Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 2 lipca 2022
w Esensji w Esensjopedii

Siergiej Urusiewski
‹Żegnaj, Gulsary!›

EKSTRAKT:70%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułŻegnaj, Gulsary!
Tytuł oryginalnyБег иноходца
ReżyseriaSiergiej Urusiewski
ZdjęciaSiergiej Urusiewski, Wasilij Siewostjanow
Scenariusz
ObsadaNurmuchan Żanturin, Baken Kydykiejewa, Farida Szaripowa, Kapar Alijew, Sowetbek Dżumadyłow, Kumbołot Dosumbajew, Jurij Sołomin
MuzykaMoisej Wajnberg
Rok produkcji1968
Kraj produkcjiZSRR
Czas trwania81 min
Gatunekdramat
Zobacz w
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Wyszukaj / Kup

Klasyka kina radzieckiego: Step, wolność i najbliższy przyjaciel
[Siergiej Urusiewski „Żegnaj, Gulsary!” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
Ten moment musiał kiedyś nadejść! W 1968 roku powstała pierwsza kolorowa adaptacja prozy Czingiza Ajtmatowa (wszystkie wcześniejsze były czarno-białe). Szczęście to spotkało powieść „Żegnaj, Gulsary!”, którą na ekran przeniósł niestroniący od eksperymentów artystycznych doświadczony operator (i malarz) Siergiej Urusiewski. Muzykę do filmu skomponował natomiast legendarny Moisej (Mieczysław) Wajnberg, będący z pochodzenia polskim Żydem.

Sebastian Chosiński

Klasyka kina radzieckiego: Step, wolność i najbliższy przyjaciel
[Siergiej Urusiewski „Żegnaj, Gulsary!” - recenzja]

Ten moment musiał kiedyś nadejść! W 1968 roku powstała pierwsza kolorowa adaptacja prozy Czingiza Ajtmatowa (wszystkie wcześniejsze były czarno-białe). Szczęście to spotkało powieść „Żegnaj, Gulsary!”, którą na ekran przeniósł niestroniący od eksperymentów artystycznych doświadczony operator (i malarz) Siergiej Urusiewski. Muzykę do filmu skomponował natomiast legendarny Moisej (Mieczysław) Wajnberg, będący z pochodzenia polskim Żydem.

Siergiej Urusiewski
‹Żegnaj, Gulsary!›

EKSTRAKT:70%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułŻegnaj, Gulsary!
Tytuł oryginalnyБег иноходца
ReżyseriaSiergiej Urusiewski
ZdjęciaSiergiej Urusiewski, Wasilij Siewostjanow
Scenariusz
ObsadaNurmuchan Żanturin, Baken Kydykiejewa, Farida Szaripowa, Kapar Alijew, Sowetbek Dżumadyłow, Kumbołot Dosumbajew, Jurij Sołomin
MuzykaMoisej Wajnberg
Rok produkcji1968
Kraj produkcjiZSRR
Czas trwania81 min
Gatunekdramat
Zobacz w
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Wyszukaj / Kup
W 1968 roku nakręcono w Związku Radzieckim dwa pełnometrażowe filmy na podstawie prozy Czingiza Torekułowicza Ajtmatowa (1928-2008); żaden z nich nie miał jednak premiery tuż po powstaniu: „Dżamilę” Iriny Popławskiej skierowano bowiem do szerokiej dystrybucji dopiero w październiku 1969 roku, natomiast „Żegnaj, Gulsary!” doczekał się tego momentu dopiero trzy miesiące później. Nie da się jednak zaprzeczyć, że w tamtym czasie Kirgiz był chyba najchętniej przenoszonym na ekran pisarzem w całym Kraju Rad (a na pewno najchętniej adaptowanym na potrzeby kina nie-Rosjaninem). Przypomnijmy: przed 1968 rokiem powstały przecież „Przełęcz” (1961) Aleksieja Sacharowa, „Znój” (1962) Łarisy Szepitko, „Pierwszy nauczyciel” (1965) Andrieja Konczałowskiego oraz „Matczyne pole” (1967) Giennadija Bazarowa. Dotąd powstawały one jako koprodukcje stołecznego „Mosfilmu” z lokalną wytwórnią „Kirgizfilm”, której siedziba mieściła się we Frunze (dzisiejszym Biszkeku). Pod tym względem „Żegnaj, Gulsary!” był wyjątkiem, ponieważ za jego powstanie odpowiadał jedynie „Mosfilm”, chociaż cały proces zdjęciowy odbywał się w Kirgizji, a główne role zagrali – co było tradycją w ekranizacjach Ajtmatowa – aktorzy kirgiscy i kazachscy.
Reżyserem filmu został, choć na początku nie było to wcale takie oczywiste, Rosjanin Siergiej Pawłowicz Urusiewski (1908-1974). Urodził się w Petersburgu, bo było to jeszcze za czasów carskich, ale później przyszło mu żyć i studiować w Leningradzie. Po tym jak został absolwentem Leningradzkiego Instytutu Malarstwa, Rzeźby i Architektury (na wydziale graficznym), przeniósł się do Moskwy, by podjąć pracę – nie, wcale nie w wyuczonym zawodzie! – asystenta operatora w radziecko-niemieckim studiu filmowym „Mieżrabpomfilm” (od 1935 roku), które później przepoczwarzyło się w „Sojuzdietfilm”, aby po Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej stać się – istniejącą po dziś dzień – Wytwórnią Filmową imienia Maksima Gorkiego. Z przerwą na roczny pobyt na froncie (1941-1942) Urusiewski spędził tam szesnaście lat swego życia. Na początku lat 50. przeniósł się natomiast do „Mosfilmu”. I to była ze wszech miar trafiona decyzja, ponieważ dzięki temu mógł – jak autor zdjęć – współpracować z tak uznanymi reżyserami, jak Grigorij Czuchraj (przy „Czterdziestym pierwszym”, 1956) oraz Michaił Kałatozow („Lecą żurawie”, 1957; „Niewysłany list”, 1959; „Ja, Kuba”, 1964).
W 1966 roku w moskiewskiej „Gazecie Literackiej” („Литературная газета”) Siergiej Pawłowicz przeczytał fragment napisanej oryginalnie po rosyjsku powieści Ajtmatowa „Żegnaj, Gulsary!”. Tak się tym tekstem zachwycił, że zadzwonił do Czingiza Torekułowicza i oznajmił mu, że chciałby na jego podstawie nakręcić film. Kirgiz poprosił o czas do namysłu, a po miesiącu oddzwonił i wyraził zgodę. Teraz trzeba było tylko przekonać Goskino, czyli Państwowy Komitet Kinematografii, i „Mosfilm”, aby powierzyć reżyserię filmowcowi doświadczonemu, ale w tej dziedzinie jednak – debiutantowi. Nie czekając na ostateczną decyzję, Urusiewski i Ajtmatow zabrali się za pisanie scenariusza; planowali realizację dwóch – odmiennych w stylu i formie – części, ale ostatecznie powstała tylko jedna. Zmienił się tytuł dzieła na – w dosłownym tłumaczeniu – „Ucieczka jednochodźca”, ale w Polsce i tak pokazywano je pod powieściowym szyldem „Żegnaj, Gulsary!”. Obraz oglądnęły w 1970 roku nieco ponad cztery miliony widzów, co jest – jak na warunki radzieckie – bardzo słabym wynikiem. Ale trudno oczekiwać lepszego, biorąc pod uwagę fakt, że pod wieloma względami był to film… eksperymentalny.
Zdjęcia kręcono nad jeziorem Issyk-kul w górach Tien-szan oraz w pobliżu wsi Suusamyr, Koksaj, Arczaguł, Groznoje (dzisiaj to Amanbajewo) oraz Szeker (to miejsce urodzenia Czingiza Torekułowicza); na planie pojawili się mieszkańcy tych miejscowości. „Żegnaj, Gulsary!” ma dwóch równoprawnych bohaterów: człowieka i… konia. Tym człowiekiem jest Tanabaj Bakasow (w którego wciela się kazachski aktor Nurmuchan Żanturin, znany z głównej roli w „Znoju”) – kołchoźnik, który po powrocie z frontu Wielkiej Wojny Ojczyźnianej zostaje kowalem w kuźni. Ta praca nie odpowiada mu jednak, woli zajmować się wypasem dzikich koni, więc zostaje tak zwanym „tabunszczikiem”. To daje mu poczucie wolności, albowiem wraz ze zwierzętami całe miesiące może spędzać w stepie, z dala od ludzi. Gulsarego Tanabaj zna od małego. Z biegiem czasu nawiązuje z nim tak silną więź, że traktuje go jak przyjaciela, za którego byłby gotów skoczyć w ogień. Gdy dwadzieścia lat później stary i zmęczony koń dożywa swych dni, Bakasow nie zostawia go samego, postanawia towarzyszyć mu do samego końca.
Historię Gulsarego i Tanabaja poznajemy w formie retrospekcji. Widzimy, jak koń dorasta, jak staje się najdorodniejszym i najbardziej charakternym ogierem w stadzie, jak zwraca uwagę nowego przewodniczącego kołchozu, który chciałby takiego właśnie rumaka mieć pod wierzch. Ale to oznaczałoby zniewolenie, a przecież Gulsary dotąd był, podobnie jak jego opiekun, wolną istotą. Z drugiej strony poznajemy los i życiowe zakręty Bakasowa, który wcale nie jest ideałem. Zakochawszy się we wciąż jeszcze młodej wojennej wdowie Biubiużan (gra ją urodzona w Chinach Kazaszka Farida Szaripowa), zdradza z nią swoją żonę Dżajdar (w tej roli Baken Kydykiejewa, dla której był to w tej dekadzie czwarty występ w ekranizacji prozy Ajtmatowa), wiedząc, że może tym sprawić ból i jej, i dzieciom, które mu urodziła. Tanabaj to jednak człowiek, który kocha życie. Możemy się jedynie domyślać, że gdyby to były czasy przedsowieckie jako wyznawca islamu mógłby żyć zgodnie i szczęśliwie z obiema kobietami. A tak, zmuszony do wyboru, wybiera… – odpowiedź wcale nie jest taka oczywista.
„Żegnaj, Gulsary!” ma, jak zostało to wspomniane już wcześniej, charakter eksperymentalny. Z jednej strony przez sporą część czasu film sprawia wrażenie fabularyzowanego dokumentu przyrodniczego; z drugiej – Urusiewski-operator zdecydował się (wraz z pomagającym mu Wasilijem Siewostjanowem) na daleko idącą zabawę formą, zwłaszcza w sferze wizualnej. Co można zrozumieć, pamiętając o tym, że pierwotny zawód Siergieja Pawłowicza to „artysta-plastyk”, na dodatek przez wiele lat był on praktykującym malarzem. Swemu debiutowi reżyserskiemu nadał więc charakter malarski: improwizował kolorystycznie (tak! to zarazem pierwsza kolorowa ekranizacja prozy Ajtmatowa), zniekształcał obraz, a wszystko po to, aby przydać dziełu walorów niesamowitości, odrealnienia, może nawet – realizmu magicznego. Powieść, która posłużyła za podstawę scenariusza, jest wspaniałą, głęboko humanistyczną opowieścią o przyjaźni i potrzebie wolności; film w udany sposób przenosi te wartości na ekran. Żałować można jedynie, że Urusiewskiemu nie pozwolono nakręcić drugiej części.
„Żegnaj, Gulsary!” zasługuje na szczególną uwagę polskich widzów z jeszcze jednego powodu. Oryginalną, momentami wręcz awangardową, ale jednocześnie mocno zapadającą w pamięć ścieżkę dźwiękową stworzył Moisej (Mieczysław) Wajnberg (1919-1996) – polski Żyd, który we wrześniu 1939 roku uciekł przed nazistami na wschód i tak trafił pod „opiekę” Armii Czerwonej. Po wojnie pozostał w Związku Radzieckim (jego rodzina w Warszawie zginęła), ale do końca swego życia nie zapomniał o tym, że jest Żydem i Polakiem. Dzisiaj, odkrywany na nowo, coraz częściej wpisywany jest do panteonu najwybitniejszych kompozytorów muzyki klasycznej XX wieku; każdego roku w Polsce ukazuje się przynajmniej kilka płyt z jego muzyką. Niestety, mniej znana jest jego twórczość filmowa, choć przecież stworzył oprawę i do „Lecą żurawie”, i do „Afonia” – zaliczanych do żelaznej klasyki kina radzieckiego. A co stało się dalej z Urusiewskim? Jako reżyser zrealizował jeszcze tylko jeden film – dramat biograficzny o poecie Siergieju Jesieninie „Śpiewaj swą pieśń, poeto…” (1971), który czekał na premierę dwa lata. Gdyby potrwało to kilkanaście miesięcy dłużej, Siergiej Pawłowicz mógłby tego momentu nie dożyć, zmarł bowiem w Moskwie w 1974 roku.
koniec
25 maja 2022

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Wychowane przez wilki: Sez. 2, Odc. 8. Wysoka cena przetrwania
Marcin Mroziuk

1 VII 2022

Wydarzenia w tym odcinku służą głównie przygotowaniu gruntu pod kolejny sezon, natomiast trudno na razie przesądzić, czy kierunek obrany przez scenarzystów pozwoli serialowi złapać drugi oddech, czy raczej okaże się gwoździem do trumny. Oczywiście w mniejszym lub większym stopniu zostają też domknięte niektóre dotychczasowe wątki, chociaż nie zawsze w satysfakcjonujący widzów sposób.

więcej »

Klasyka kina radzieckiego: Hymn do niespełnionej miłości
Sebastian Chosiński

29 VI 2022

Czingiz Ajtmatow przyzwyczaił czytelników do tego, że jest prozaikiem potrafiącym nadzwyczaj pięknie pisać o miłości. Zazwyczaj jednak uczucie to łączyło bohaterów żyjących w górskich aułach, z dala od cywilizacji. W opowiadaniu „Czerwone jabłko” głównymi bohaterami uczynił on małżeństwo intelektualistów mieszkających w stolicy sowieckiej Kirgizji. I ten właśnie tekst zdecydował się przenieść na ekran Tołomusz Okiejew.

więcej »

Reacher: Odc. 5. Zemsta ważniejsza od sprawiedliwości
Marcin Mroziuk

27 VI 2022

Nie mamy wątpliwości, że kończąca poprzedni odcinek śmierć Molly Beth to dotkliwy cios dla Jacka Reachera, ale równie bolesna jest utrata przewożonych przez nią dokumentów z dochodzenia prowadzonego przez zabitego brata głównego bohatera. Po powrocie do Margrave trzeba będzie więc wrócić do starych tropów, ale problem tkwi w tym, że czekają tam już kolejne kłopoty.

więcej »

Polecamy

Kevin Smith. Sprzedawcy 2

Do sedna:

Kevin Smith. Sprzedawcy 2
— Marcin Knyszyński

Kevin Smith. Jay i Cichy Bob kontratakują
— Marcin Knyszyński

Kevin Smith. Dogma
— Marcin Knyszyński

Kevin Smith. W pogoni za Amy
— Marcin Knyszyński

Kevin Smith. Szczury z supermarketu
— Marcin Knyszyński

Kevin Smith. Sprzedawcy
— Marcin Knyszyński

Richard Kelly. Pułapka
— Marcin Knyszyński

Richard Kelly. Koniec świata
— Marcin Knyszyński

Richard Kelly. Donnie Darko
— Marcin Knyszyński

Alejandro González Iñárritu. Zjawa
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Z tego cyklu

Hymn do niespełnionej miłości
— Sebastian Chosiński

Tęsknota starego Kirgiza
— Sebastian Chosiński

Nad błękitnymi wodami Issyk-kulu
— Sebastian Chosiński

Jak nie pokochać nieznajomego
— Sebastian Chosiński

Tato, gdzie jesteś?
— Sebastian Chosiński

Gdy najbliżsi idą na wojnę…
— Sebastian Chosiński

Gdyby czerwonoarmiści mieli miecze samurajskie
— Sebastian Chosiński

Zmęczeni bohaterowie nie zawsze chcą odejść
— Sebastian Chosiński

Baza ludzi nieumarłych
— Sebastian Chosiński

Nad brzegiem złowrogiego morza
— Sebastian Chosiński

Tegoż autora

Non omnis moriar: Podejście numer dwa
— Sebastian Chosiński

PRL w kryminale: Skazany na śmierć
— Sebastian Chosiński

Ziemia obca, lecz swoja
— Sebastian Chosiński

Tu miejsce na labirynt…: Prezent na dziesiątą rocznicę
— Sebastian Chosiński

Z twarzą zwróconą na wschód…
— Sebastian Chosiński

Tu miejsce na labirynt…: W basenie Morza Egejskiego
— Sebastian Chosiński

East Side Story: Sportsmenka na rozdrożu
— Sebastian Chosiński

Dybuki krążą wokół nas
— Sebastian Chosiński

Non omnis moriar: Wylęgarnia talentów
— Sebastian Chosiński

PRL w kryminale: Trup w TIR-ze
— Sebastian Chosiński

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.