Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
dzisiaj: 28 czerwca 2017
w Esensjopedii w Esensji w Google

Tu miejsce na labirynt…: Pośród pustynnych burz, z piaskiem w ustach

Esensja.pl
Esensja.pl
To projekt niezwykły – jednocześnie międzynarodowy i międzypokoleniowy. Muzycy tworzący kwartet, który podpisał się pod płytą „Yemen. Music of the Yemenite Jews”, pochodzą bowiem z dwóch bardzo odległych od siebie państw (Polski i Stanów Zjednoczonych) oraz z trzech pokoleń. Rolę „dziadka” gra Perry Robinson, „syna” – Michael Zerang, a uzdolnionych „wnuczków” – Wacław Zimpel i Raphael Rogiński.

Wacław Zimpel, Perry Robinson, Raphael Rogiński, Michael Zerang
‹Yemen. Music of the Yemenite Jews›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułYemen. Music of the Yemenite Jews
Wykonawca / KompozytorWacław Zimpel, Perry Robinson, Raphael Rogiński, Michael Zerang
Data wydania26 kwietnia 2012
NośnikCD
Czas trwania48:56
Gatunekfolk, jazz
EAN5907529223444
Wyszukaj wMatras.pl
Wyszukaj wKumiko.pl
Wyszukaj w
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Zobacz w
Utwory
CD1
1) Once in the Desert08:52
2) Sand in the Eyes10:33
3) Old Man Told Me09:33
4) Wisdom of the Sands19:59
Muzyka jazzowa jak chyba żadna inna nauczyła się przekraczać granice – i to zarówno te państwowe (ustrojowe i ideologiczne), jak i wiekowe. Jaskrawym na to dowodem jest zrodzony przed trzema laty projekt zrzeszający dwóch legendarnych i zasłużonych dla free jazzu i muzyki improwizowanej artystów rodem ze Stanów Zjednoczonych – klarnecistę Perry’ego Robinsona i perkusistę Michaela Zeranga – oraz dwóch wciąż jeszcze stosunkowo młodych, ale już bardzo cenionych w Europie instrumentalistów znad Wisły i Odry – klarnecistę Wacława Zimpla i gitarzystę Raphaela Rogińskiego. O naszych rodakach mieliśmy okazję w ciągu ostatnich kilku tygodni pisać na łamach „Esensji” parokrotnie, recenzując płyty zespołów Hera („Seven Lines”), Shofar („Ha-Huncvot”) oraz Cukunft; słynni Amerykanie natomiast pojawiają się u nas po raz pierwszy. A mowa jest o nie byle kim.
Perry Robinson, urodzony w Nowym Jorku w 1938 roku, prowadzi własny zespół (a raczej: własne zespoły, bo ich skład, liczba członków i instrumentarium zmieniały się na przestrzeni lat dość często) już od ponad pół wieku; płyt, w których nagraniu wziął udział jako muzyk sesyjny, zliczyć się chyba nie da – w każdym razie pojawiał się u boku takich tuzów jazzu improwizowanego jak Archie Shepp, Lester Bowie i William Parker. Nie mniej zasłużony jest młodszy od Robinsona dokładnie o dwie dekady Michael Zerang, który choć przyszedł na świat w Chicago, ma wyjątkowo rozgałęzione korzenie etniczne – jego matka pochodzi z Iraku, ojciec z Iranu, a w żyłach obojga rodziców płynie krew asyryjska. Karierę rozpoczął, jeszcze jako nastolatek, w latach 70. ubiegłego wieku; tworzył duety, tria, kwartety, kwintety, wspomagając swoim talentem chociażby Petera Brötzmanna i Kena Vandermarka (The Vandermark Quartet, The Resonance Ensemble). Dla młodszych od Zeranga o jedno, a od Robinsona o dwa pokolenia Polaków możliwość wpisania do swego curriculum vitae płyty zrealizowanej z tak słynnymi artystami była niezwykłym wyróżnieniem.
A jak do tego doszło? W dużej mierze za sprawą Johna Zorna, właściciela nowojorskiej wytwórni płytowej Tzadik Records i niezmordowanego propagatora muzyki żydowskiej w jej odcieniu jazzowym. Kwartet zadebiutował na scenie w lipcu 2011 roku podczas piątej edycji poznańskiego Tzadik Festival. Zagrał wówczas dwukrotnie: na dziedzińcu Muzeum Archeologicznego oraz na Scenie na Piętrze. Oba występy były rejestrowane i ostatecznie rok później trafiły na album wydany przez Multikulti Project. Płytę zatytułowano – adekwatnie do zawartości – „Yemen. Music of the Yemenite Jews”. Trzy z czterech kompozycji wypełniających krążek zostały bowiem oparte na tradycyjnych pieśniach Żydów z Jemenu, czwartą skomponował Raphael Rogiński. Warto przy tym zaznaczyć, że osadnictwo żydowskie w Jemenie, dzisiaj powoli dobiegające kresu, ma swoją niezwykle bogatą historię, a tym samym również – tradycję i kulturę. Pierwsi wyznawcy religii mojżeszowej dotarli do tego pustynnego kraju już w VI wieku przed naszą erą; byli to uchodźcy z Jerozolimy, którzy w przestrachu opuścili miasto po tym, jak zdobyli je Babilończycy pod wodzą okrutnego Nabuchodonozora II (zapisał się on w dziejach także zniszczeniem świątyni króla Salomona i zapoczątkowaniem „niewoli babilońskiej Żydów”).
Przez wiele wieków Jemen jawił się potomkom Abrahama jako oaza spokoju i szczęśliwości, z biegiem czasu ich sytuacja zaczęła jednak ulegać zmianie. W efekcie pierwsi Temani, czyli Żydzi jemeńscy, powrócili na obszar Palestyny w latach 80. XIX wieku; po powstaniu państwa Izrael przymusowo – w ramach operacji „Latający Dywan” – przesiedlono ich tam około pięćdziesięciu tysięcy. Mieszkając przez lata w otoczeniu Arabów, stworzyli własny język judeo-arabski (czyli aljahudijję), a ich muzyka ludowa mocno nasiąkła wpływami orientalnymi. I to w twórczości kwartetu Robinson / Zerang / Rogiński / Zimpel słychać bardzo wyraźnie. Choć jedno należy stwierdzić z całą stanowczością – zawartość albumu „Yemen” to przede wszystkim jazzowe parafrazy oryginalnych pieśni Żydów z Jemenu, poddane jednak wielu modyfikacjom i niestroniące od improwizacji. Znakomitą tego próbką jest już otwierający krążek utwór „Once in the Desert”, w którym Michael Zerang „obsługuje” darbukę (czyli niezwykle popularny na Bliskim Wschodzie i w krajach arabskich bęben kielichowy), prowadząc dialog najpierw z klarnetem basowym Wacława Zimpla, a następnie także ze wspomagającym swego kolegę po fachu dęciakiem Perry’ego Robinsona.
Raphael Rogiński początkowo trzyma się na uboczu, dopiero z biegiem czasu przebija się ze swoją gitarą, wypierając oba klarnety, i na tle transowego rytmu nadanego przez perkusjonalistę snuje swoją nostalgiczną, aczkolwiek niepozbawioną również weselszych tonów, opowieść. Dopiero w finale role ponownie się odwracają, dzięki czemu Robinson może przypomnieć nam o orientalnym pochodzeniu tej muzyki. Drugi w kolejności numer – „Sand in the Eyes” – jest jedyną kompozycją członków zespołu (a konkretnie Rogińskiego). I pewnie dlatego więcej w nim odniesień do twórczości Żydów europejskich, Sefardyjczyków i Aszkenazyjczyków; nie brakuje też drobnych cytatów, które mogły być mrugnięciem okiem do publiczności zgromadzonej na koncertach. Zaczyna się ten kawałek od zbiorowej improwizacji, do której sygnał dźwiękami okaryny daje Robinson, po chwili zaś dołączają klarnet, perkusja i gitara. Przypomina to trochę dźwięki wydawane przez orkiestrę podczas strojenia instrumentów. Po kilku minutach z tego chaosu rodzi się jednak utwór o skomplikowanej, ale bardzo przemyślanej fakturze; elementem spajającym jest w nim gitara Rogińskiego, wokół której zbudowane są improwizacje klarnetowe. I nawet jeśli kawałek ten uznać za najmniej „jemeński” w całym zestawie, w niczym nie odbierze mu to smaczku.
„Old Man Told Me” w niczym nie przypomina smętnej opowieści starego człowieka, choć pierwsze minuty mogłyby jeszcze coś takiego sugerować. Ale nic z tego! Później bowiem klarnety czynią spore zamieszanie (jakby obaj muzycy chcieli przypomnieć o swoim freejazzowym rodowodzie), a kiedy do głosu zostaje dodatkowo dopuszczona gitara, robi się niemal rockowo z psychodeliczno-folkowym posmakiem. W każdym razie energii temu utworowi na pewno nie brakuje! Opus magnum płyty jest za to wieńcząca ją prawie dwudziestominutowa kompozycja „Wisdom of the Sands”. Zerang ponownie sięga w niej po bębenki (kielichowy i obręczowy), które wraz z rozimprowizowanymi dęciakami czynią z tego kawałka prawdziwie szamańską opowieść. Co nieco niesamowitości dodaje też Rogiński, w pewnym momencie stylizując swą gitarę na oud względnie sintir, czyli instrumenty charakterystyczne dla muzyki arabskiej. W zetknięciu ze spuścizną Żydów jemeńskich ten wtręt wcale jednak nie brzmi obco. Ot, jeszcze jedna dodająca całej potrawie smaku przyprawa. W zakończeniu z kolei kwartet serwuje tony poważniejsze, skłaniające do zadumy i refleksji, co niektórym mogące kojarzyć się nawet z folkowymi peregrynacjami grupy Osjan (vide flety Jacka Ostaszewskiego, perkusjonalia Milo Kurtisa i charakterystyczna gitara Wojciecha Waglewskiego). Album „Yemen” można postawić obok wydanej w ubiegłym roku płyty „Sefardix” Jorgosa Skoliasa i braci Oleś; stanowi on bowiem idealne jej dopełnienie, wskazując jeszcze jedno miejsce, do którego przed laty dotarli Żydzi i w którym pozostawili niezwykłe dziedzictwo.
koniec
6 lutego 2014
Skład:
Wacław Zimpel – klarnet, klarnet basowy
Perry Robinson – klarnet, okaryna
Raphael Rogiński – gitara elektryczna
Michael Zerang – perkusja, instrumenty perkusyjne (bęben kielichowy, bęben obręczowy)
dodajdo

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Najnowsze

Tu miejsce na labirynt…: Gdy już wszyscy opuszczą prywatkę…
Sebastian Chosiński

27 VI 2017

Jakiś czas temu robiliśmy w „Esensji” przegląd skandynawskich nowości (free)jazzowych opublikowanych przez lizbońską wytwórnię Clean Feed. Minęło kilka miesięcy i okazało się, że do tematu trzeba powrócić. W ostatnich tygodniach ukazało się bowiem kilka kolejnych płyt, które zasługują na szczególną uwagę. Na pierwszy ogień idzie debiutancki album norweskiego kwartetu Rune Your Day. Nie znacie? Tak Wam się tylko wydaje.

więcej »

Tu miejsce na labirynt…: Noise rock vs. free jazz
Sebastian Chosiński

22 VI 2017

Jazz to współczesny muzyczny odpowiednik lingua franca. Zwłaszcza free jazz pełni rolę uniwersalnego języka, którym bez trudu mogą porozumieć się artyści wywodzący się z różnych kręgów kulturowych i regionów geograficznych. Praktycznym tego przykładem jest między innymi funkcjonowanie projektu Lean Left, który tworzą Amerykanin, Norweg, Holender i Anglik. Na płycie „I Forgot to Breathe” wszyscy mówią jednak jednym głosem.

więcej »

Tu miejsce na labirynt…: Zbyt leniwi, by poddać się panice
Sebastian Chosiński

20 VI 2017

To już nasze trzecie w ostatnich miesiącach podejście do twórczości norweskiego gitarzysty (i klawiszowca) Stephana Meidella. A jest to wynikiem jego niezwykłej pracowitości. Oprócz albumu solowego i trzeciej płyty formacji Cakewalk w tym roku ukazała się także nowa produkcja współtworzonego przez Skandynawa międzynarodowego projektu jazzowo-rockowego Velkro – „Too Lazy to Panic”.

więcej »

Polecamy

Gdy już wszyscy opuszczą prywatkę…

Tu miejsce na labirynt…:

Gdy już wszyscy opuszczą prywatkę…
— Sebastian Chosiński

Noise rock vs. free jazz
— Sebastian Chosiński

Zbyt leniwi, by poddać się panice
— Sebastian Chosiński

Raz na kilka lat
— Sebastian Chosiński

Bo wszyscy Szwedzi to jedna rodzina…
— Sebastian Chosiński

Mokradła we mgle
— Sebastian Chosiński

Widok z góry najwyższej
— Sebastian Chosiński

Ku chwale Katalonii
— Sebastian Chosiński

„Czarna śmierć” i „trzy szóstki”
— Sebastian Chosiński

Patrząc w przyszłość z głową w przeszłości
— Sebastian Chosiński

Zobacz też

Z tego cyklu

Gdy już wszyscy opuszczą prywatkę…
— Sebastian Chosiński

Noise rock vs. free jazz
— Sebastian Chosiński

Zbyt leniwi, by poddać się panice
— Sebastian Chosiński

Raz na kilka lat
— Sebastian Chosiński

Bo wszyscy Szwedzi to jedna rodzina…
— Sebastian Chosiński

Mokradła we mgle
— Sebastian Chosiński

Widok z góry najwyższej
— Sebastian Chosiński

Ku chwale Katalonii
— Sebastian Chosiński

„Czarna śmierć” i „trzy szóstki”
— Sebastian Chosiński

Patrząc w przyszłość z głową w przeszłości
— Sebastian Chosiński

Tegoż autora

East Side Story: (Nie) chcieć, (nie) żyć, (nie) kochać
— Sebastian Chosiński

Kapitan Żbik: Nadzorca z trzeciego planu
— Sebastian Chosiński

Non omnis moriar: Wspiąć się na najwyższy szczyt
— Sebastian Chosiński

Zbrodniarz i panna
— Sebastian Chosiński

Okazja czyni tchórza
— Sebastian Chosiński

Historia w obrazkach: Ręka w rękę z „czerwonymi”
— Sebastian Chosiński

Kapitan Żbik: Syn i córka leśnika
— Sebastian Chosiński

East Side Story: Przejście przez ogień
— Sebastian Chosiński

Non omnis moriar: Romantyk jazzowej gitary
— Sebastian Chosiński

East Side Story: Seks z syreną? Tylko nad Bałtykiem
— Sebastian Chosiński

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.