Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 18 stycznia 2020
w Esensji w Esensjopedii

Leszek Engelking
‹Szwejkowie i Don Kichoci›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułSzwejkowie i Don Kichoci
Data wydania17 maja 2019
Autor
Wydawca Officyna
ISBN978-83-62409-92-1
Format302s. 125×205mm
Cena24,90
Gatuneknon-fiction
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Kto jest kim w czeskiej literaturze
[Leszek Engelking „Szwejkowie i Don Kichoci” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
Tom „Szwejkowie i Don Kichoci” składa się na panoramiczny i syntetyczny obraz czeskiej literatury.

Joanna Kapica-Curzytek

Kto jest kim w czeskiej literaturze
[Leszek Engelking „Szwejkowie i Don Kichoci” - recenzja]

Tom „Szwejkowie i Don Kichoci” składa się na panoramiczny i syntetyczny obraz czeskiej literatury.

Leszek Engelking
‹Szwejkowie i Don Kichoci›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułSzwejkowie i Don Kichoci
Data wydania17 maja 2019
Autor
Wydawca Officyna
ISBN978-83-62409-92-1
Format302s. 125×205mm
Cena24,90
Gatuneknon-fiction
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Jak zauważa autor już we wstępie, literaturę czeską nierzadko widzi się u nas przez pryzmat „polskiego stereotypu czeskości”. Jego uosobieniem jest oczywiście „dobry wojak Szwejk”, postać z (notabene niedokończonej) powieści Jaroslava Haška. Żartobliwy dystans wobec świata, trochę absurdu, wyuczonej niezaradności, „gapowatości”, niechęć do wprowadzania w swoje życie zamieszania – coś zupełnie po innej stronie niż polski mesjanizm, waleczność i bohaterstwo (jak lubimy często o sobie myśleć). Tymczasem w czeskiej literaturze są też jak najbardziej obecni tytułowi „Don Kichoci”, niepoprawni idealiści, metafizycy czy romantycy. Czeskie piśmiennictwo jest dużo bardziej wielowymiarowe i wielogłosowe, jest to „literatura w pełni dojrzała, bogata i różnorodna”, jak ujmuje to autor, dodając jeszcze, że trzeba tylko chcieć to w niej odnaleźć.
Zbiór krytycznoliterackich szkiców Leszka Engelkinga wydatnie nam w tych poszukiwaniach pomaga. Nie można byłoby sobie życzyć lepszego cicerone – przewodnika i mentora, swobodnie poruszającego się po świecie czeskiej literatury z wybitną znajomością rzeczy i świetnie piszącego. Autor od lat zajmuje się czeską kulturą (filmem i literaturą), wykładał też między innymi teorię i historię literatury, jest tłumaczem i redaktorem. To tylko niewielki wycinek jego bogatej działalności. Warto wspomnieć, że tematem jego pracy doktorskiej była tzw. „Grupa 42” – czeskie awangardowe ugrupowanie artystyczne, aktywne w latach 40. XX wieku, wywierające wielki wpływ na literaturę i sztukę w późniejszym okresie.
Na tę książkę złożyło się kilkadziesiąt tekstów, wcześniej publikowanych w latach 1991-2018 przede wszystkim w miesięczniku „Nowe Książki”, także w innych pismach. Są to recenzje książek oraz teksty krytycznoliterackie. Zwykle nie jestem zwolennikiem wydawania książek metodą „recyklingu” – czyli takich, które powstają z przedruków tekstów z czasopism. Teksty wrzucane „do jednego kotła” tworzą często chaos (nie mówiąc już o syndromie „zimnej kawy” w przypadku tego rodzaju publikacji, gdzie niejedna rzecz ulega dezaktualizacji i nikt tego nie weryfikuje). Mało którzy wydawcy zdają sobie sprawę, że specyfika redagowania tomu jako całości nie jest tym samym co przygotowanie do druku pojedynczego tekstu. Jednak w przypadku „Szwejków i Don Kichotów” jest inaczej. Autor wyraźnie zaznacza, że wszystkie teksty zostały przed włączeniem ich do niniejszej edycji przez niego przejrzane – przeredagowane, uzupełnione i uaktualnione.
I tę staranność świetnie tu widać, podnosi to też wydatnie walor merytoryczny książki jako całości. Tom, choć złożony z recenzji pisanych w różnym czasie i dla różnych odbiorców, sprawia wrażenie zaskakująco spójnego i syntetycznego. Znajdują tutaj bowiem swoje miejsce najważniejsi przedstawiciele literatury czeskiej XX wieku: poeci i prozaicy (autor nie zajmuje się dramatopisarzami) oraz ich dzieła. Choć teksty Leszka Engelkinga są raczej zwięzłe, imponują rozległością spojrzenia. Każdy autor i jego utwór pokazany jest na szerokim tle czeskiej literatury (i różnorodnych w niej trendów) oraz historii, a nawet konfrontowany jest w kontekście szerzej pojętej kultury. Leszek Engelking pisze o tym z wielkim znawstwem i błyskotliwą erudycją, pokazuje nam powiązania, wpływy, ujawnia ciekawe fakty z osobistych biografii autorów. Ocenia jakość polskich tłumaczeń i pisze o recepcji poszczególnych utworów w naszym kraju.
Zabrakło mi tylko spisu treści z uwzględnieniem twórców i ich dzieł, o których w poszczególnych tekstach mowa. Same ich tytuły to za mało, bo musimy przekartkować całą książkę, by zorientować się, o których utworach i pisarzach są poszczególne eseje. Utrudnia to poruszanie się wśród treści. Ideałem byłby jeszcze indeks nazwisk, a to z tej racji, że poszczególne osoby są często wymieniane w więcej niż jednym tekście.
Uwaga na marginesie: czytając ten tom, można odnieść nieodparte wrażenie, że czeska literatura XX wieku jest zdominowana przez mężczyzn. W zamieszczonych tu kilkudziesięciu tekstach pojawia się tylko pięć kobiet – pisarek. Czy dlatego, że ich utwory nie są na tak zadowalającym poziomie, aby o nich pisać? Czy też jest to dziełem przypadku – bo na potrzeby książki po prostu dokonano takiego, a nie innego wyboru tekstów? Trudno powiedzieć, w każdym razie optymistyczne jest to, że we współczesnej literaturze czeskiej pisanej już w XXI wieku, pojawia się już wiele interesujących nazwisk kobiet, których utworom warto się przyjrzeć.
Lektura tej książki pozwoli nam całkiem nieźle zorientować się wśród wielu ważnych prądów i zjawisk literatury naszych południowych sąsiadów. Pozory nieraz mylą: nie jest to literatura oparta wyłącznie na motywach żartu czy śmieszności. Tak jak stanowczo mało komiczna była powojenna historia Czechosłowacji i związana z nią atmosfera panująca ówcześnie w kraju. Nie były to sprzyjające warunki dla wolnej twórczości literackiej i rozwijania życia literackiego we wszystkich jego przejawach. Szczególnie trudny był okres po interwencji państw Układu Warszawskiego w Czechosłowacji i stłumieniu idei Praskiej Wiosny. Rozwiązaniem dla twórców było albo „układanie się” z władzą, albo szukanie szczęścia w publikacjach emigracyjnych. W obiegu nieoficjalnym były też wydawnictwa samizdatowe. Dopiero po roku 1989 można było publikować utwory dysydentów oraz autorów na emigracji, co wyrównywało tę wieloletnią lukę w czeskiej kulturze.
W maju 2020 roku gościem specjalnym na Warszawskich Targach Książki są właśnie Czechy – i to jest jeden, choć nie jedyny powód, dla którego warto po tę książkę sięgnąć. „Szwejkowie i Don Kichoci” jest świetnym wstępem do dalszego poznawania literatury czeskiej, pozwoli nam zorientować się „kto jest kim”, poznać ciekawe i nieraz dramatyczne kulisy literackiej twórczości czeskich pisarzy. Poza najbardziej u nas znanymi: Hrabalem, Kunderą, Pavlem czy Škvoreckim jest jeszcze do odkrycia wiele innych nowych nazwisk.
To książka o literaturze naszych południowych sąsiadów – i również z tego względu jest ważną publikacją. W kulturze każdego kraju powinna zajmować ważne miejsce literatura tych, do których jest najbliżej. Trzeba ją szczególnie wnikliwie poznawać, konfrontować się z nią, szukać podobieństw i różnic. To podstawa jakże ważnego dialogu, prowadzonego w atmosferze wzajemnego życzliwego zainteresowania i zaufania. Przekłada się to na sąsiedzką współpracę i poszukiwania nowych jej form.
koniec
5 stycznia 2020

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Cudzego nie znacie: Raz lepiej, raz gorzej
Miłosz Cybowski

17 I 2020

Pomiędzy „Drahenfelsem” a „Silver Nails” Jack Yeovil stworzył dwie inne książki osadzone w świecie Warhammera. Pierwsza z nich to powieść kryminalna „Beasts in Velvet” (przetłumaczona dość niefortunnie na „Bestię w aksamicie”), druga – zbiór trzech nowel „Genevieve Undead” (wydaną u nas pod bardziej wiernym tytułem „Wieczna Genevieve”).

więcej »

PRL w kryminale: Esesman w Litzmannstadt Ghetto
Sebastian Chosiński

16 I 2020

Kojarzony jest głównie z beletrystyką przeznaczoną dla młodzieży i dzieci. W końcu to legendarny cykl powieści o Panu Samochodziku przyniósł mu sławę i uznanie. Do tego stopnia, że dzisiaj często zapominamy, iż Zbigniew Nienacki pisał również książki dla dorosłych. W tym dwie takie, które możemy zaklasyfikować jako kryminały. Obie powstały w pierwszej połowie lat 60. XX wieku. Pierwsza z nich to – chronologicznie – „Laseczka i tajemnica”.

więcej »

Krótko o książkach: Cena mądrości
Miłosz Cybowski

15 I 2020

Czy lepiej być mniej inteligentnym, ale mieć przyjaciół, czy raczej cieszyć się inteligencją i mądrością za cenę odrzucenia? To tylko jedno z wielu pytań, jakie stawia Daniel Keyes w najnowszym polskim wydaniu „Kwiatów dla Algernona”.

więcej »

Polecamy

Droga bez powrotu

Na rubieżach rzeczywistości:

Droga bez powrotu
— Marcin Knyszyński

„Bycie” jest kalejdoskopem
— Marcin Knyszyński

„I Have a Dream”
— Marcin Knyszyński

Koszmarna teofania
— Marcin Knyszyński

Nowe rozdanie
— Marcin Knyszyński

Prawdziwe kłamstwa
— Marcin Knyszyński

„Normalni” szaleńcy
— Marcin Knyszyński

Dwadzieścia sroczych ogonów
— Marcin Knyszyński

Kto tu jest chory?
— Marcin Knyszyński

„Osacza nas zewsząd wug!”
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż autora

Podróż
— Joanna Kapica-Curzytek

Ludzie i miejsca
— Joanna Kapica-Curzytek

Nauczyć się można wszystkiego
— Joanna Kapica-Curzytek

Tego nie dowiecie się w szkole
— Joanna Kapica-Curzytek

Koniec ery antropomorfizmu
— Joanna Kapica-Curzytek

Śródmiejska 7
— Joanna Kapica-Curzytek

Poszerzone granice
— Joanna Kapica-Curzytek

Dyrektor więzienia
— Joanna Kapica-Curzytek

Jak dorośli?
— Joanna Kapica-Curzytek

Stanisława dalsze perypetie z historią (i nie tylko)
— Joanna Kapica-Curzytek

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.