej kobiecie robi złudną nadzieję na to, że jej pomoże, zamiast od razu szczerze jej odmówić. Co jak co, ale to była kropla, która przepełniła czarę i sprawiła, że Kłobudzki wydał mi się obmierzłym typem (aż by się chciało jego nazwisko zapisać fonetycznie, z tym ubezdźwięcznieniem w końcówce).
Na koniec wypadałoby wspomnieć o innych aspektach. O ile z początku opis walk wydał mi się ciekawy (choć jeśli chodzi o sceny batalistyczne Kołodziejczakowi daleko do porywającego sposobu pisania Wegnera), to kolejne potyczki okazały się dość powtarzalne – złe siły nacierają (tu następuje opis ich mocy, zaklęć, tudzież brzydkiej powierzchowności), a bohaterowie ze znaczącym udziałem Kajetana już po chwili stawiają odpór (tu następuje opis wspaniałości Kajetana, jego towarzyszy i ich magicznego oprzyrządowania), albo – zło zdobywa przewagę na czas jakiś, po czym przybywa odsiecz i znów następuje dumne gromienie mrocznych armii. Styl autora nie wyróżnia się szczególnie, czasami zdarzają się wpadki, jak np. „skrzydła [potwora] (…) rozłożyły się maksymalnie, pulsując barwami śmierci, jedzenia i kopulacji.”
Wreszcie, wydaje mi się, że moralna jednoznaczność przedstawionej w książce wojny oraz ludzkich postaw wobec niej jest swego rodzaju pułapką. Bo przecież najbardziej poruszające historie to te, których bohaterowie przeżywają konflikty – lojalności, sumienia, powinności. Wiedzieli o tym już starożytni. Ponadto, przedstawiony w opowiadaniach obraz świata wydał mi się zbyt uproszczony, nieadekwatny. Chociaż być może zbyt wiele oczekuję od przygodowych historii ku pokrzepieniu serc dużych chłopców.
koniec
15 listopada 2017
1) W przypisie, bo nie chciałam zdradzać zbyt wiele z fabuły w treści recenzji, a uważam, że wyjaśnienie jest potrzebne. Wiem, że niektórzy się wręcz wzruszają postawą Anny, co to kochała wrogów. Tyle że ona kochała ich, ponieważ jej uczucia wyrządzały im krzywdę. Nie pochwalam kogoś, kto czerpie radość ze znęcania się nad słabszymi. Niemniej ktoś, kto jednocześnie kocha swoją ofiarę i torturuje ją z pełną świadomością tego, co robi, lokuje się w moim odczuciu na wyższym poziomie psychopatii i fanatyzmu. Choć rozumiem potrzebę stojącą za wyhodowaniem takich skrzywionych jednostek.
dodajdo

Komentarze

« 1 [2]
01 XII 2017   16:05:52

@Beatrycze- zawsze mogłaś sama stworzyć postać "cholernego" elfa, może to spowodowałoby jakąś zmianę podczas sesji.
Marxista-Lenonista (czytać podpis uważnie)

01 XII 2017   17:53:20

@ freynir

Punkt widzenia MG (kilku) był taki, że Krwawych elfów wszyscy wkoło nienawidzą, więc one siedzą w swoim lesie i się stamtąd nie ruszają. Zatem są niegrywalne.

W sumie z czterech krwawych elfów, jakie moje postaci spotkały ever, troje kryło się pod iluzją, a czwarty był ambasadorem.

BTW - jako że po nałożeniu mapki EDkowej na nasz świat wychodzi na to, że stolica elfów mieśći się mniej więcej w okolicach Moskwy, miałam kiedyś pomysł na to, by wykorzystać tę zbieżność i nawet machnęłam serię rysunków elfów w... strojach inspirowanych odzieniem bojarów ;P

« 1 [2]

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Najnowsze

Niekonsekwentna miłość
Joanna Sapa

16 XII 2017

Na okładce miotełka z szufelką. Angielski tytuł o francuskiej treści. Włoskie, w swym rodowodzie, sonety dedykowane francuskim postmodernistom. Czy mimo takiej niekonsekwencji można jeszcze zakochać się w poetyckim tomiku „french love”?

więcej »

Morderstwa i medycyna
Joanna Kapica-Curzytek

15 XII 2017

O „Obsesji” można mówić tylko dobrze. Jak na kryminał przystało, książka trzyma w napięciu, jest tu spora dawka humoru, a nawet okruchy medycznej wiedzy.

więcej »

Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej
Marcin Mroziuk

14 XII 2017

W „Winlandii” z prawdziwym zainteresowaniem śledzimy przebieg obfitujących w przygody wypraw głównego bohatera do odległych krain, ale w powieści George’a Mackaya Browna znacznie ważniejsza okaże się podróż zupełnie innego rodzaju.

więcej »

Polecamy

Niedocenione

Po trzy:

Niedocenione
— Beatrycze Nowicka

Inne strony świata
— Beatrycze Nowicka

I jeszcze jeden tom…
— Beatrycze Nowicka

Transfuzje duszy
— Beatrycze Nowicka

Tropem jednorożca
— Beatrycze Nowicka

Inteligentne i inspirujące
— Beatrycze Nowicka

Za Stumilowym Lasem i Doliną Muminków
— Beatrycze Nowicka

Blask jasnych łun
— Beatrycze Nowicka

Dla niefantastów lubiących wyzwania
— Beatrycze Nowicka

Fantastyczne antologie
— Beatrycze Nowicka

Zobacz też

Inne recenzje

Esensja czyta: Luty 2016
— Miłosz Cybowski, Joanna Kapica-Curzytek, Marcin Mroziuk, Konrad Wągrowski

Potwory zachodu i wschodu
— Konrad Wągrowski

Tegoż twórcy

Esensja czyta: Marzec 2016
— Dominika Cirocka, Miłosz Cybowski, Joanna Kapica-Curzytek, Beatrycze Nowicka

Esensja czyta: Grudzień 2015
— Dominika Cirocka, Miłosz Cybowski, Jacek Jaciubek, Anna Kańtoch, Tomasz Kujawski, Konrad Wągrowski

Potwory zachodu i wschodu
— Konrad Wągrowski

Esensja czyta: Maj 2011
— Miłosz Cybowski, Anna Kańtoch, Joanna Kapica-Curzytek, Beatrycze Nowicka, Konrad Wągrowski

Esensja czyta: Marzec 2011
— Miłosz Cybowski, Anna Kańtoch, Joanna Kapica-Curzytek, Beatrycze Nowicka, Joanna Słupek

Elfy lubią oglądać westerny
— Konrad Wągrowski

Krwawo i z kamienną twarzą
— Jakub Gałka

Tegoż autora

Ciemni coś ci jaśni
— Beatrycze Nowicka

Roślina czy zwierzę albo ból biologa
— Beatrycze Nowicka

Mrok, mrok, arcymrok
— Beatrycze Nowicka

O dziewczynie, która chciała wiedzieć
— Beatrycze Nowicka

Moda na krzesanie, odcinki 403-492
— Beatrycze Nowicka

Percepcja jest rzeczywistością
— Beatrycze Nowicka

Ocalić
— Beatrycze Nowicka

Powrót do Czerwonego Londynu
— Beatrycze Nowicka

Wehikuł czasu
— Beatrycze Nowicka

Świat zabawek mechanicznych
— Beatrycze Nowicka

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.