Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 10 lipca 2020
w Esensji w Esensjopedii

Robert Ludlum

ImięRobert
NazwiskoLudlum

Tożsamość Ludluma

Esensja.pl
Esensja.pl
Konrad Wągrowski
« 1 2

Konrad Wągrowski

Tożsamość Ludluma

Robert Ludlum
Robert Ludlum
Ale w tym miejscu dochodzimy do najważniejszego elementu, który zapewnił powieściom Roberta Ludluma tak ogromną popularność na całym świecie – obok oczywiście chwytliwego spiskowego tematu. Jest nim znakomity warsztat pisarski, w dialogach, ale przede wszystkim w opisach scen akcji. Zaryzykuję twierdzenie, że w opisach pościgów, walk, strzelanin nie ma pisarza porównywalnego z Ludlumem. Autor uzyskuje to poprzez dokładne i szczegółowe opisy wydarzeń, prawie sekunda po sekundzie, z uwzględnieniem efektów świetlnych i dźwiękowych, eksponując ważniejsze fakty w krótkich, wyróżnionych zdaniach, często będących osobnym akapitem. Oddajmy zresztą mu głos:
„Przeszli na koniec długiego molo i jeden za drugim przeskoczyli przez burtę na pokład dużego kutra. Dwaj Korsykanie pozostali przy słupkach cumowniczych i zabrali się za odwijanie grubych natłuszczonych lin, gdy tymczasem gburowaty kapitan zaczął zapuszczać silnik.
To co nastąpiło spadło na nich bez jednego ostrzeżenia.
Od strony pomostu wybuchła kanonada serii z pistoletów maszynowych, a potem z ciemności wystrzelił oślepiający słup światła reflektora, któremu zawtórował harmider żołnierskich krzyków u wejścia na molo.
– Tam, tam! Na samym końcu! Kuter rybacki! Ogłosić alarm!
Jeden z Korsykanów został trafiony. Padł na deski pomostu, zsuwając w ostatniej chwili cumę ze słupka.
– Reflektor! Strzelajcie w reflektor! – ryknął Korsykanin z otwartej sterówki, pobudzając silnik do życia i kierując się na otwarte wody. Agenci Jabłko i Gruszka odkręcili tłumiki ze swych rewolwerów, by uzyskać większą celność. Jabłko pierwszy wychylił się zza ochronnej tarczy nadburcia; kilkakrotnie nacisnął spust, raz za razem, korzystając z podparcia drewnianej poręczy. Z oddali dobiegł huk eksplodującego reflektora, lecz w tej samej chwili w powietrzu wokół Jabłka zawirowały odłamki drewna; agent zatoczył się do tyłu, krzycząc z bólu.
Kula strzaskała mu dłoń.”
(„Przesyłka z Salonik” tłum. Juliusz P. Szeniawski)
„Obaj mężczyźni podchodzili do Bourne’a, a on cofał się w głąb pustej windy.
Rozpętało się piekło.
Winda zaczęła się zamykać. Mężczyzna z nadajnikiem był już w środku, a ręce tego drugiego tkwiły między sunącymi ku sobie skrzydłami drzwi; rewolwer w jego dłoni mierzył w głowę Bourne’a.
W nagłym odruchu przerażenia, Jason pochylił się w prawo, a później, bez żadnego ostrzeżenia, wykonał błyskawiczny obrót, uderzając jednocześnie stopą lewej nogi w uzbrojone ramię napastnika. Lufa rewolweru skoczyła w górę, mężczyzna zatoczył się, zachwiał i runął w tył, poza klatkę dźwigu. Nim drzwi zasunęły się ostatecznie, broń plunęła dwoma stłumionymi wystrzałami i pociski utkwiły w grubym drewnie sufitu. Wciąż pochylony, Bourne wbił się barkiem w brzuch mężczyzny z nadajnikiem. Prawą ręką dźgnął go w pierś, lewą przygwoździł dłoń z aparatem, a potem cisnął nieznajomym o ścianę. (…)
Lewe ramię Bourne’a opasało od tyłu szyję Francuza w windzie, jego prawa ręka szarpnęła ucho mężczyzny.
– Ilu was jest? – rzucił po francusku. – Ilu czeka na dole?”
(„Tożsamość Bourne’a”, tłum. Zdzisław Nowicki)
Naprawdę niebywała plastyczność i dynamika opisu. To znak firmowy całej prozy Ludluma.
The Osterman Weekend - plakat filmu
The Osterman Weekend - plakat filmu
Ekranizacje
Zadziwiająco niewiele powieści Ludluma doczekało się ekranizacji. Tym dziwniejsze jest to, gdy weźmiemy pod uwagę, jak bardzo „filmowa” bywa ich fabuła i jak pasujące do Srebrnego Ekranu zdają się być sceny akcji. Nakręcono do tej pory cztery filmy pełnometrażowe na podstawie prozy Ludluma (w tym dwie „Tożsamości Bourne’a”) i dwa seriale – „Transakcja Rhinemanna” i „Strażnicy Apokalipsy”. O obu ekranizacjach „Tożsamości Bourne’a” opowiem szerzej w następnym numerze „Esensji”. Pozostałe filmy to „Weekend Ostermana” z Rutgerem Hauerem i Johnem Hurtem, w reżyserii Sama Peckinpaha i „Pakt Holcrofta” z Michaelem Caine’m w roli głównej, reżyserowany przez Johna Frankenheimera. Pomimo zatrudnienia znanych i dobrych aktorów oraz doświadczonych reżyserów nie są to ekranizacje udane. Peckinpah, początkowo zaciekawiając intrygą kryminalną, w drugiej połowie filmu zmienia jego konstrukcje, gmatwając fabułę do stopnia trudnego do objęcia przez widza i chyba też przez aktorów. Z kolei filmowa wersja „Paktu Holcrofta” usuwa szereg wątków tej 500-stronicowej powieści (utwory Ludluma zawsze miały pokaźne rozmiary), tracąc przy okazji cały jej rozmach i zakres intrygi.
To nie koniec tekstów o Robercie Ludlumie i jego twórczości na łamach „Esensji”. W następnym numerze opiszemy szczegółowo trylogię Bourne’a i jej ekranizacje, a następnie przyjrzymy się dokładniej innym powieściom mistrza sensacji.
The Apocalypse Watch - plakat filmu
The Apocalypse Watch - plakat filmu
Bibliografia
Dziedzictwo Scarlattich (The Scarlatti Inheritance), 1971
Weekend Ostermana (The Osterman Weekend), 1972
Dokument Matlocka (The Matlock Paper), 1973
Trevayne, 1973
Transakcja Rhinemanna (The Rhinemann Exchange), 1974
Zew Halidonu (The Cry of the Halidon), 1974
Droga do Gandolfo (The Road to Gandolfo), 1975
Przesyłka z Salonik (The Gemini Contenders), 1976
Manuskrypt Chancellora (Chancellor Manuscript), 1977
Pakt Holcrofta (The Holcroft Covenant), 1978
Testament Matarese’a (The Matarese Circle), 1979
Tożsamość Bourne’a (The Bourne Identity), 1980
Mozaika Parsifala (The Parsifal Mosaic), 1982
Spisek Akwitanii (The Aquitaine Progression), 1984
Krucjata Bourne’a (The Bourne Supremacy), 1986
Plan Ikar (Icarus Agenda), 1988
Ultimatum Bourne’a (The Bourne Ultimatum), 1990
Droga do Omaha (The Road to Omaha), 1992
Iluzja Skorpiona (The Scorpio Illusion), 1993
Strażnicy Apokalipsy (Apocalypse Watch), 1995
Spadkobiercy Matarese’a (The Matarese Countdown), 1997
Klątwa Prometeusza (The Prometheus Deception), 2000
Program Hades (Robert Ludlum’s The Hades Factor), 2000 (wraz z Gayle Lynds)
Robert Ludlum’s The Cassandra Compact, 2001 (wraz z Philipem Shelby)
Protokół Sigmy (The Sigma Protocol), 2001
The Paris Option: A Covert-One Novel, 2002 (wraz z Gayle Lynds)
The Janson Directive, 2002
Filmografia
Tożsamość Bourne’a (Bourne Identity, The) 2002, reż. Doug Liman
Strażnicy Apokalipsy (Apocalypse Watch, The), 1997, reż. Kevin Connor
Tożsamość Bourne’a (Bourne Identity, The) 1988, reż. Roger Young
Pakt Holcrofta (Holcroft Covenant, The), 1985, reż. John Frankenheimer
Weekend Ostermana (Osterman Weekend, The), 1983, reż. Sam Peckinpah
Transakcja Rhinemanna (Rhinemann Exchange, The), 1977, reż. Burt Kennedy
Źródła
Łukasz Gołębiewski „Symbol kultury masowej” (Magazyn Literacki, marzec 2001)
koniec
« 1 2
1 października 2002

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Do księgarni marsz: Lipiec 2020
Esensja

7 VII 2020

Oto pierwsza porcja polecanek książkowych na tegoroczne wakacje.

więcej »

Nie przegap: Czerwiec 2020
Esensja

30 VI 2020

To chyba najobfitsze zestawienie recenzji w historii naszego cyklu. Sprawdźcie, czy a pewno czegoś nie przegapiliście!

więcej »

Na rubieżach rzeczywistości: W poszukiwaniu rzeczywistości obiektywnej
Marcin Knyszyński

28 VI 2020

Gdy czytamy kolejne powieści Philipa K. Dicka w bardzo krótkim czasie, trudno oprzeć się wrażeniu, że porusza on w nich bardzo podobne zagadnienia – dopracowuje je i poszerza, ale tak naprawdę pisze o tym samym. Zresztą, opór taki jest zupełnie niepotrzebny – tak po prostu jest. „Labirynt śmierci” to kolejne „Oko na niebie” i „Ubik” – powieść podobna, choć ideowo ukierunkowana nie na ontologiczne rozważania o zastanej rzeczywistości, lecz na epistemologię. Jak możemy ową rzeczywistość poznać?

więcej »

Polecamy

W poszukiwaniu rzeczywistości obiektywnej

Na rubieżach rzeczywistości:

W poszukiwaniu rzeczywistości obiektywnej
— Marcin Knyszyński

Myślę, ale czy jestem?
— Marcin Knyszyński

Wszyscy jesteśmy androidami
— Marcin Knyszyński

Umieranie wstecz
— Marcin Knyszyński

Przygodowa powieść science fiction – zrób to sam!
— Marcin Knyszyński

Pif-Paf! Zium!
— Marcin Knyszyński

Droga bez powrotu
— Marcin Knyszyński

„Bycie” jest kalejdoskopem
— Marcin Knyszyński

„I Have a Dream”
— Marcin Knyszyński

Koszmarna teofania
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż autora

Kroniki młodych Indiana Jonesów
— Konrad Wągrowski

Jak zbudować fosę wypełnioną lawą
— Konrad Wągrowski

Wrogowie publiczni
— Konrad Wągrowski

Reacher Yojimbo
— Konrad Wągrowski

Krótko o komiksach: Bajka zdana na siebie
— Konrad Wągrowski

Perła obyczajowego komiksu
— Konrad Wągrowski

Krótko o filmach: Kiedy ziemia zlewa się z niebem
— Konrad Wągrowski

Powrót do pięknej epoki
— Konrad Wągrowski

Co cechuje dżentelmena?
— Konrad Wągrowski

Pomścić córkę!
— Konrad Wągrowski

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.