Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 30 marca 2020
w Esensji w Esensjopedii

Clarice Lispector
‹Opowiadania wszystkie›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułOpowiadania wszystkie
Data wydania16 października 2019
Autor
PrzekładWojciech Charchalis
Wydawca W.A.B.
ISBN978-83-280-6159-0
Format592s. 150×225mm; oprawa twarda
Cena59,99
Gatunekmainstream
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Bardziej niż symfonia
[Clarice Lispector „Opowiadania wszystkie” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
Edycja „Opowiadań wszystkich” brazylijskiej pisarki jest odkryciem wiele wnoszącym do światowej literatury.

Joanna Kapica-Curzytek

Bardziej niż symfonia
[Clarice Lispector „Opowiadania wszystkie” - recenzja]

Edycja „Opowiadań wszystkich” brazylijskiej pisarki jest odkryciem wiele wnoszącym do światowej literatury.

Clarice Lispector
‹Opowiadania wszystkie›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułOpowiadania wszystkie
Data wydania16 października 2019
Autor
PrzekładWojciech Charchalis
Wydawca W.A.B.
ISBN978-83-280-6159-0
Format592s. 150×225mm; oprawa twarda
Cena59,99
Gatunekmainstream
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Tylko kilka opowiadań oraz jedna powieść Clarice Lispector (1920-1977), „Godzina gwiazdy” zostało w Polsce wydanych (nakładem Wydawnictwa Literackiego), ale było to ponad trzydzieści lat temu. Dopiero rok 2015 przyniósł przełom, jeśli chodzi o rozpoznawalność tej pisarki, gdy ukazało się angielskojęzyczne wydanie wszystkich jej opowiadań. Mamy więc do czynienia z ciekawym i raczej rzadkim zjawiskiem w świecie literatury. Lispector została bowiem zauważona nie z racji renesansu jej twórczości dokonującego się w jej własnym kraju, ale przez pryzmat angielskojęzycznego tłumaczenia, które (między innymi ze względu na zasięg języka przekładu) czyni z jej nazwiska swoistą „markę” globalną.
Również biografia pisarki świadczy o tym, że nie była to osoba zakorzeniona w jednej wyłącznie narodowej tożsamości. Urodziła się w rodzinie żydowskiej na Ukrainie, jako dwulatka przyjechała do Brazylii z rodzicami, którzy zdołali uciec przed chaosem, głodem i wojną. W wieku lat dwudziestu opublikowała swoje pierwsze opowiadanie i rozpoczęła dziennikarską karierę. Wyszła za mąż za brazylijskiego dyplomatę i z racji jego zawodu kilkanaście lat spędziła za granicą.
Autorem wstępu (pt. „Glamour i gramatyka”) do anglojęzycznej edycji tomu opowiadań jest Benjamin Moser. Nie ustrzegł się, niestety, protekcjonalnego tonu w nakreśleniu sylwetki Clarice Lispector. Już w drugim akapicie, a jakże, dowiadujemy się, że pisarka była „legendarnie piękna” i że „(…) doskonale wiedziała, jak wyglądać dobrze”. Dopiero dużo później czytamy, że ukończyła studia prawnicze (co ówcześnie dla kobiety nie było typową drogą życiową), a poza tym była obdarzona wysoką inteligencją. To pozwoliło jej, jak się wydaje, uniknąć zamknięcia w klatce płci i macierzyństwa, a przy wielkiej artystycznej wrażliwości (czego niezbitym dowodem są jej opowiadania) zachować psychiczną równowagę (co znajduje też odzwierciedlenie w charakterze jej prozy, nierozedrganej i bardzo poukładanej) oraz stale tworzyć. W jej generacji nie było w Brazylii zasługujących na uwagę kobiet-pisarek. Niestety, zmarła przedwcześnie (w wielu 57 lat) na nowotwór.
Tom jej opowiadań dociera do nas w przekładzie Wojciecha Charchalisa oczywiście z języka oryginału. W „nocie bibliograficznej” (dołączonej też do anglojęzycznego wydania) czytamy, że postarano się o dotarcie do pierwszych edycji opowiadań, z tej racji, że wiele z tych rozproszonych wcześniej tekstów doczekało się różnych wariantów i modyfikacji (czasem też bez zgody autorki). Łącznie jest ich osiemdziesiąt pięć, a we wspomnianej „nocie” znajdziemy też historię edycji poszczególnych ich zbiorów. W większości (poza kilkoma wyjątkami) bohaterkami opowiadań Lispector są kobiety. W różnych życiowych sytuacjach i wieku, ale wspólnym motywem wszystkich tekstów jest zawsze jakakolwiek ich konfiguracja (czy być może nawet konfrontacja) z mężczyznami. Odbijają się w męskim zwierciadle, ich osobowość nabiera barw przez pryzmat męskości, choć z drugiej strony nie można powiedzieć, że są bezwolne i bezwarunkowo od mężczyzn zależne.
Clarice Lispector to w literaturze zjawisko osobne, choć na pewno daje się tu dostrzec „duchowe podobieństwo” do prozy Kate Chopin, Virginii Woolf czy Katherine Mansfield. Przeważa tematyka będąca tradycyjnie domeną kobiet – wspomniane przeze mnie wcześniej relacje z mężczyznami, macierzyństwo, marzenia, fantazje i wszystko, co składa się na kobiecy wszechświat. W niektórych tekstach brazylijska autorka zdaje się wychodzić szerzej, starając się ująć nawet nie tylko istotę kobiecego, ale wręcz ponadgatunkowego żeńskiego doświadczenia (jak np. w opowiadaniu „Kura”). Zwierzęta mają zresztą w jej opowiadaniach swoje zauważalne miejsce („Zbrodnia nauczyciela matematyki”, "Małpy"). Elegancja i precyzja języka (Moser we wstępie podkreśla też nowatorstwo), jej dar portretowania postaci oraz realistycznego otoczenia może się bardzo podobać, choć teksty wymagają skupienia i uwagi podczas czytania: tak „gęsta” od znaczeń i szczegółów jest ta proza, pod każdym względem artystyczna, co nie zaniknęło również w polskim przekładzie. Widać tutaj także inspiracje filozoficzne, by wymienić tylko Leibniza czy Spinozę.
Nie ulega wątpliwości, że za sprawą angielskojęzycznej edycji opowiadań Lispector literatura światowa wzbogaciła się o kolejne ważne nazwisko kobiety – pisarki, która po mistrzowsku i w sposób wybitny zdołała ująć fenomen bycia kobietą w świecie. Nie jest to jednak feminizm drapieżny czy walczący, raczej nie ma tu opisu konfliktów, poczucia opresji czy gwałtu. Jest za to bogata psychologia postaci, ich głęboka samoświadomość i umiejętność zamieniania pojedynczej impresji, kameralnego nawet obrazu czy wrażenia w uniwersalne doświadczenie. W jednym z opowiadań „Sprawozdanie z rzeczy” czytamy: „Kwartet muzyczny jest znacznie bardziej niż symfonia”. I tak rzeczywiście jest, tom prozy złożony z miniatur i kameralnej z pozoru prozy ma ton i głos bardzo indywidualny. Utwory Clarice Lispector wybrzmiewają pełnymi piękna i znaczenia oryginalnymi nutami, które być może nie byłyby tak doskonale słyszalne, gdyby autorka zdecydowała się na przykład na stworzenie monumentalnej powieści - kolejnej jednej z wielu symfonii na całą orkiestrę.
koniec
18 lutego 2020

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Więcej niż gole
Joanna Kapica-Curzytek

29 III 2020

„Miro” jest biografią niemieckiego piłkarza o polskich korzeniach Miroslava Klose, ale też niebanalnym, wielowymiarowym obrazem tego, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami świata futbolu.

więcej »

Krótko o książkach: Nieważne skąd, ważne po co
Miłosz Cybowski

28 III 2020

„Człowiek z sąsiedztwa” rozczarowuje na tak wielu poziomach, że dziwi decyzja wydania tej powieści w ramach „Uczty wyobraźni”.

więcej »

Reacher Yojimbo
Konrad Wągrowski

27 III 2020

Jak co roku Jack Reacher wysiada z autokaru, by swymi metodami zapewnić porządek w jakimś zapomnianym amerykańskim miasteczku. Ale jak samotnie walczyć przeciwko dwóm potężnym organizacjom mafijnym? Sposób można znaleźć w filmowych klasykach.

więcej »

Polecamy

Umieranie wstecz

Na rubieżach rzeczywistości:

Umieranie wstecz
— Marcin Knyszyński

Przygodowa powieść science fiction – zrób to sam!
— Marcin Knyszyński

Pif-Paf! Zium!
— Marcin Knyszyński

Droga bez powrotu
— Marcin Knyszyński

„Bycie” jest kalejdoskopem
— Marcin Knyszyński

„I Have a Dream”
— Marcin Knyszyński

Koszmarna teofania
— Marcin Knyszyński

Nowe rozdanie
— Marcin Knyszyński

Prawdziwe kłamstwa
— Marcin Knyszyński

„Normalni” szaleńcy
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż autora

Więcej niż gole
— Joanna Kapica-Curzytek

Okiem wytrawnego reżysera
— Joanna Kapica-Curzytek

Biegnij, jesteś wolna
— Joanna Kapica-Curzytek

Swoje obce
— Joanna Kapica-Curzytek

Al Andalus i jego historia
— Joanna Kapica-Curzytek

Emocjonalna huśtawka
— Joanna Kapica-Curzytek

Chcemy swojej części
— Joanna Kapica-Curzytek

Pani Zofia stale w ruchu
— Joanna Kapica-Curzytek

Nie grać Bustera Keatona
— Joanna Kapica-Curzytek

Fasada i wnętrze
— Joanna Kapica-Curzytek

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.