Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 23 września 2018
w Esensji w Esensjopedii

Tomasz Pacyński
‹Linia ognia›

EKSTRAKT:30%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułLinia ognia
Data wydania17 stycznia 2005
Autor
Wydawca Fabryka Słów
CyklMatylda (Pacyński)
ISBN83-89011-52-2
Format464s. 125×195mm
Cena27,99
Gatunekfantastyka
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Dziadek zawodowiec

Esensja.pl
Esensja.pl
Eksploatowanie motywów baśniowych okazało się niezłym patentem na cykle opowiadań. Skorzystali już z niego Marcin Wolski i Andrzej Sapkowski, a nie byłoby bezzasadne przywołanie tu również Stanisława Lema. Nieco nowszym wcieleniem tej koncepcji jest „Linia ognia” Tomasza Pacyńskiego. Tom bliższy jest jednak twórczości Andrzeja Ziemiańskiego niż Sapkowskiego, a ostentacyjne nawiązania do „Leona Zawodowca” (i innych dzieł sensacyjnego kina) nie są przyprawą, lecz jedynym źródłem smaku.

Artur Chruściel

Dziadek zawodowiec

Eksploatowanie motywów baśniowych okazało się niezłym patentem na cykle opowiadań. Skorzystali już z niego Marcin Wolski i Andrzej Sapkowski, a nie byłoby bezzasadne przywołanie tu również Stanisława Lema. Nieco nowszym wcieleniem tej koncepcji jest „Linia ognia” Tomasza Pacyńskiego. Tom bliższy jest jednak twórczości Andrzeja Ziemiańskiego niż Sapkowskiego, a ostentacyjne nawiązania do „Leona Zawodowca” (i innych dzieł sensacyjnego kina) nie są przyprawą, lecz jedynym źródłem smaku.

Tomasz Pacyński
‹Linia ognia›

EKSTRAKT:30%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułLinia ognia
Data wydania17 stycznia 2005
Autor
Wydawca Fabryka Słów
CyklMatylda (Pacyński)
ISBN83-89011-52-2
Format464s. 125×195mm
Cena27,99
Gatunekfantastyka
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Oś fabularna cyklu Pacyńskiego jest z pozoru atrakcyjna: oto najprawdziwszy Dziadek Mróz przystępuje do eksterminacji wszelkiej maści bajkowych stworów, począwszy od swego bezpośredniego konkurenta – Świętego Mikołaja. Dziadkowi, przedstawiającemu się zwykle jako Paweł Morozow, przyświecają (przynajmniej w świetle własnych deklaracji) motywy czysto merkantylne – wyeliminowanie konkurencji. Podbudowy ideowej dostarcza jego misji przypadkiem uratowana dziewczynka, która, pod naturalnym w tej sytuacji imieniem Matylda, przyłączy się przyłączy się do Mroza jako Śnieżynka. Jej motywy są o wiele bardziej górnolotne, choć raczej nie mądrzejsze – chce ustrzec inne dzieci przed wiarą w istnienie jakiś lepszego świata, gdzie zawsze triumfuje dobro.
Tomasz Pacyński najwyraźniej dał się uwieść swojemu pomysłowi i uwierzył, że na takiej motywacji oprze kilka czy kilkanaście fabuł. Jednak na trzech pierwszych opowiadaniach tomu: „Opowieści wigilijnej”, „Stratach ubocznych” i „Linii ognia”, kończy się bazowy schemat fabularny serii. Kolejny tekst, „Łysa Góra”, przynosi już jego odwrócenie, a blisko 3/4 objętości zbioru stanowią opowiadania, dla których pierwotny pomysł jest tylko pretekstem.
O dziwo, wychodzi to „Linii ognia” na dobre. Pierwsze opowiadania tomu są błahe, nijakie, nie pozostają w pamięci. Pacyńskiemu o wiele lepiej udało się w nich akcentowanie swoich politycznych sympatii (a właściwie antypatii), niż tworzenie wyrazistych puent. W tym świetle przyjemną niespodzianką są dwa najobszerniejsze opowiadania zbioru – „Skarby pustyni” i „Dobre Mzimu”. Tworzą one iracko-afrykańskie interludium, w którym właściwa misja Mroza i Matyldy schodzi na dalszy plan, a niekiedy nawet główni bohaterowie usuwają się w cień, by zrobić miejsce parze polskich żołnierzy (a później najemników) – kapitanowi Borejce i kapralowi Kwiatkowi.
„Skarby pustyni” są przy tym tekstem lekko niedopracowanym, z dość marną, jak na swoje rozmiary, puentą. Natomiast „Dobre Mzimu”, będące właściwie mikropowieścią, to już chyba maksimum tego, co można było osiągnąć w ramach tej serii. Choć zaczyna się od safari, którego celem jest sam Król Lew (stary, liniejący, zmęczony życiem osobnik), to jest ono jedynie pretekstem, by posłać Matyldę, w towarzystwie Kwiatka i Borejki, w głąb afrykańskiej dżungli, gdzie autor zaplanował dla swych bohaterów mieszankę „Predatora” z „Epidemią”.
Jak to już zostało powiedziane, najbliżej Pacyńskiemu – szczególnie w tych dwóch tekstach – było do Andrzeja Ziemiańskiego i taką właśnie skalą należy mierzyć ekstrema, które osiągnął. A jest to skala szczególna, bowiem przy takim podejściu do pisania nie powstają utwory po prostu „dobre” i „bardzo dobre” – one zawsze są takie pod jednym warunkiem: zgody czytelnika na lekceważące podejście do logiki, wiele pustego efekciarstwa i przystąpienie do lektury z nastawieniem właściwym dla widza współczesnego kina akcji. Trzeba zatem pogodzić się z tym, że młodziutka Matylda dysponuje umiejętnościami i doświadczeniem, których nabycie zajmuje zawodowcom długie lata. Trzeba pogodzić się także z tym, że do spółki z Dziadkiem Mrozem bez trudu wyprowadza w pole obce wywiady i zdobywa niemal nieograniczoną fortunę. Trzeba się wreszcie pogodzić ze śledzeniem losów bohaterów, którym prawie wszystko przychodzi bez trudu (przynajmniej wtedy, gdy trzeba walczyć), choć ona ledwie przestała być dzieckiem, a jemu blisko już do emerytury. To są warunki minimalne, jakie należy spełnić, by warto było sięgnąć tylko po najlepsze opowiadanie zbioru – „Dobre Mzimu”.
Bowiem jedynym usprawiedliwieniem dla dwóch ostatnich utworów: „Ścieżki wiedźm” i „Bajki dla dorosłych”, mogła być planowana kontynuacja przygód Mroza i Matyldy, której pewnie już nie ujrzymy. Niestety – bo w niej autor, świadom opisanych słabości części pierwszej, mógłby się wznieść fabularnie na wyższy poziom. Opowiadania te były zapewne efektem uświadomienia sobie przez autora jak daleko odszedł w poprzednich tekstach od pierwotnego zamysłu serii i próbą nakreślenia dla bohaterów nowych motywacji, znalezienia im nowego celu. Pacyński starał się w tych opowiadaniach o więcej powagi, był bardziej skłonny do refleksji a mniej rubaszny. Problem w tym, że nie udało mu się stworzyć ze swych postaci podstawy dość mocnej, by taką przemianę swobodnie udźwignęli. Czyni to rezultat sztuczną ucieczką od pomysłu obiecującego, ale chybionego, do innego, do którego autor nie umiał zabrać się inaczej niż klonując scenę z „Matriksa”.
Osią tych opowiadań jest związek Dziadka Mroza z wiedźmą Jagodą (czyli Babą Jagą), niedoszłą ofiarą z „Łysej Góry”. „Ścieżki wiedźm”, które są w zbiorze Pacyńskiego odpowiednikiem „Okruchu lodu” u Sapkowskiego (zapewne świadome nawiązanie, o czym świadczy bliźniacza konstrukcja zawiązania akcji), to historia rozstania, zaś „Bajki dla dorosłych” – powrotu i jego konsekwencji.
Zapewne miało być romantycznie i tragicznie, może także zaskakująco – dzięki odkryciu aspektów świata, których bohaterowie dotąd nie przeczuwali. Jednak romantyczność jest wtórna, bo o miłosnych perypetiach zabójcy potworów i czarodziejki czytaliśmy już wcześniej – i lepiej. Tragedia bierze się nie wiadomo skąd, bo wcześniej Jagoda spokojnie spędziła kilkadziesiąt lat w jednym miejscu. Zaskoczenie zaś – trudno stwierdzić, czego dotyczy, bo nowe zagrożenie ma więcej sensu, jako metafora globalistycznych fobii, niż element fabuły. A przede wszystkim – zrobił Pacyński błąd, kreując swoich bohaterów na głupców. Czterystu stron było trzeba na uświadomienie im, że ich misja nie ma sensu, choć autor najwyraźniej zauważył to o wiele wcześniej.
Książki oparte na pomyśle mają ciekawą właściwość: rzadko widać od samego początku, że są zepsute. Potencjał tajemnicy, nieodkrytych przez autora kart, pozwala zwykle zabrnąć w nie dość głęboko przy zachowanym kredycie zaufania. Dopiero gdy przychodzi do wyciągania konsekwencji, wyjaśniania tajemnic – wszystko to zaczyna się sypać, jeśli fundamenty pomysłu nie były dość solidne.
Zbiory opowiadań mają inną ciekawą właściwość: mało kto, poza ich autorami, uważa, że muszą one przypominać powieść. Garść luźnych historii niejednokrotnie potrafi się obronić o wiele lepiej, gdy nie spina się ich klamrami, nie dokłada nadrzędnych puent i wiodących motywów. Zbiór opowiadań najłatwiej zepsuć, kiedy zamienia się go w powieść.
Tomasz Pacyński napisał zbiór opowiadań opartych na pomyśle. Nie wyszedł mu ani zbiór, ani pomysł.
koniec
15 lipca 2005

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Wio, dinusiu, wio!
Beatrycze Nowicka

21 IX 2018

„Władcy dinozaurów” Victora Milana pokazują, że nietypowy pomysł i szczegółowo obmyślony świat nie wystarczą, żeby stworzyć udane fantasy. Potrzeba także czysto pisarskich umiejętności oraz interesującej fabuły.

więcej »

Dziewięcioro wspaniałych ze Śląska
Marcin Mroziuk

20 IX 2018

Poprzednie antologie członków Śląskiego Klubu Fantastyki („Światy równoległe” i „Zabawa w Boga”) okazały się całkiem interesującymi lekturami, dlatego można było się spodziewać, że podobnie będzie też w przypadku kolejnego zbioru opowiadań. I trzeba stwierdzić, że „Skafander i melonik” spełnia te oczekiwania z nawiązką.

więcej »

Zadie Smith uzupełnia swoje braki w wiedzy
Joanna Kapica-Curzytek

18 IX 2018

„Widzi mi się” potwierdza, że Zadie Smith to eseistka przekorna, czasem ironiczna, a nawet autoironiczna. Ale przede wszystkim - bardzo dobra obserwatorka i osoba ciekawa świata.

więcej »

Polecamy

W odmętach miasta bez dna

Przeczytaj to jeszcze raz:

W odmętach miasta bez dna
— Miłosz Cybowski

Pierwsze Zeszyty Iskier, cz. 10 i 12
— Wojciech Gołąbowski

Pierwsze Zeszyty Iskier, cz. 9 i 11
— Wojciech Gołąbowski

Pierwsze Zeszyty Iskier, cz. 7 i 8
— Wojciech Gołąbowski

Ogień nie do ugaszenia
— Dominika Cirocka

Pierwsze Zeszyty Iskier, cz. 5 i 6
— Wojciech Gołąbowski

Pierwsze Zeszyty Iskier, cz. 3 i 4
— Wojciech Gołąbowski

Pierwsze Zeszyty Iskier, cz. 1 i 2
— Wojciech Gołąbowski

Człowiek, który widzi
— Anna Nieznaj

Przemiana fazowa
— Anna Nieznaj

Zobacz też

Tegoż twórcy

Czasozabijacz
— Jakub Gałka

Chodzące trupy
— Eryk Remiezowicz

Kontrasty
— Eryk Remiezowicz

Słowo dla narodu
— Jacek Dukaj

Si vi pacem, para bellum
— Janusz A. Urbanowicz

Jak ubić debiutanta
— Grzegorz Wiśniewski

Dziedzictwo (Mała brzydka dziewczynka)
— Tomasz Pacyński

Tegoż autora

Król nie jest nagi
— Artur Chruściel

Ranking, który spadł na Ziemię
— Sebastian Chosiński, Artur Chruściel, Jakub Gałka, Jacek Jaciubek, Michał Kubalski, Jarosław Loretz, Konrad Wągrowski, Kamil Witek

Ktoś, kto wziął tu pieniądze, nie do końca się napracował…
— Sebastian Chosiński, Artur Chruściel, Grzegorz Fortuna, Jakub Gałka, Mateusz Kowalski, Alicja Kuciel, Konrad Wągrowski

Bez zwierciadła
— Artur Chruściel

Palahniuk w kiepskim opakowaniu
— Artur Chruściel

Save the president, save the world
— Artur Chruściel

Science fiction
— Artur Chruściel

Dukaj napisał książkę dziwną
— Artur Chruściel, Michał Foerster, Anna Kańtoch, Krzysztof Wójcikiewicz

Najlepsze polskie opowiadania fantastyczne – suplement
— Artur Chruściel, Jakub Gałka, Michał Kubalski, Mieszko B. Wandowicz, Konrad Wągrowski

Sztuka psucia książek według Cody’ego McFadyena
— Artur Chruściel

Wkrótce

zobacz na mapie »
Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.