Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 15 listopada 2019
w Esensji w Esensjopedii

Tony Judt
‹Zapomniany wiek XX›

WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułZapomniany wiek XX
Tytuł oryginalnyReappraisals
Data wydania23 kwietnia 2019
Autor
PrzekładPaweł Marczewski
Wydawca Rebis
ISBN978-83-8062-487-0
Format576s. 150×225mm; oprawa twarda
Cena59,90
Gatunekeseje / felietony, non-fiction
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Kup wSelkar.pl: 47,97 zł
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Spory, dogmaty, ideały i lęki
[Tony Judt „Zapomniany wiek XX” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
W swoim zbiorze esejów „Zapomniany wiek XX. Retrospekcje” wybitny znawca historii przekonuje, że choć wiek dwudziesty to czas miniony, jest on okresem stale obecnym w zachodzących współcześnie wydarzeniach.

Joanna Kapica-Curzytek

Spory, dogmaty, ideały i lęki
[Tony Judt „Zapomniany wiek XX” - recenzja]

W swoim zbiorze esejów „Zapomniany wiek XX. Retrospekcje” wybitny znawca historii przekonuje, że choć wiek dwudziesty to czas miniony, jest on okresem stale obecnym w zachodzących współcześnie wydarzeniach.

Tony Judt
‹Zapomniany wiek XX›

WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułZapomniany wiek XX
Tytuł oryginalnyReappraisals
Data wydania23 kwietnia 2019
Autor
PrzekładPaweł Marczewski
Wydawca Rebis
ISBN978-83-8062-487-0
Format576s. 150×225mm; oprawa twarda
Cena59,90
Gatunekeseje / felietony, non-fiction
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Kup wSelkar.pl: 47,97 zł
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Autor książki, Tony Judt, znany jest polskim czytelnikom z kilku eseistycznych książek, m.in. „Kiedy zmieniają się fakty”. Wspólnie z Timothym Snyderem wydał także „Rozważania o wieku XX”. Obecnie dostajemy drugie, poprawione wydanie „Zapomnianego wieku XX. Retrospekcji”, którego oryginał ukazał się w 2008 roku, na dwa lata przed przedwczesną śmiercią autora.
Eseje wchodzące w skład tej książki i tworzące kolejno jej rozdziały powstały w latach 1994-2006 i były już publikowane wcześniej – najczęściej w „The New York Review of Books”. Imponuje zakres tematyczny zamieszczonych tekstów. Autor porusza kwestie francuskiego marksizmu (uchodzi zresztą za świetnego znawcę Francji, jej historii i życia intelektualnego), zastanawia się nad amerykańską polityką zagraniczną (ciekawe, jak na ten temat pisałby dzisiaj, u schyłku drugiej dekady XXI wieku?), analizuje ekonomiczne aspekty globalizacji, ale też filozofuje na temat pamięci zła. Nie ma w tych tekstach triumfalizmu – a warto przypomnieć, że w czasie, gdy je pisał, do świadomości ogółu przebijała się po 1989 roku nośna teza o „końcu historii” i zwycięstwie Zachodu po upadku reżimów komunistycznych.
Kto nie zna postaci autora, na pewno z zainteresowaniem przeczyta zamieszczony na wstępie esej o nim. Autor Paweł Marczewski (zarazem tłumacz całej książki) zwraca uwagę na styl pisania i myślenia Judta, wskazując także na osobiste akcenty z biografii, które ukształtowały jego poglądy. Z tekstu dowiemy się, dlaczego Marczewski nazywa go „Orwellem naszych czasów”. Łatwiej też będzie dostrzec powiązania brytyjskiego intelektualisty z innymi wybitnymi osobowościami świata nauki i kultury.
We wprowadzeniu Tony Judt zastanawia się nad „miejscem historii najnowszej w dobie zapominania”. Innymi słowy – wydarzenia, które wydarzyły się w dopiero co minionych czasach nie zawsze chętnie są przedmiotem odpowiednio głębokiej refleksji. „My, mieszkańcy Zachodu”, pisze, „w pośpiechu odrzuciliśmy (…) gospodarcze, intelektualne i instytucjonalne ciężary XX wieku (…)”. Judt stoi na stanowisku, że w rezultacie niewiele nauczyliśmy się z przeszłości, a nawet powzięliśmy przekonanie, że nie może nas ona nauczyć niczego interesującego. Wszystkie zawarte tu teksty autora składają się na podkreślenie, że „niedawna przeszłość może zostać z nami jeszcze kilka lat dłużej”. A to dlatego, że „zbyt dużo jest, jak się wydaje, sporów, dogmatów, ideałów i lęków, które z tamtych czasów osuwają się w niepamięć”, wyjaśnia Tony Judt. Rok 1989 wzmocnił przekonanie (tak samo myślano na przykład w roku 1918), że świat, wchodzący w fazę globalnej transformacji już nigdy nie będzie taki sam. Utopią jest także myślenie, że przywrócenie „dawnych ustawień” przyniesie najwięcej korzyści. Okazuje się, że szereg problemów, dotąd nierozwiązanych czy wręcz pojawiających się obecnie, ma swoje źródło w „nieprzepracowanym” (jeśli wolno mi użyć takiego psychoanalitycznego terminu) wieku dwudziestym.
Świetnie nakreślone sylwetki europejskich intelektualistów stanowią punkt wyjścia do rozważań związanych z kondycją człowieka i współczesnego świata. Judt zajmująco pisze o takich osobistościach jak: Koestler, Levi, Sperber czy Camus. Dla polskiego czytelnika interesującym akcentem będzie na pewno esej o Leszku Kołakowskim (którego polemikę „Moje słuszne poglądy na wszystko” z pewnym brytyjskim historykiem Judt uważa za „być może najbardziej perfekcyjną intelektualną rozprawę z oponentem w historii dyskusji politycznych”). Judt opisuje także sylwetkę i dorobek papieża Jana Pawła II – nazywając go „człowiekiem wielu skrajności”.
Judt analizuje także historię różnych krajów, by lepiej pokazać ważne, może nie zawsze doceniane, aspekty współczesności. Na przykład „Katastrofa: upadek Francji, 1940” przypomina o wzajemnej wrogości Niemiec i Francji, trwającej przez dziesięciolecia aż do końca II wojny światowej. A obecnie: „Europejczycy żyją dziś ze sobą w pokoju, a nawet darzą się nawzajem sympatią”. Czy w eseju „Krasnal w ogrodzie: Tony Blair i brytyjskie „dziedzictwo’” opublikowanym w 2001 roku słychać już pierwsze przebłyski brexitu? Wnikliwa lektura przyniesie odpowiedź. Przykład Belgii („Państwo bez państwa. Dlaczego Belgia ma znaczenie”) służy autorowi do tego, by zastanowić się nad równowagą między tym, co centralne (państwowe) a lokalne (obywatelskie). Osobnych tekstów doczekały się także Rumunia i Izrael (wobec którego autor jest krytyczny).
Cała część czwarta poświęcona została Stanom Zjednoczonym i różnym aspektom przywództwa tego państwa w świecie (ostatnio, jak wiemy, coraz częściej poddawanego w wątpliwość). Opis powojennego półwiecza Ameryki pozwala na historię świata oraz globalny ład spojrzeć z perspektywy interesującej i nie zawsze oczywistej dla czytelnika z Polski, kraju dawniej stojącego po innej stronie żelaznej kurtyny. Dowiemy się także, dlaczego Henry Kissinger został przez Tony’ego Judta nazwany „iluzjonistą”…
Tony Judt inspiruje do odważnego myślenia, wskazuje, że przyszłością świata wcale nie musi być powrót do „egoizmów narodowych” wieku dziewiętnastego. W XXI wieku nie brakuje wyzwań i pytań o ważne sprawy. Prostych recept i odpowiedzi oczywiście nie ma, ale po lekturze „Zapomnianego wieku XX. Retrospekcji” jest szansa, że o wiele lepiej zaczniemy rozumieć otaczającą rzeczywistość. To zawsze najważniejszy pierwszy krok w stronę rozwiązywania problemów.
koniec
28 sierpnia 2019

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

To skomplikowane
Joanna Kapica-Curzytek

15 XI 2019

„W Belgii czyli gdzie?”, druga książka autora o tym kraju, pozwala nam jeszcze lepiej poznać specyfikę tego państwa, w którym panuje król, mieszkają obywatele należący do trzech obszarów językowych i na stałe zagościły instytucje Unii Europejskiej.

więcej »

PRL w kryminale: Mały, Suchy, Chudy i Spokojny
Sebastian Chosiński

14 XI 2019

Kryminały Jacka Wołowskiego nie są ani lekką, ani szczególnie przyjemną – i nie dotyczy to wcale ich poziomu – lekturą. Mając wyostrzony zmysł reporterski, autor często szukał bowiem inspiracji w wydarzeniach, które miały miejsce w rzeczywistości. Grzebał w ludzkich brudach, wyciągając na wierzch to, co władze PRL-u chętnie by ukryły. Nie inaczej jest w powstałej na początku lat 60. XX wieku książce „Oset pleni się w mroku”.

więcej »

Poza snopem światła
Joanna Kapica-Curzytek

13 XI 2019

„Jedna księżycowa noc” to klasyka literatury walijskiej. Trafia do nas w polskim przekładzie po blisko sześćdziesięciu latach.

więcej »

Polecamy

„I Have a Dream”

Na rubieżach rzeczywistości:

„I Have a Dream”
— Marcin Knyszyński

Koszmarna teofania
— Marcin Knyszyński

Nowe rozdanie
— Marcin Knyszyński

Prawdziwe kłamstwa
— Marcin Knyszyński

„Normalni” szaleńcy
— Marcin Knyszyński

Dwadzieścia sroczych ogonów
— Marcin Knyszyński

Kto tu jest chory?
— Marcin Knyszyński

„Osacza nas zewsząd wug!”
— Marcin Knyszyński

Otwórz oczy!
— Marcin Knyszyński

Zapchajdziura
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż twórcy

Historia się powtarza
— Miłosz Cybowski

Esensja czyta: Luty 2015
— Miłosz Cybowski, Jacek Jaciubek, Jarosław Loretz, Marcin Mroziuk, Joanna Słupek, Konrad Wągrowski

Tematów nie brakuje
— Joanna Kapica-Curzytek

Esensja czyta: Listopad 2012
— Miłosz Cybowski, Jakub Gałka, Joanna Kapica-Curzytek, Alicja Kuciel, Konrad Wągrowski

Esensja czyta: Październik 2012
— Miłosz Cybowski, Jacek Jaciubek, Anna Kańtoch, Joanna Kapica-Curzytek, Daniel Markiewicz, Agnieszka Szady

Tegoż autora

To skomplikowane
— Joanna Kapica-Curzytek

Poza snopem światła
— Joanna Kapica-Curzytek

Wymyślamy czy odkrywamy?
— Joanna Kapica-Curzytek

Nie mogła opowiedzieć nikomu
— Joanna Kapica-Curzytek

Głos nauczycielski
— Joanna Kapica-Curzytek

Pozszywany
— Joanna Kapica-Curzytek

Groza i miłość
— Joanna Kapica-Curzytek

Mały wielki krok
— Joanna Kapica-Curzytek

Rower to… wszystko
— Joanna Kapica-Curzytek

Gdy zmienił im się świat
— Joanna Kapica-Curzytek

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.