Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 23 lutego 2018
w Esensji w Esensjopedii

Prostaczek na miarę swoich czasów

Esensja.pl
Esensja.pl
Nieczęsto zdarza się zadebiutować w roli reżysera, mając ponad siedemdziesiąt lat. A to właśnie stało się udziałem Michała Szczerbica. Na usprawiedliwienie, którego tak naprawdę twórca nie potrzebuje, można dodać, że przecież wcześniej przez prawie czterdzieści lat pracował on jako kierownik produkcji. Szkoda tylko, że „Sprawiedliwy” – będący ważnym głosem w temacie Holokaustu – przemknął przez kina zupełnie niezauważony.

Michał Szczerbic
‹Sprawiedliwy›

EKSTRAKT:60%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułSprawiedliwy
Dystrybutor Monolith
Data premiery2 czerwca 2016
ReżyseriaMichał Szczerbic
ZdjęciaJacek Petrycki
Scenariusz
ObsadaJacek Braciak, Aleksandra Hamkało, Urszula Grabowska, Jan Wieczorkowski, Katarzyna Dąbrowska, Anna Karczmarczyk, Ewelina Zawistowska, Maja Komorowska
MuzykaRobert Wasilewski
Rok produkcji2015
Kraj produkcjiPolska
ParametryDolby Digital 5.1
Gatunekdramat
Wyszukaj wKumiko.pl
Wyszukaj w
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Zobacz w
Michał Szczerbic (rocznik 1944) to brat zmarłej przed trzema laty, dzisiaj trochę już zapomnianej, mającej swoje „pięć minut” w latach 60. ubiegłego wieku aktorki Joanny Szczerbic, która z kolei była żoną Jerzego Skolimowskiego. Gdy siostra robiła karierę filmową, Michał studiował prawo na uniwersytecie, a potem organizację produkcji filmowej w łódzkiej „Filmówce”. Poświęcił się drugiemu ze zdobytych zawodów. Współpracował między innymi z Agnieszką Holland („Aktorzy prowincjonalni”, 1978; „Gorączka”, 1980; „Julia wraca do domu”, 2002), Feliksem Falkiem („Szansa”, 1979), Filipem Bajonem („Limuzyna Daimler-Benz”, 1981), Krzysztofem Zanussim („Rok spokojnego słońca”, 1984; „Stan posiadania”, 1989; „Persona non grata”, 2005; „Serce na dłoni”, 2008), Markiem Koterskim („Dom wariatów”, 1984), Andrzejem Wajdą („Wielki Tydzień”, 1995; „Pan Tadeusz”, 1999) oraz Janem Jakubem Kolskim („Pornografia”, 2003). W filmografii Szczerbica nie brakuje także dzieł, które dotykały wciąż bardzo drażliwego w Polsce tematu eksterminacji Żydów, jak chociażby „Lista Schindlera” (1993) Stevena Spielberga, „Jakub kłamca” (1999) Petera Kassovitza czy „Pianista” (2002) Romana Polańskiego. Plus oczywiście „Wielki Tydzień” Wajdy.
Można było domyślać się, że tak często przewijające się w pracy Szczerbica wątki żydowskie nie są przypadkiem. Dlaczego, okazało się całkiem niedawno, kiedy postanowił on przenieść na ekran historię własnej rodziny – matki i ojca, którzy w czasie wojny uratowali młodą Żydówkę. Nie tylko sam wyreżyserował tę opowieść, ale również napisał scenariusz. Miał w tym już pewne doświadczenie – to w końcu spod jego „pisarskiej” ręki wyszła znakomita „Róża” (2011) Wojtka Smarzowskiego (o nieszczęsnym „Wiedźminie” wolałby pewnie, podobnie jak i my, zapomnieć). Zdjęcia do „Sprawiedliwego” kręcono jesienią 2014, premiera natomiast odbyła się w lutym ubiegłego roku. Film krótko gościł na ekranach; mimo przychylnych recenzji, został praktycznie zignorowany przez publiczność. Wydanie na płycie DVD także nie ofiarowało mu „drugiego życia”. Czy słusznie? Pech Szczerbica polegał głównie na tym na tym, że nieco wcześniej pod osąd widzów oddane zostały „W ciemności” (2011) Holland, „Pokłosie” (2012) Władysława Pasikowskiego oraz „Ida” (2013) Pawła Pawlikowskiego. Kameralny i wyciszony „Sptawiedliwy” nie był w stanie z nimi konkurować. Trafił po prostu w zły – dla siebie – czas.
Ale czy byłoby mu łatwiej, gdyby trafił do kin na przykład w 2010 roku? Niekoniecznie. Mimo ogromnego doświadczenia Michała Szczerbica w branży filmowej, obraz ma wiele niedoskonałości typowych dla debiutu. Swoje zrobiło też zapewne zaangażowanie emocjonalne, związane z faktem opowiadania o bliskich sobie osobach. To nie przypadek, że Polański nie podjął się ekranizacji „Listy Schindlera”, a opowiedział o losach Władysława Szpilmana. Zdawał sobie sprawę, że wracając pamięcią do krakowskiego getta, prawdopodobnie zagubiłby gdzieś dystans i obiektywizm. Tego dystansu zabrakło Szczerbicowi właśnie w kreowaniu postaci małżeństwa ratującego żydowskie dziecko, Anastazji (w tej roli Urszula Grabowska) i Jana (którego zagrał Jan Wieczorkowski), którzy – a zwłaszcza Jan – zamiast ludźmi z krwi i kości są na ekranie chodzącymi pomnikami. Nie bez powodu dużo barwniejszymi bohaterami okazują się ci prawdziwi „sprawiedliwi”, wiejski prostaczek Pajtek (kolejna doskonała rola Jacka Braciaka) i jego siostra Dziunia (Katarzyna Dąbrowska).
Akcja „Sprawiedliwego” rozgrywa się na dwóch płaszczyznach czasowych. Punktem wyjścia do przedstawienia historii wojennej są wydarzenia z lat 60., kiedy to po kilkunastu latach pobytu w Izraelu przyjeżdża do Polski Żydówka Hanna (zasługująca na brawa Aleksandra Hamkało). Robi to wbrew sobie, wysłana przez radę kibucu, w którym mieszka. Jej zadaniem jest przekonanie Anastazji i Jana, którzy pomogli w jej ocaleniu, by zgodzili się na odebranie przyznawanego nie-Żydom przez jerozolimskie Jad Waszem medalu Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Nie rozumie, dlaczego odmawiają; uważa, że to nie fair. Nie przekonują jej tłumaczenia Jana, że tak naprawdę nie dokonali niczego wielkiego, że nie można być nagradzanym za zwykłą ludzką przyzwoitość. Z biegiem czasu okazuje się, że ich wątpliwości mają drugie dno. Że prawdziwym bohaterem, który ryzykował znacznie więcej od nich, był kto inny. Rola Pajtka w wydarzeniach sprzed dwóch dekad odsłaniana jest stopniowo, wraz z kolejnymi wspomnieniami snutymi przez Anastazję, Jana, wreszcie Dziunię i jej przyszywaną siostrę Zosię (Anna Karczmarczyk). Problem jednak w tym, że kolejne elementy dodawane do jego portretu, nie wnoszą w zasadzie nic nowego. Pajtek, choć skrzący się kolorami, też jest postacią jednowymiarową.
Mimo że Szczerbic postarał się o to, aby drugi plan zaludnić „złymi Polakami” – vide donoszący Niemcom dawny kochanek Dziuni (Tomasz Borkowski), granatowy policjant (Mariusz Słupiński), wreszcie cała rodzina szmalcowników – nie ma ani jednej postaci, która przeszłaby ewolucję. W jedną bądź drugą stronę – od Zła do Dobra bądź na odwrót. Zasygnalizowane zostało to jedynie w postępowaniu Dziuni, ale i ona szybko – trochę zbyt szybko – pozbywa się wątpliwości. Nie do końca Szczerbic poradził sobie także z płynnością narracji. Snute w latach 60. wspomnienia bohaterów nie zawsze zazębiają się z tym, co akurat pokazywane jest odnośnie okresu wojny. Należy wziąć pod uwagę, że mógł to być zabieg świadomy. Tylko czemu miałby służyć, skoro napięcia w ten sposób i tak nie udało się zbudować. I to kolejny (zapewne nie ostatni) kłopot, jaki może mieć widz ze „Sprawiedliwym” – im bliżej końca, tym bardziej wygaszane są emocje. Finałowa scena wypada natomiast średnio interesująco. Brak w niej mocniejszego akcentu, może jakiegoś uniwersalnego, ponadczasowego przesłania. Chyba że o to właśnie chodziło Szczerbicowi. Choć, po prawdzie, reżyserowi powinno raczej zależeć na tym, aby jego dzieło skłaniało / zmuszało do dyskusji także po seansie. A tu nie ma za bardzo o czym dyskutować.
koniec
21 lipca 2017
dodajdo

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Najnowsze

W szponach geparda, łapach goryla i paszczy krokodyla
Sebastian Chosiński

21 II 2018

Seria „Batman Unlimited” zatrzymała się – i inaczej raczej już nie będzie – na trzech filmach pełnometrażowych (nie licząc oczywiście serialowych kreskówek). Trochę szkoda, bo chociaż to animowany odprysk DC Universe przeznaczony dla nieco młodszych – czytaj: nastoletnich – widzów, to jednak emocji w nim nie brakuje. Czego dowodzi chociażby otwierający cykl „Zwierzęcy instynkt” Butcha Lukica.

więcej »

Zdrada czai się pod wodą
Sebastian Chosiński

13 II 2018

W oczekiwaniu na filmową wersję opowieści o Aquamanie, której premiera została zapowiedziana na grudzień tego roku, warto przybliżyć sobie tę mniej znaną komiksową postać z uniwersum DC. Można to zrobić, sięgając po kinowe przygody „Ligi Sprawiedliwości” bądź – zrealizowaną przed trzema laty – animację Ethana Spauldinga „Tron Atlantydy”.

więcej »

Esensja ogląda: Styczeń 2018 (2)
Miłosz Cybowski, Jarosław Loretz, Agnieszka ‘Achika’ Szady

23 I 2018

Dziś druga styczniowa edycja cyklu krótkich recenzji filmowych.

więcej »

Polecamy

Każdy kadr to Ameryka

Dobry i Niebrzydki:

Każdy kadr to Ameryka
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Rzeźnia dla dwojga
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Partia na party w czasach Brexitu
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Jak smakują Porgi?
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Chwała na wysokości?
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Podręczne z Kairu
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Atak paniki
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Coco jest spoko, ale czy to kolejne arcydzieło?
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Czeska babcia w roli Kaja
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Męska wrażliwość nie ma racji bytu
— Piotr Dobry, Konrad Wągrowski

Zobacz też

Tegoż autora

Obyś (nie) żył w takich czasach!
— Sebastian Chosiński

W szponach geparda, łapach goryla i paszczy krokodyla
— Sebastian Chosiński

Zdrada czai się pod wodą
— Sebastian Chosiński

Wróblewski był pierwszy!
— Sebastian Chosiński

Remanent filmowy 2017
— Sebastian Chosiński, Miłosz Cybowski, Grzegorz Fortuna, Adam Kordaś, Marcin Osuch, Jarosław Robak, Agnieszka ‘Achika’ Szady, Konrad Wągrowski, Kamil Witek

Wulkaniczny wehikuł czasu
— Sebastian Chosiński

Kto z Ligą wojuje…
— Sebastian Chosiński

Napalona doktor Quinn
— Sebastian Chosiński

Wampirza podróż w czasie i przestrzeni
— Sebastian Chosiński

Dobra mina do złej gry
— Sebastian Chosiński

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.