Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 29 listopada 2021
w Esensji w Esensjopedii

Ian Tregillis
‹Mechaniczny›

EKSTRAKT:40%
WASZ EKSTRAKT:
60,0 (0,0) % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułMechaniczny
Tytuł oryginalnyThe Mechanical
Data wydania20 lipca 2016
Autor
PrzekładBartosz Czartoryski
Wydawca Sine Qua Non
CyklWojny alchemiczne
SeriaSQN Imaginatio
ISBN978-83-7924-686-1
Format480s. 135×210mm
Cena39,90
Gatunekfantastyka
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Zardzewiałe tryby
[Ian Tregillis „Mechaniczny” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
Połączenie fantasy i steampunku jest całkiem ciekawym rozwiązaniem, jednak „Mechaniczny” Iana Tregilisa zniechęca ocierającym się o grafomanię stylem, marnym tłumaczeniem, nieprzekonującymi bohaterami oraz nieprzemyślanymi rozwiązaniami fabularnymi.

Beatrycze Nowicka

Zardzewiałe tryby
[Ian Tregillis „Mechaniczny” - recenzja]

Połączenie fantasy i steampunku jest całkiem ciekawym rozwiązaniem, jednak „Mechaniczny” Iana Tregilisa zniechęca ocierającym się o grafomanię stylem, marnym tłumaczeniem, nieprzekonującymi bohaterami oraz nieprzemyślanymi rozwiązaniami fabularnymi.

Ian Tregillis
‹Mechaniczny›

EKSTRAKT:40%
WASZ EKSTRAKT:
60,0 (0,0) % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułMechaniczny
Tytuł oryginalnyThe Mechanical
Data wydania20 lipca 2016
Autor
PrzekładBartosz Czartoryski
Wydawca Sine Qua Non
CyklWojny alchemiczne
SeriaSQN Imaginatio
ISBN978-83-7924-686-1
Format480s. 135×210mm
Cena39,90
Gatunekfantastyka
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Ostatnimi laty George R.R. Martin stał się etatowym pochlebcą okładkowym. Aż się człowiek zastanawia – płacą mu za to, czy to gesty wsparcia wobec młodszych kolegów po piórze? A może wydawcy odgrzebują wszelkie wzmianki autora „Pieśni Lodu i Ognia” na temat innych pisarzy i ich utworów, by później za ich pomocą reklamować swoje książki? „Mechaniczny” jest kolejną powieścią opatrzoną notką Martina, w której obwołuje on Iana Tregillisa nowym wielkim talentem. Jeśli chodzi o wyżej podpisaną, lektura pierwszego tomu „Wojen alchemicznych” okazała się zajęciem cokolwiek przykrym.
Sam pomysł wyjściowy, na alternatywną Europę, w której Holendrzy zbudowali imperium dzięki klakierom (istotom będącym czymś w rodzaju mechanicznych golemów), jest co najmniej zachęcający. Szkoda tylko, że realizacja pozostawia wiele do życzenia.
Tym, co najbardziej rzutuje na odbiór powieści, jest wysilony i przyciężkawy styl Tregillisa. Szczególnie nieudane bywają porównania: „poczucie obowiązku, które zdawało się niczym ciepłe ostrze tępego noża krojącego zakamarki jego jaźni”, „jej powieki zatrzepotały i przymknęły się delikatnie niczym motyle szukające miejsca, żeby przycupnąć na smaganych przez wiatr kłosach pszenicy”, „wsunęła dłoń pod kołdrę (…) Louis zassał powietrze niczym pompa tłokowa w kompresorze parowym”, „ fala [poczucia winy] (…) zalała niechronione niziny jej pewności siebie, oblane słońcem polany, gdzie rezydował Louis, aby zatruć tamtejsze wspomnienia, uczynić je słonawymi i niepożądanymi. Cięższe niż morze, strzaskały jej serce”. Choć oczywiście nie tylko one wypadają marnie: „jego spokojny umysł lizały języki zatracenia”, „echo (…) powędrowało (…) na dół, ku chtonicznemu sercu góry”, „szum jego (…) śmigieł zsyłał na ziemię i morze jednostajne szu-szu-szu”. Czegoś takiego można by się spodziewać po debiutancie, tymczasem Tregillis ma już na koncie kilka książek. Lektury zdecydowanie nie uprzyjemniają też nużące opisy.
„Z pomocą” przychodzi autorowi nieudolny tłumacz. „Mechaniczny” aż roi się od „kwiatków” takich jak: „ale chociaż chyba nie są złamane”, „z niekłamaną szczerością powiedział”, „oddaliłby się ku niezbadanemu nieznanemu”, „łopotał nogami tak zawzięcie” (bohater pływał), „konsumujące go przerażenie wynikające ze znalezienia się w laboratorium”, „ulicę przecinał zawieszony powyżej baner (…) celebrujący ćwierć tysiąclecia”, „dziób okrętu uniósł się niespodziewanie, stopując śmiercionośne schodzenie”. Dodać do tego należałoby pojawiające się od czasu do czasu niewłaściwe zaimki i przypadki gramatyczne, a także słowa użyte w niewłaściwym znaczeniu – od kiedy to „darń” jest określeniem zrytego fragmentu powierzchni? Przy okazji, filigran to przede wszystkim nazwa techniki złotniczej, zaś układ ogniw elektrycznych nazywano niegdyś stosem, a nie stertą.
Bardzo mizernie prezentuje się dziwaczna stylistyka powieści – z jednej strony Tregillis lubuje się w przekleństwach i opisach czynności fizjologicznych, co chyba miało przydać całości realizmu (a tylko mocno zniechęca, gdy bohaterowie co i rusz osmarkują się, ślinią, pocą, wymiotują, zsikują ze strachu, itp.), z drugiej zaś niektóre pomysły na świat i bohaterów czy rozwiązania fabularne są – bardzo eufemistycznie rzecz ujmując – nieprzemyślane.
Zacząć wypadałoby od światotwórstwa. Akcja toczy się na początku alternatywnego XX wieku. Oto walczący z Holendrami Francuzi wytwarzają plastik, żywice epoksydowe i rozpuszczalniki organiczne, ale do odmierzania czasu używają głównie świec i biegają z pochodniami. Przecież poszczególne gałęzie nauki i techniki nie rozwijają się w próżni, przemysł chemiczny nie ma raczej szans osiągnąć zaawansowanego poziomu bez odpowiednich urządzeń i rozwiązań technologicznych. Co do francuskiej niechęci do zegarów i innych zaawansowanych urządzeń mechanicznych, została ona wytłumaczona wstrętem do narzędzi wroga. Poza tym, że odrzucanie technologii dającej przeciwnikowi przewagę jest cokolwiek bezsensowne i nieprzystające do europejskiego ducha, mechaniczne zegary stosowano przed XVII wiekiem, czyli momentem, w którym w powieściowym uniwersum rozpoczął się marsz Niderlandów ku władzy nad światem. Nie do końca przekonuje mnie też pomysł, że protestanccy Holendrzy uważają klakierów za narzędzia, podczas gdy katolicy wierzą w posiadanie przez mechanicznych duszy. Sądzę, że prędzej Kościół uznałby holenderskie praktyki za demoniczne i „sprzeczne z naturalnym porządkiem rzeczy”. Z innych kwestii: to by sposób alarmowania o wykryciu zbuntowanego klakiera powodował uszczerbek na ludzkim zdrowiu, straty materialne i ogólny paraliż całej okolicy wydaje się głupi, podobnie jak pomysł, by świetną karą dla dowódcy siatki szpiegowskiej było wygnanie.
Dziwi scena, gdzie szlachetnie urodzeni członkowie Rady Królewskiej na oficjalnym jej spotkaniu rzucają „kurwami”, albo ta, w której bardzo wysoko postawiona członkini Gildii Zegarmistrzowskiej, młoda i elegancka kobieta, przebywając w odwiedzinach u jednego z ministrów, akcentuje swoją wypowiedź splunięciem. Niektóre sytuacje są kuriozalne. Oto jedna z głównych bohaterek po wyjściu z wyżej wzmiankowanej narady, na które to spotkanie odziała się w suknię z gorsetem i krynoliną, buty na obcasie oraz fikuśną perukę, udaje się na mury, gdzie spuszcza się na linie z pochodnią w ręce, bo chce sobie coś obejrzeć (nic to, że to coś tkwi tam już od dłuższego czasu i w ciągu najbliższych paru dni raczej nie zniknie). W czasie, gdy ona zaspokaja swoją ciekawość, okazuje się, że wśród strażników jest zdrajca, który próbuje odciąć sznur. Finał tego wszystkiego jest aż wart zacytowania, ze względu na nieudolność opisu:
„Zaczęła się wspinać, ręka za ręką (…) Przerzuciła jedną rękę przez parapet, ale musiała ją zabrać, bo ktoś próbował ją nadepnąć. Zdecydowała się jednak spróbować i sięgnęła raz jeszcze. Kiedy bucior zdradzieckiego żołnierza opadł i zgniótł jej palce, jakoś zdołała przetrzymać ból, zeskoczyć z liny i drugą ręką chwycić, choć niezbyt pewnie, mężczyznę za kostkę. (…) Lecz kolejny kopniak pozbawił ją równowagi. Berenice zwisała z muru.”
Nie mogę się powstrzymać i wspomnę jeszcze o dwóch innych scenkach – w jednej antagonista wyjaśnia motywy swojego postępowania i wygłasza opinie o polityce tuż po tym, jak wbito mu w krocze rozżarzony pogrzebacz. W drugiej w samym środku walki inny bohater schyla się, by szukać pod szafą sztucznego oka (i nie, nie jest to magiczno-alchemiczne oko, które pozwala mu widzieć, tylko szklana proteza). Aż kusi, by porozwodzić się jeszcze nad cudownymi zbiegami okoliczności, czy niebywałą wytrzymałością mechanicznych.
Z trójki głównych bohaterów najlepiej (co nie znaczy, że szczególnie intrygująco) wypada klakier Jax. Pozostali zupełnie nie przekonują. Wicehrabinę zapamiętuje się jako tę, która dużo klnie i ciągle leci jej z nosa, zaś rozterki religijno-moralne księdza nie budzą emocji, w czym zresztą niemały udział ma sposób ich ujęcia: „niech to szlag. Szkoda, że tak się złożyło. (…) Co zamierzył Pan, jeśli nie dalsze działania w służbie Jemu? Czemu więc, kiedy Visser był już tak blisko, podstawił mu nogę?”. W dodatku obydwoje zachowują się tak głupio, że chwilami aż żal o tym czytać. Bohaterowie pierwszego i drugiego planu zostali oparci na dwóch-trzech cechach i sprawiają wrażenie konstruktów, a nie osób. Kłuje to w oczy, zwłaszcza, że przecież w „Mechanicznym” sporo mówi się o człowieczeństwie i duszy.
Dialogom daleko od potoczystości. Wspomniane wyżej przekleństwa, zamiast przydać wypowiedziom spontaniczności, a postaciom „pazura”, brzmią nienaturalnie i brzydko. Z kolei gdy bohaterowie zaczynają rozmawiać o ideach, odnosi się wrażenie, jakby recytowali puste formułki.
Temat świadomości i samostanowienia istot stworzonych przez ludzi był już niejednokrotnie poruszany w SF. Tregillis sięgnął po inną konwencję, ale niczego nowego nie powiedział. Co więcej, sposób opowiedzenia całej historii jest wysoce zniechęcający. „Mechaniczny” nie jest literaturą ambitną. Nie jest też udaną fantastyką rozrywkową – zabrakło przynajmniej znośnego, lekkiego stylu i budzących cieplejsze uczucia bohaterów. Odradzam lekturę, chyba, że ktoś jest zagorzałym fanem steampunku, a przy tym osobą niewrażliwą na kwestie stylistyczno-językowe.
koniec
21 sierpnia 2016

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Urok małych książek: Sęp też człowiek
Wojciech Gołąbowski

27 XI 2021

Badacze uważają, że butlonosy nadają sobie imiona – określone dźwięki – i pamiętają o nich nawet po 20 latach rozłąki. Słonie urządzają pogrzeby zmarłym członkom stada, mają także swoje cmentarzyska, na które się udają, czując zbliżający się koniec. Czy tylko ludzie są obdarzeni inteligencją?

więcej »

Krótko o książkach: Obyś cudze dzieci uczył….
Agnieszka ‘Achika’ Szady

26 XI 2021

…to starożytna klątwa, której ofiarą padła autorka książki „Pani Kebab”. Możemy poznać zapiski pracującej w Leeds asystentki nauczyciela, czyli osoby pomagającej uczniom nieznającym języka angielskiego lub po prostu obarczonym różnymi deficytami.

więcej »

Dwóch panów w drodze (nie licząc lokaja)
Miłosz Cybowski

24 XI 2021

Trzy historie i trzech bohaterów… wróć! Trzy historie i trójka postaci (bo „bohaterami” nie można ich nazwać) zaprezentowane w tomie pierwszym „Opowieści o Bauchelainie i Korbalu Broachu” to zebrane w jedną całość opowiadania, przed laty wydane w osobnych tomach. Dobrze się stało, że Wydawnictwo Mag zdecydowało się na ich wznowienie, choć książka pozostaje dziełem, które trafi wyłącznie do fanów prozy Stevena Eriksona.

więcej »

Polecamy

O korzyściach z bycia ślimakiem (śluzem na marginesie „Głosu Pana”)

Stulecie Stanisława Lema:

O korzyściach z bycia ślimakiem (śluzem na marginesie „Głosu Pana”)
— Mieszko B. Wandowicz

List znad Oceanu
— Beatrycze Nowicka

Lem w komiksie
— Marcin Knyszyński

Przeciętniak w swym zawodzie
— Agnieszka Hałas, Adam Kordaś, Marcin Mroziuk, Beatrycze Nowicka, Marcin Osuch, Agnieszka ‘Achika’ Szady, Konrad Wągrowski

Jam jest robot hartowany, zdalnie prądem sterowany!
— Miłosz Cybowski, Adam Kordaś, Marcin Mroziuk, Marcin Osuch, Agnieszka ‘Achika’ Szady, Konrad Wągrowski

Zawsze szach, nigdy mat
— Marcin Knyszyński

Świadomość jako błąd
— Marcin Knyszyński

Człowiek jako bariera ostateczna
— Marcin Knyszyński

Nie wszystko i nie wszędzie jest dla nas
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Inne recenzje

Mechaniczna dusza
— Magdalena Kubasiewicz

Tegoż autora

Jawnobójstwo deklinacji
— Beatrycze Nowicka

Górska kraina deszczu, niepowodzeń, sępów i złych kobiet
— Beatrycze Nowicka

Jest piękny i ma wspaniałe mięśnie
— Beatrycze Nowicka

Gdzie uczciwość to grzech śmiertelny
— Beatrycze Nowicka

Jak to u nas w wiosce było…
— Beatrycze Nowicka

Razem na złe i na jeszcze gorsze
— Beatrycze Nowicka

Sentymenty
— Beatrycze Nowicka

Bajka o księżniczce i łotrzyku
— Beatrycze Nowicka

Z wizytą w mieście dżinnów
— Beatrycze Nowicka

Przekraczając granice lecz nie limit znaków
— Beatrycze Nowicka

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.