Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 20 września 2020
w Esensji w Esensjopedii

Danuta Tymowska
‹Jane Goodall›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułJane Goodall
Data wydania29 stycznia 2020
Autor
Wydawca Znak
ISBN978-83-240-5364-3
Format440s. 140×205mm; oprawa twarda
Cena44,90
Gatunekbiograficzna / wywiad / wspomnienia, non-fiction
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Badaczka i aktywistka
[Danuta Tymowska „Jane Goodall” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
„Jane Goodall. Pani od szympansów” to porywająco napisana, wyczerpująca opowieść o niezwykłej pionierce nauki i działaczce zaangażowanej w budowanie lepszej przyszłości naszej planety.

Joanna Kapica-Curzytek

Badaczka i aktywistka
[Danuta Tymowska „Jane Goodall” - recenzja]

„Jane Goodall. Pani od szympansów” to porywająco napisana, wyczerpująca opowieść o niezwykłej pionierce nauki i działaczce zaangażowanej w budowanie lepszej przyszłości naszej planety.

Danuta Tymowska
‹Jane Goodall›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułJane Goodall
Data wydania29 stycznia 2020
Autor
Wydawca Znak
ISBN978-83-240-5364-3
Format440s. 140×205mm; oprawa twarda
Cena44,90
Gatunekbiograficzna / wywiad / wspomnienia, non-fiction
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Jane Goodall, urodzona w 1934 roku, inspiruje ludzi na całym świecie już od kilkudziesięciu lat. Jako badaczka życia społecznego szympansów dokonała istotnego przełomu w etologii (nauce o zachowaniach zwierząt) udowadniając, że ssaki naczelne tworzą narzędzia i potrafią się nimi posługiwać. Z biegiem lat stała się zaangażowaną aktywistką, działającą na rzecz zachowania populacji szympansów w ich ekosystemach i obronę ich praw (sprzeciwiając się wykorzystywaniu tych zwierząt do badań naukowych). Wszystkie jej działania są częścią jeszcze większego projektu: budowania globalnej świadomości ekologicznej, systemu ochrony całej przyrody oraz poczucia, że wszyscy bez wyjątku mamy wpływ na naszą planetę i odpowiadamy za jej dobrostan.
O Jane Goodall i jej działalności ukazało się już w języku angielskim wiele książek, również tych dla dzieci. Nadal bardzo poczytne są dwie pozycje autorstwa jej samej, prezentujący w ujęciu popularnonaukowym wyniki jej wieloletnich badań terenowych: „W cieniu człowieka” (polskie wydanie PWN, 1974) i „Przez dziurkę od klucza” (ostatnie wznowienie: Wyd. Próśzyński i S-ka, 2019). To miła niespodzianka, że biografia „Jane Goodall. Pani od szympansów”, którą obecnie dostajemy, nie jest tłumaczeniem z angielskiego. Autorką jest Danuta Tymowska, między innymi biolożka, redaktorka w wydawnictwie PWN oraz absolwentka literatury angielskiej na uniwersytecie w Cambridge.
Książka, która trafia do naszych rąk, jest napisana z głęboką znajomością tematu, a także – co warto zauważyć – piękną polszczyzną (cóż to za uczta podczas lektury i mile zaskakujący kontrast wobec niejednego przypadku nie tyle tłumaczenia, ile przeciętnego na ogół spolszczenia, z ubogim słownictwem i polską – niepolską frazą). Opisy dalekich dla nas miejsc, w których Jane Goodall pracowała jako badaczka, są żywe, barwne i stanowią ważny element tej książki. Oto człowiek staje wobec całego bogactwa i niezwykłości przyrody, będąc w jej świecie gościem. Narrację we wspaniały sposób uzupełniają liczne wspaniałe fotografie czarno-białe i kolorowe, zarówno te z rodzinnego albumu Jane Goodall, jak i te dokumentujące jej badania i podróże po całym świecie. Już wyklejka książki ze słynnym zdjęciem młodej Jane witającej się z młodym szympansiątkiem jest intrygującym zaproszeniem do przejrzenia dalszych zdjęć i zapoznania się z całością książki.
Danuta Tymowska wyczerpująco, ale nie rozwlekle (to też wielka umiejętność!) opisuje lata dzieciństwa, młodości i początków kariery zawodowej badaczki szympansów. Jane Goodall już jako mała dziewczynka marzyła o tym, aby „wyjechać do Afryki i zajmować się zwierzętami” – czy możemy wątpić, że w życiu wszystko ma swój cel? Jane Goodall została badaczką szympansów mając zaledwie 26 lat i nie posiadając uniwersyteckiego wykształcenia (które uzupełni później, od razu uzyskując stopień doktora). Przyznam, że zawsze chciałam poznać bliżej życiową i naukową drogę dr Goodall, a ta książka mi to umożliwiła, w dodatku w formie bardzo satysfakcjonującej lektury. Otrzymałam odpowiedź także na pytania dotyczące życia prywatnego badaczki i aktywistki.
Wszystko, pamiętajmy, działo się w w latach 60. XX wieku, gdy miejsce kobiet w nauce nie było jeszcze tak oczywiste jak obecnie, zajmowano się jeszcze wtedy nawet „zachowywaniem poczucia przyzwoitości” (to dlatego Jane wyruszyła na badania do Gombe w Tanzanii z matką, a babcia oburzała się na „nieprzyzwoite” opisy zachowań szympansów, które tak mocno absorbowały młodą badaczkę). A jednak udało się Jane Goodall nie tylko utrzymać się w świecie nauki pomimo głosów krytyki, ale ten świat za sprawą metod i wyników swoich badań zrewolucjonizować. Danuta Tymowska bardzo ciekawie i wielowymiarowo opisuje, jak do tego doszło.
Dzisiaj, w dobie tak bardzo rozwiniętych technologii, gdy zrobienie zdjęcia i wysłanie go na drugi koniec planety to zaledwie ułamki sekund, z niedowierzaniem i podziwem czytamy o kłopotach Jane Goodall, by wykonać fotografie ze swoich badań. Bez nich nie była możliwa publikacja ważnego artykułu w piśmie „National Geographic”, który niejako ugruntowywałby wszystkie dokonania i stanowiłby punkt wyjścia dla kontynuacji badań (a przede wszystkim – dla zdobycia funduszy, co zawsze było jedną z najważniejszych kwestii). Odsyłam do książki po dalszy ciąg tej historii. Jakie to szczęście, że obecnie ludzie nauki takich problemów już nie mają (choć z pewnością mają zupełnie inne).
Opisy obserwacji Jane Goodall fascynują i wzruszają. To pionierskie badania, które zmieniły (i nadal jeszcze zmieniają albowiem proces ten postępuje wolno) podejście człowieka do świata przyrody. Nie jest wcale tak, że zwierzęta (szczególnie małpy naczelne) „są jak ludzie”, ale to my, ludzie, jesteśmy do nich podobni w zachowaniach. I to dlatego nie mamy i nie możemy mieć w świecie przyrody uprzywilejowanej pozycji, nie jesteśmy „właścicielami” naturalnego środowiska, w którym żyjemy.
Z biegiem lat Jane Goodall – badaczka zamieniła się w aktywistkę. Z początku była orędowniczką walki o zachowanie naturalnych siedlisk szympansów w Afryce. Z czasem przyszła walka o poprawę ich warunków w ogrodach zoologicznych, a także kampanie na rzecz zaprzestania badań naukowych na małpach naczelnych. Nie można czytać spokojnie wszystkich tych opisów nieszczęść zwierzaków, wyrządzanych okrutną ludzką ręką. Łamie to serce i nie pozwala myśleć o niczym innym. Tutaj dopiero da się dostrzec, jak bardzo potrzebny jest głos Jane Goodall na rzecz obrony zwierząt.
Może tylko szkoda, że tak stosunkowo niewiele miejsca (to ostatni rozdział) zajął autorce opis powstania organizacji i fundacji Roots and Shoots. Działalność na jej rzecz Jane Goodall uznaje za kluczową: chodzi o edukację przyszłych pokoleń, które mogłyby działać na rzecz poprawy dobrostanu naszej planety. Wśród dzieci i młodzieży, do których dociera działalność Roots and Shoots – są przecież przyszli światowi przywódcy, lokalni politycy i aktywiści organizacji pozarządowych na całym świecie. Nie ma więc ważniejszej misji, jak docieranie z przekazem proekologicznym i edukacja w tej dziedzinie. Tu przydałaby się szeroka prezentacja tego, co dokładnie i konkretnie Roots and Shoots robi, a to być może zainspirowałoby do działań także młodych ludzi w Polsce. Autorka tłumaczy nazwę Roots and Shoots na Korzonki i Kiełki, ale w Polsce pod tą nazwą organizacja nie występuje. Mamy w Warszawie stowarzyszenie Roots & Shoots Frascati Warsaw Club, działające na podstawie certyfikatu wydanego przez Jane Goodall, ale działalność tej organizacji w Polsce wydaje się jakby zarzucona i zapomniana.
Jedną z pozycji bibliograficznych, z której korzystała Danuta Tymowska jest taka o tytule: „Jane Goodall. The Woman who Redefined Man” [Jane Goodall. Kobieta, która zmieniła definicję człowieka]. I to chyba najbardziej oddaje wagę dokonań brytyjskiej badaczki. Jej mentor Louis Lekay , gdy poznał jej wyniki badań, napisał: „obecnie musimy albo zmienić definicję narzędzi albo zmienić definicję człowieka, albo też zaakceptować, że szympansy są ludźmi”. Jane Goodall radykalnie zmieniła i na nowo zdefiniowała miejsce człowieka w świecie przyrody, zrywając z antropocentryzmem i zainspirowała wielu innych, by podążali podobną drogą. Warto zapoznać się z tą fascynującą opowieścią o jednej z najbardziej niezwykłych kobiet świata.
koniec
29 kwietnia 2020

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Mała Esensja: Jak brat z bratem
Marcin Mroziuk

18 IX 2020

Wbrew temu, co mógłby sugerować tytuł, „O Stephenie Hawkingu, czarnej dziurze i myszach podpodłogowych” nie jest opowieścią o słynnym brytyjskim naukowcu. Zamiast tego w książce Katarzyny Ryrych poznajemy pewnego obdarzonego bujną wyobraźnią chłopca, który musi zmierzyć się z nietypowymi wyzwaniami.

więcej »

PRL w kryminale: Zbójnicki urok i wyrachowana bestia
Sebastian Chosiński

17 IX 2020

Czytelnicy mieli prawo być nieco skołowani, kiedy wzięli do ręki wydaną przez Czytelnika w 1972 roku „Czerwoną nitkę” Zygmunta Zeydlera-Zborowskiego. Wszak dotyczyła ona wydarzeń, o których autor wspominał – w formie retrospektywnej – w wydanej rok wcześniej przez Iskry powieści „Nawet umarli kłamią”. Zamieszanie prawdopodobnie wynikło z przedłużającego się procesu wydawniczego, który sprawił, że książka napisana wcześniej ujrzała światło jako druga.

więcej »

Perły ze skazą: Tyle wiemy o sobie…
Sebastian Chosiński

16 IX 2020

Od śmierci pisarza Wasila Bykaua (po rosyjsku Wasyla Bykowa) minęło w tym roku siedemnaście lat. Mimo to wciąż jest on istotną postacią w kraju naszych wschodnich sąsiadów – nie tylko jako jeden z najważniejszych przedstawicieli współczesnej literatury białoruskiej, ale również działacz społeczny i polityczny. Jego legendę podtrzymują wznawiane (niestety nie w Polsce) powieści oraz ich filmowe ekranizacje. „Sotnikow” to arcydzieło prozy wojenno-psychologicznej.

więcej »

Polecamy

Dick w starym stylu

Na rubieżach rzeczywistości:

Dick w starym stylu
— Marcin Knyszyński

Faust musi przegrać
— Marcin Knyszyński

W poszukiwaniu rzeczywistości obiektywnej
— Marcin Knyszyński

Myślę, ale czy jestem?
— Marcin Knyszyński

Wszyscy jesteśmy androidami
— Marcin Knyszyński

Umieranie wstecz
— Marcin Knyszyński

Przygodowa powieść science fiction – zrób to sam!
— Marcin Knyszyński

Pif-Paf! Zium!
— Marcin Knyszyński

Droga bez powrotu
— Marcin Knyszyński

„Bycie” jest kalejdoskopem
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż autora

Niewidoczne i nieważne
— Joanna Kapica-Curzytek

Zapach włoskich ziół
— Joanna Kapica-Curzytek

Życzliwość to nie towar deficytowy
— Joanna Kapica-Curzytek

Wszyscy jesteśmy migrantami
— Joanna Kapica-Curzytek

Opale przynoszą nieszczęście
— Joanna Kapica-Curzytek

Miasto rozdarte
— Joanna Kapica-Curzytek

Pewnego razu w Zielonej Górze
— Joanna Kapica-Curzytek

Broń masowego rażenia
— Joanna Kapica-Curzytek

Nie ma amerykańskiego mitu, jest fake
— Joanna Kapica-Curzytek

Tytuł powieści nie jest metaforą!
— Joanna Kapica-Curzytek

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.