Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 8 maja 2021
w Esensji w Esensjopedii

Ursula K. Le Guin
‹Nowa Atlantyda›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułNowa Atlantyda
Tytuł oryginalnyThe New Atlantis. Very Far Away from Anywhere Else
Data wydania1993
Autor
PrzekładMonika Dutkowska, Anna Kraśko
Wydawca Alkazar
ISBN83-85784-04-7
Format192s. 115×170mm
Gatunekfantastyka
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Przeczytaj to jeszcze raz: Przejście
[Ursula K. Le Guin „Nowa Atlantyda”, Ursula K. Le Guin „Dary” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
Temat dorastania bohaterów pojawia się w twórczości Ursuli K. Le Guin niejednokrotnie. Chociaż mniej znane od cyklu o Ziemiomorzu, realistyczne „Zewsząd bardzo daleko” i fantastyczne „Dary” również zasługują na uwagę.

Beatrycze Nowicka

Przeczytaj to jeszcze raz: Przejście
[Ursula K. Le Guin „Nowa Atlantyda”, Ursula K. Le Guin „Dary” - recenzja]

Temat dorastania bohaterów pojawia się w twórczości Ursuli K. Le Guin niejednokrotnie. Chociaż mniej znane od cyklu o Ziemiomorzu, realistyczne „Zewsząd bardzo daleko” i fantastyczne „Dary” również zasługują na uwagę.
Drogą we mgle

Ursula K. Le Guin
‹Nowa Atlantyda›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułNowa Atlantyda
Tytuł oryginalnyThe New Atlantis. Very Far Away from Anywhere Else
Data wydania1993
Autor
PrzekładMonika Dutkowska, Anna Kraśko
Wydawca Alkazar
ISBN83-85784-04-7
Format192s. 115×170mm
Gatunekfantastyka
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Pomimo ładnych paru lat, które minęły od czasu, gdy ten niepozorny tomik, wypożyczony z biblioteki, trafił w moje ręce, pamiętam wrażenia towarzyszące lekturze – zrozumienie, ulotne odczucie tworzącej się więzi, odnalezienie w utworze jakiejś części samego siebie. Chcąc odświeżyć wspomnienia zajrzałam do sieci; oczywiście wypowiedzi czytelników bywają najróżniejsze – znalazła się osoba, która stwierdziła, że ta książka zmieniła jej życie, inni wspominali ją ciepło nawet po trzydziestu latach, wielu pisało, że żałują, iż nie przeczytali jej, kiedy byli nastolatkami. „Zewsząd bardzo daleko” jest jednym z tych utworów, które potrafią zadomowić się w duszy.
Tekst Le Guin wydaje się bardziej długim opowiadaniem, niż mikropowieścią – zajmuje zaledwie kilkadziesiąt stron małego formatu. To proza obyczajowa, pozbawiona motywów fantastycznych. Zarys nie wydaje się szczególnie oryginalny – główny bohater to chłopak kończący szkołę średnią, nierozumiany przez rodziców i większość rówieśników, przerażony koniecznością wzięcia odpowiedzialności za własne życie. Kluczem do sukcesu utworu jest trafność spostrzeżeń, wiarygodność przedstawianych postaci i sytuacji.
Ta historia wciąż się powtarza – młody, ambitny nastolatek, który woli spędzać czas z nosem w książkach, niż uprawiając sport z kolegami nie czuje się dobrze w otoczeniu rówieśników. Także w domu Owen nie może liczyć na zrozumienie (kapitalna, kąśliwa uwaga, że jego matka chciałaby, aby po pierwsze był zdrowy a po drugie normalny). Choć, oddając sprawiedliwość drugiej stronie – rodzice chłopaka nie są złymi ludźmi; chcą dobrze, tyle, że pragną dać synowi to, o czym sami marzyli w jego wieku, nie zauważając, iż nastolatek ma inne potrzeby niż oni.
Jeden z bohaterów „Chagi” Iana McDonalda stwierdza, że najważniejsze, kluczowe decyzje, które zaważą na kształcie całego naszego życia musimy podejmować w okresie, kiedy jesteśmy niedoświadczeni i niedojrzali. Choć Owen nie dostrzega tego tak wyraźnie, przeczuwa, że oto nadszedł czas takich wyborów. Przestał być dzieckiem, ale nie jest jeszcze mężczyzną. Wie, że nie chciałby pójść w ślady rodziców i sąsiadów, pragnie innego, ciekawszego życia, któremu nada znaczenie. Poza tym jednak nie jest pewien, jak miałoby ono wyglądać – przebąkuje o studiowaniu na MIT (słynna amerykańska uczelnia techniczna), początkowo jednak jego plany są mało konkretne, trudno także mówić o szalonej determinacji. W pewnym momencie bohater porównuje swój stan do błądzenia we mgle – to etap zawieszenia, rozmycia, gdy nie ma już powrotu do przeszłości a przyszłość budzi jedynie strach.
Wtedy właśnie Owen spotyka dziewczynę, na pierwszy rzut oka zupełnie od niego różną. Natalie od najmłodszych lat chodziła do szkoły muzycznej, ma jasno określone cele i czego jak czego, ale determinacji jej nie brakuje. A jednak chłopak odnajduje w niej bratnią duszę. „Zewsząd bardzo daleko” jest w dużej mierze obrazem przyjaźni, jaka rodzi się pomiędzy tymi dwojgiem. I choć w pewnym momencie bohater dochodzi do wniosku, że skoro są ze sobą tak blisko, to może wartało by uczynić z tego miłość, więź łącząca Owena i Natalie wymyka się szablonowemu wyobrażeniu na temat uczucia pary nastolatków. Chyba najładniej przedstawiona została w momencie, gdy chłopak wspomina popołudnie, jakie spędzili wałęsając się po plaży i rozmawiając. Stwierdza wtedy „byłem na wysokiej górze z przyjacielem”.
Oczywiście nie jest prosto, łatwo i przyjemnie. Znajomość z Natalie nie rozwiązuje problemów Owena i nie zamienia jego życia w sielankę. Pomaga mu jednak odpowiedzieć na kilka ważnych pytań a także lepiej zrozumieć samego siebie.
W maleńkim tomiku mieści się również drugie opowiadanie, ono jednak mnie nie przekonało – sprawia wrażenie dwóch tekstów pociętych i przeplecionych ze sobą. W jednym opisana zostaje wynurzająca się z morskiego dna Atlantyda, drugi to urywki z życia w opresyjnym państwie przyszłości.
Ścieżką poprzez ciemność

Ursula K. Le Guin
‹Dary›

EKSTRAKT:70%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułDary
Tytuł oryginalnyGifts
Data wydania20 kwietnia 2006
Autor
PrzekładMaciejka Mazan
Wydawca Prószyński i S-ka
CyklKroniki Zachodniego Brzegu
ISBN83-7469-294-4
Format152s. 147×208mm; oprawa twarda
Cena19,90
Gatunekfantastyka
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Rozpoczęta „Darami” trylogia Le Guin niestety nie doczekała się w Polsce przekładów tomów kolejnych. Z uwagi na niewielką objętość, być może zbiorcze wydanie wszystkich trzech części byłoby lepszym pomysłem, a tak, cieniutka książka w twardej oprawie najwyraźniej nie wzbudziła wystarczającego zainteresowania.
Podobnie jak w przypadku „Zewsząd bardzo daleko” waham się, czy nazwać „Dary” mikropowieścią, czy może bardzo obszernym opowiadaniem. Całość jest dosyć kameralną historią, tym razem toczącą się w fikcyjnym świecie, w którym działa magia. Tu również główną oś stanowi wątek dorastania, przedstawiony z perspektywy głównego bohatera. O ile jednak w „Zewsząd bardzo daleko” narrator był młodym chłopakiem, protagonista „Darów” snuje swoją opowieść po latach, wyraźnie zaznaczając dystans, jaki dzieli go od wydarzeń i tego, kim był u progu dorosłości.
Nieco przypominające Szkocję miejsce, w którym dorasta Orrec, jest surowe i niezbyt gościnne, choć – jak każda górzysta kraina – nie pozbawione dzikiego piękna. Na Wyżynach wielu ludzi, nawet lokalnych panów (zwanych brantorami) żyje biednie, parając się głównie pasterstwem. Klanowe waśnie, najazdy i grabieże bydła są tam na porządku dziennym. Życie jest ciężkie a okoliczności nie pozwalają na okazywanie słabości. Jako jedyny syn brantora Orrec od najmłodszych lat zdaje sobie sprawę z ciążącej na nim odpowiedzialności. Żyje też w ciągłym lęku, że nie sprosta oczekiwaniom. Szlacheckie rody Wyżyn dysponują bowiem tytułowymi darami – dziedzicznymi mocami magicznymi. Niektóre dary pozwalają zabijać, niszczyć, bądź zsyłać chorobę, choć przyjaciółce bohatera, dziewczynie o imieniu Gry, magia pozwala porozumiewać się ze zwierzętami. Zgodnie z tradycją, chłopi pracują dla brantora i jego (lub jej, gdyż w tej kwestii obowiązuje równouprawnienie) rodziny, pan na włościach zaś zobowiązany jest opiekować się nimi, wspomagając się przy tym mocą. Tyle że Orrec staje się coraz starszy a jego dar nie chce się ujawnić.
Inaczej niż wspominany w recenzji „Zewsząd bardzo daleko” Owen, bohater „Darów” jest silnie związany ze swoimi rodzicami. Bardzo kocha matkę, niezwykłą kobietę, która przybyła na ziemie brantorów z odległych Nizin, szanuje i podziwia ojca, pragnie też spełniać jego oczekiwania i cieszy go każdy gest uznania. Niepowodzenia związane z próbami używania mocy stają się jego osobistym dramatem, zwłaszcza, kiedy narasta niebezpieczeństwo grożące ze strony sąsiedniego klanu.
„Dary” nie są jednak tylko kolejną książką o dojrzewaniu i wyborze własnej życiowej drogi. Opowiadają o ludzkiej podłości, niezasłużonej krzywdzie, chorobie i śmierci ukochanej osoby oraz zemście. A także o sile samej opowieści, gdyż matka Orreca przywiozła ze sobą na Wyżyny baśnie, historie i wiersze z rodzinnych stron. Chętnie opowiada je domownikom, spisuje je też dla swojego syna, którego nauczyła czytać. Można pokusić się o twierdzenie, że dla Orreca to właśnie literatura okazuje się darem, najpiękniejszą rzeczą, jaką otrzymał od matki, dziedzictwem i pasją, gdyż chłopak również posiadł umiejętność tworzenia, najbardziej zaś zafascynowała go poezja.
Kiedy czytałam „Dary” po raz pierwszy, zwracałam uwagę głównie na fabułę – zdarzyło mi się zapłakać nad śmiercią jednej z postaci i zadziwić nagłym, dla mnie zupełnie niespodziewanym zwrotem fabularnym, przełamującym schemat, na jakim zdawał się być oparty ten utwór. Wydawało mi się, że za drugim razem lektura będzie dużo mniej zajmująca, z uwagi na znajomość losów postaci. Tak się jednak nie stało – „Dary” sprowokowały do refleksji – nad relacjami rodziców i dzieci, tym, jak często ci pierwsi uważają potomstwo za swoją własność, rodzaj inwestycji na przyszłość. Nie muszą przy tym być źli, więcej nawet – jest dużo trudniej, kiedy są oni porządnymi ludźmi, mającymi swoje racje. Wtedy szantaż emocjonalny, jaki stosują (nawet nieświadomie), jest skuteczny i szkodliwy. Można zastanowić się nad metaforycznym znaczeniem decyzji bohatera o zasłonięciu sobie oczu, nad tym, co symbolizują lata spędzone przez niego w ciemności, w czasie których chłopak niejako zrzekł się odpowiedzialności za samego siebie. Można rozważać rolę bliskich Orrecowi ludzi – zarówno w jego wstąpieniu w mrok, jak i powrocie do światła. W ten sposób utwór Le Guin staje się zaledwie punktem wyjścia, inspiracją dla różnorodnych przemyśleń.
Nie sposób nie wspomnieć o oszczędnie, lecz trafnie nakreślonych postaciach, którym cała historia zawdzięcza życie, a także szczegółach i epizodach, nadających całości wagę. Szkoda, że póki co pozostaje czekanie na to, aż któryś wydawca się zlituje, albo sięgnięcie po „Głosy” i „Moce” w oryginale.
koniec
12 marca 2014

Komentarze

20 III 2014   14:21:03

Proszę używać ostrzeżeń przed spojlerami.

20 III 2014   15:18:39

Uważam, że nie ma tu jakichś szczególnych spojlerów.

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Zbrodnie w stylu retro: Na rozkaz premiera!
Sebastian Chosiński

8 V 2021

Wszystkie wznowione przez Wydawnictwo CM książki Adama Nasielskiego, których głównym bohaterem jest inspektor Bernard Żbik, ukazały się w serii „Kryminały przedwojennej Warszawy” (również ta, która pojawiła się jako siódma – „Puama E”). Co w tym dziwnego? Choćby to, że tym razem sensacyjna akcja powieści rozgrywa się, owszem – w stolicy, ale polskich Tatr, czyli Zakopanem.

więcej »

PRL w kryminale: Niewesołe jest życie staruszka
Sebastian Chosiński

7 V 2021

Piszę te słowa z prawdziwym bólem, ale to – prawdopodobnie – nasze ostatnie spotkanie w tej rubryce z twórczością mistrza polskiej „powieści milicyjnej” Zygmunta Zeydlera-Zborowskiego. Jeśli bowiem nie pojawi się w sprzedaży kolejna niepublikowana wcześniej książka słynnego autora kryminałów (pozostająca w maszynopisie), „Proszę nikogo nie winić” zamknie wielomiesięczny trud przybliżania czytelnikom jego dokonań.

więcej »

Mikrokosmos
Dominika Cirocka

6 V 2021

„Światło innych gwiazd” Eriki Swyler stanowi udany mariaż znanych motywów s-f i wątków obyczajowych. Przede wszystkim to jednak opowieść o sile pasji i więziach międzyludzkich, a także cenie, którą czasem przychodzi nam za ich pielęgnowanie zapłacić.

więcej »

Polecamy

Uwięzieni w słowach

Na rubieżach rzeczywistości:

Uwięzieni w słowach
— Marcin Knyszyński

„Sen bowiem jest istnością też…”
— Marcin Knyszyński

Imperium wcale się nie rozpadło
— Marcin Knyszyński

Lęk i odraza w Kalifornii
— Marcin Knyszyński

Las oblany słonecznym blaskiem
— Marcin Knyszyński

Dick jak Dickens
— Marcin Knyszyński

Kochać to nie znaczy zawsze to samo
— Marcin Knyszyński

Chorzy na życie
— Marcin Knyszyński

Dick w starym stylu
— Marcin Knyszyński

Faust musi przegrać
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Inne recenzje

Mała Esensja: Dar opowiadania
— Jakub Gałka

Z tego cyklu

Gorzej być nie może – i to jest najlepsze!
— Sebastian Chosiński

Policjant w trakcie przejść
— Sebastian Chosiński

„Mroczny erotyzm, faszyzm, zbrodnie”
— Sebastian Chosiński

Różnymi drogami
— Wojciech Gołąbowski

Chcąc nie chcąc
— Wojciech Gołąbowski

Kubuś i Hipcia na tropie
— Joanna Kapica-Curzytek

Próżniacze kawalerskie życie na angielskiej wsi
— Wojciech Gołąbowski

Upadek Ikara
— Miłosz Cybowski

„Legalnie” nadal brzmi świetnie!
— Joanna Kapica-Curzytek

A Śląsk wciąż nieznany…
— Wojciech Gołąbowski

Tegoż twórcy

Krótko o książkach: Interpretacja interpretacji
— Miłosz Cybowski

Sześć światów Hain: Świat trzeci
— Miłosz Cybowski

Sześć światów Hain: Świat drugi
— Miłosz Cybowski

Sześć światów Hain: Świat pierwszy
— Miłosz Cybowski

Mała Esensja: Nie tak łatwo być wyjątkowym
— Marcin Mroziuk

Dom duszy
— Beatrycze Nowicka

Z dziejów Ekumeny
— Magdalena Kubasiewicz

Kobiety nad morzem
— Beatrycze Nowicka

Opowieść sentymentalna bez morału
— Miłosz Cybowski

Głos spośród cieni świętego gaju
— Beatrycze Nowicka

Tegoż autora

Sałatka grecka (zawiera GMO)
— Beatrycze Nowicka

Sześć światów Hain: Świat czwarty – Powrót na Zimę
— Miłosz Cybowski, Beatrycze Nowicka

Mnich i rycerze na tropie zbrodni
— Beatrycze Nowicka

Poczytajmy o ogrodach
— Beatrycze Nowicka

Fantastyczne antologie: Mechaniczne żurawie
— Beatrycze Nowicka

Czy książki czytają ludzi? Autorzy kontra czytelnicy
— Agnieszka Hałas, Anna Nieznaj, Beatrycze Nowicka, Agnieszka ‘Achika’ Szady

Trochę barw
— Beatrycze Nowicka

Questy poboczne
— Beatrycze Nowicka

Nie tylko na Święta
— Beatrycze Nowicka

Rozsypane złotka
— Beatrycze Nowicka

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.