Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 3 grudnia 2021
w Esensji w Esensjopedii

‹Nominacje do Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla. Edycja 2015›

WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułNominacje do Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla. Edycja 2015
Data wydania22 lipca 2015
ISBN978-83-64384-41-7
FormatePub, Mobipocket, PDF
Gatunekfantastyka
Zobacz czytniki w
Skąpiec.pl
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Wyszukaj / Kup

Portrety nietoty
[„Nominacje do Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla. Edycja 2015” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
Lada tydzień po raz dwudziesty piąty najlepsze polskie opowiadanie fantastyczne z ubiegłego roku zostanie nagrodzone Zajdlem. Wśród nominowanych utworów możemy oczekiwać szerokiej rozpiętości podgatunkowej, imponujących pomysłów i dojrzałego stylu. Możemy, ale jeśli nie chcemy się srodze rozczarować, lepiej nie oczekujmy.

Borys Jagielski

Portrety nietoty
[„Nominacje do Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla. Edycja 2015” - recenzja]

Lada tydzień po raz dwudziesty piąty najlepsze polskie opowiadanie fantastyczne z ubiegłego roku zostanie nagrodzone Zajdlem. Wśród nominowanych utworów możemy oczekiwać szerokiej rozpiętości podgatunkowej, imponujących pomysłów i dojrzałego stylu. Możemy, ale jeśli nie chcemy się srodze rozczarować, lepiej nie oczekujmy.

‹Nominacje do Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla. Edycja 2015›

WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułNominacje do Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla. Edycja 2015
Data wydania22 lipca 2015
ISBN978-83-64384-41-7
FormatePub, Mobipocket, PDF
Gatunekfantastyka
Zobacz czytniki w
Skąpiec.pl
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Wyszukaj / Kup
Istnieje prosty sposób, by uratować dobre imię polskich opowiadań fantastycznych napisanych w zeszłym roku — uznać, że utwory nominowane do najnowszej odsłony Nagrody im. Janusza Zajdla nie stanowią wcale ich ukoronowania, lecz są zaledwie losowo wybraną próbką. Taka hipoteza jest mniej naciągana niż mogłoby się na pierwszy rzut oka wydawać. Listę nominacji układa się wszak na podstawie zgłoszeń nadsyłanych przez zwykłych czytelników. Zdrowy, cyniczny rozsądek podpowiada zatem, że od literackich walorów więcej do powiedzenia mają czynniki takie jak: dostępność danego opowiadania, strategia promocyjna oraz umiejętności autora w zakresie mobilizowania fanów.
I lepiej, żeby tak właśnie było, ponieważ w przeciwnym razie musimy wysnuć niewesołe wnioski dotyczące kondycji rodzimej fantastyki. Na przykład taki, że polskich pisarzy prawie zupełnie zawodzi wyobraźnia, z której nie potrafią wykrzesać ani oryginalnego konceptu, ani nawet zaskakującego zwrotu akcji. Albo taki, że doszło do zamętu gatunkowego — nikt nie umie pisać twardego SF, horror zamienił się miejscami z błahymi obyczajówkami, a brzytwą Lema można by co drugiemu opowiadaniu poderżnąć od ucha do ucha gardło. Albo taki, że polską, dojrzałą przecież fantastykę, nie stać obecnie na utwór, który łączyłby dobry pomysł ze zgrabną kompozycją, oraz elegancki styl z wiarygodnymi postaciami. Te cztery elementy rozsiane są po elektronicznie wydanej antologii niczym okruchy, które musimy mozolnie wydłubywać spod ekranu monitora lub czytnika.
Otwierająca zbiór „Kre(jz)olka” Krystyny Chodorowskiej („Nowa Fantastyka” 3/2014) jest najambitniejszym z nominowanych opowiadań. Utwór przywodzi na myśl twórczość Teda Chianga, jako że autorka bierze na warsztat znane nam zjawisko językowo-społeczne i wcisnąwszy przycisk FAST FORWARD wyświetla nim niedaleką przyszłość. W tym konkretnym przypadku chodzi o wpływ netspeaku (tj. internetowego slangu) na komunikację w realu. Niestety, Chodorowska nie zdołała przetłumaczyć ciekawego zagadnienia na frapującą prozę. Brakuje chwytliwej fabuły. Pojawiają się także wątpliwości natury lingwistycznej. Na przykład: Matka głównej bohaterki mówi netspeakiem, co wygląda mniej więcej tak: „Który topiq? Hmm? Wybiesz ładny koloreq”. Takie ujęcie dialogów jest jednak pozbawione sensu, bo „wybiesz” i „wybierz” oraz „koloreq” i „kolorek” brzmią w mowie identycznie… Poza tym autorka nie wykorzystała nadarzającej się okazji na jakiś tekstualny twist, a jej językowe proroctwo wypada nieszczególnie przekonująco. [60%]
Stefan Darda dwukrotnie wprawił mnie w osłupienie. Do antologii trafiły dwa opowiadania jego autorstwa, oba pochodzące ze zbioru „Opowiem ci mroczną historię”. Pierwsze z nich pt. „Nika” swoim długim, przegadanym, pozornie budującym gęstą atmosferę wstępem obiecuje wiele, ale w ostatnim akcie z całej konstrukcji powietrze uchodzi jak z przekłutego balonu. W głowie czytelnika zapala się nieelegancki trzyliterowy akronim Whiskey Tango Foxtrot. Nie dość, że Darda w odtwórczy sposób przerabia najpospolitszy z horrorowych tropów, to na dodatek swoją narracją nie wywołuje ani jednej ciarki. „Nika” w zamyśle miała najwyraźniej być krzyżówką horroru prowincjonalnego a’la Orbitowski z ponurą historią rodzinnych grzechów. W rzeczywistości dostaliśmy tekst, którym można straszyć co najwyżej studentów na kursach kreatywnego pisania. [30%]
„Rowerzysta” jest odeń lepszy o cały rząd wielkości. Owszem, posiada wszystkie wady „Niki”, lecz tutaj nie rzucają się one tak bardzo w oczy. Powietrze uchodzi ciszej, akronim zapala się słabiej. W opowieści o młodym sędzim, który stał się świadkiem poważnego wypadku drogowego, brakuje za to jednoznacznych elementów nadprzyrodzonych. Nie sposób nawet pochwalić Dardy za delikatną aluzję do tychże, gdyż zmiażdżył subtelność pod kołami łopatologicznej podpowiedzi. „Rowerzystę” trzeba więc po prostu uznać za przeciętne opowiadanie o psychologicznej przemianie nadętego prawnika. Pytanie, co utwór tego typu robi w zbiorze opowiadań nominowanych do Zajdla, stanowi zagadkę większą od wypadku tytułowego rowerzysty. Nie zdołał jej rozwikłać sam redaktor antologii, który chyba w przypływie frustracji uciął „Rowerzyście” końcówkę (być może tylko pół ostatniego zdania — nie mając dostępu do pierwodroku nie jestem w stanie tego sprawdzić). [50%]
W drugiej połowie antologii tendencja zwyżkowa na szczęście się utrzymuje. „Teleturniej” Doroty Dziedzic-Chojnackiej („Fahrenheit” 7/2014) to napisana z nerwem i dowcipem historia ekstremalnego telewizyjnego show, którego scenę autorka zapełniła szeregiem fajnie przedstawionych uczestników. Szkoda, że nerwu i dowcipu starczyło zaledwie dla scenografii oraz postaci. „Teleturniej” reprezentuje rodzaj fikcji zwanej przez mojego przyjaciela „snem pijanego chomika": dzieje się dużo, lecz dziwnie. Czytelnik nie zdąży zinternalizować sobie świata przedstawionego ani przejąć się losami bohaterów. Niezręczne zakończenie każe zresztą sądzić, iż Dziedzic-Chojnacka zdała sobie sprawę z zabrnięcia w ślepą fabularną uliczkę. W ostatecznym rozrachunku od porażki ratują „Teleturniej” walory stylistyczne. [50%]
„Sztuka porozumienia” Anny Kańtoch (antologia „Światy równoległe”, Solaris) jest przykładem solidnego fantastycznego rzemiosła, czego oczywiście można było spodziewać się po uznanej, czterokrotnie nagradzanej Zajdlem autorce. Pomysł, fabuła, intryga, dobra fraza — wszystko nareszcie znalazło się w tym samym miejscu. Ale i tak daleko mi do bezkrytycznego zachwytu. Po pierwsze, Kańtoch przetwarza pomysł, który pamiętam z „Grewolucji” Pawła Majki, utworu nominowanego w zeszłym roku. Dodaje niby sporo od siebie, lecz fundamentalny koncept, skądinąd frapujący, wygląda tak samo. Po drugie, bardzo otwarte zakończenie „Sztuki porozumienia” wywołuje zniecierpliwienie zamiast fascynacji. Nie śmiem podejrzewać Kańtoch o robienie czytelnika w jajo; to prędzej mnie zabrakło chęci zrozumienia, co pisarka miała na myśli. Uważam jednak, że tylko bardzo dobre opowiadania mogą pozwolić sobie na bardzo otwarte zakończenie, a „Sztuka porozumienia” aż tak dobra bynajmniej nie jest. [70%]
I wreszcie „Daję życie, biorę śmierć” Marty Krajewskiej („Nowa Fantastyka” 10/2014), opowiadanie o kiczowatym tytule spod pióra nieznanej autorki, które niespodziewanie okazuje się perełką zbioru i bez wątpienia na Zajdla 2015 zasługuje, obojętnie, czy przyłożymy do niego miarę relatywną, czy absolutną. Krajewska napisała prostą historię o kochającej się wiejskiej rodzinie dotkniętej podwójnym nieszczęściem. „Daję życia, biorę śmierć” to kameralna fantastyka pogranicza w podwójnym sensie tego słowa: autorka osadziła akcję na styku ludzkiej osady i groźnej głuszy, a fabułę umieściła gdzieś między fantasy a ludowymi przypowieściami. Krajewska z błahego pomysłu stworzyła kawałek urokliwej prozy. Udało się jej to, z czym zupełnie nie poradził sobie Darda. Jej opowiadanie ma w sobie coś z baśni Andersena. Jest smutne, lecz płonie w nim ciepły ogień. [80%]
Nie lubię recenzować krytycznie, bo w przeczytanej książce przyjemniej doszukiwać się zalet niż wad. Nie lubię też zaglądać w zęby darowanemu koniowi, a elektroniczna antologia opowiadań nominowanych do Nagrody im. Janusza Zajdla jest dostępna legalnie i za darmo w trzech różnych formatach1). Niestety, rozpatrując każdy z zaprezentowanych utworów oddzielnie, a także porównując cały zbiór z dwoma poprzednimi zestawami nominacji, widzę niewiele powodów do czytelniczego entuzjazmu. Warto przeczytać Krajewską — której będę kibicował w sobotę 22 sierpnia — i ewentualnie Kańtoch. Dla dobra polskiej fantastyki pozostaje mieć nadzieję, że cztery pozostałe opowiadania trafiły do puli częściowo za sprawą przypadku. Jeżeli wszystkie inne rodzime utwory fantastyczne opublikowane w zeszłym roku faktycznie były od nich gorsze, biada nam.
koniec
13 sierpnia 2015

Komentarze

16 VIII 2015   13:49:58

Cóż,kwestia gustu.Mam zupełnie inne wrażenia.Zirytował mnie nieco styl autora recenzji:"jest najambitniejszym z nominowanych opowiadań". Może powinno być :"mnie się wydaje"?
"..opowiadanie o kiczowatym tytule spod pióra nieznanej autorki, które niespodziewanie okazuje się perełką zbioru i bez wątpienia na Zajdla 2015 zasługuje, obojętnie, czy przyłożymy do niego miarę relatywną, czy absolutną".

Serio? Na pewno na nie nie zagłosuję.
Trzeba przyznać,ze Darda coraz lepiej pisze,jestem pod wrażeniem. Opowiadanie Kańtoch miało klimat i niesamowitą plastyczność opisu.
Moglibyście sobie odpuścić te głupawe równania?
Chomik

17 VIII 2015   12:51:31

"Mnie się wydaje" jest domyślnie na początku każdego zdania, to przecież recenzja. :)

Jakie równania?

17 VIII 2015   13:19:05

Chomikowi chyba chodziło o odpowiednik captchy. Niestety, konieczny z powodu aktywności botów reklamowych.

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Jesteśmy tylko nośnikami
Miłosz Cybowski

2 XII 2021

Zarówno pozbawiony emocji styl, jak i niektóre tezy stawiane przez Richarda Dawkinsa mogą budzić instynktowny sprzeciw. „Samolubny gen” nie na darmo uchodzi za książkę kontrowersyjną, choć może wraz z rozpowszechnieniem nauki o genetyce to wrażenie nieco przygasło.

więcej »

Mała Esensja: W oczekiwaniu na Boże Narodzenie
Joanna Kapica-Curzytek

1 XII 2021

Ponownie spotykamy się z sympatycznym myszkiem wykreowanym przez autora i ilustratora Alexa T. Smitha. „Winston wraca na święta” pozwoli młodszym (i starszym czytelnikom) odliczać dni do Gwiazdki!

więcej »

Spektaklu akt drugi
Beatrycze Nowicka

30 XI 2021

„Dziesięć Żelaznych Strzał” – kolejny tom cyklu Sama Sykesa o Sal Kakofonii – uważam za lepszy od pierwszego.

więcej »

Polecamy

Pogrzeb pośród mgławic

Stulecie Stanisława Lema:

Pogrzeb pośród mgławic
— Mieszko B. Wandowicz

O korzyściach z bycia ślimakiem (śluzem na marginesie „Głosu Pana”)
— Mieszko B. Wandowicz

List znad Oceanu
— Beatrycze Nowicka

Lem w komiksie
— Marcin Knyszyński

Przeciętniak w swym zawodzie
— Agnieszka Hałas, Adam Kordaś, Marcin Mroziuk, Beatrycze Nowicka, Marcin Osuch, Agnieszka ‘Achika’ Szady, Konrad Wągrowski

Jam jest robot hartowany, zdalnie prądem sterowany!
— Miłosz Cybowski, Adam Kordaś, Marcin Mroziuk, Marcin Osuch, Agnieszka ‘Achika’ Szady, Konrad Wągrowski

Zawsze szach, nigdy mat
— Marcin Knyszyński

Świadomość jako błąd
— Marcin Knyszyński

Człowiek jako bariera ostateczna
— Marcin Knyszyński

Nie wszystko i nie wszędzie jest dla nas
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż autora

Niedojechanie
— Borys Jagielski

Ziemia obiecana
— Borys Jagielski

Głos miał nieprzyjemny
— Borys Jagielski

A gdy się zejdą, raz i drugi...
— Borys Jagielski

Medjugorje
— Borys Jagielski

Ojciec Rosemary
— Borys Jagielski

Kres górny
— Borys Jagielski

Gorąca gra
— Borys Jagielski

Hollywoodzkie emerytury
— Borys Jagielski

Wrzód na tkance
— Borys Jagielski

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.