Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 27 maja 2020
w Esensji w Esensjopedii

Karel Čapek
‹Rozmowy z Tomášem Garriguem Masarykiem›

WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułRozmowy z Tomášem Garriguem Masarykiem
Tytuł oryginalnyHovory s T. G. Masarykem
Data wydania27 sierpnia 2015
Autor
PrzekładAndrzej Czcibor-Piotrowski, Leszek Engelking
Wydawca Książkowe Klimaty
SeriaCzeskie Klimaty
ISBN978-83-648-8710-9
Cena42,—
Gatunekbiograficzna / wywiad / wspomnienia, non-fiction
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Humanista i polityk
[Karel Čapek „Rozmowy z Tomášem Garriguem Masarykiem” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
W „Rozmowach z Tomašem Garrigue Masarykiem” Karela Čapka spotyka się dwóch wybitnych Czechów. Wynikiem jest książka o niespotykanie szerokich intelektualnych horyzontach.

Joanna Kapica-Curzytek

Humanista i polityk
[Karel Čapek „Rozmowy z Tomášem Garriguem Masarykiem” - recenzja]

W „Rozmowach z Tomašem Garrigue Masarykiem” Karela Čapka spotyka się dwóch wybitnych Czechów. Wynikiem jest książka o niespotykanie szerokich intelektualnych horyzontach.

Karel Čapek
‹Rozmowy z Tomášem Garriguem Masarykiem›

WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułRozmowy z Tomášem Garriguem Masarykiem
Tytuł oryginalnyHovory s T. G. Masarykem
Data wydania27 sierpnia 2015
Autor
PrzekładAndrzej Czcibor-Piotrowski, Leszek Engelking
Wydawca Książkowe Klimaty
SeriaCzeskie Klimaty
ISBN978-83-648-8710-9
Cena42,—
Gatunekbiograficzna / wywiad / wspomnienia, non-fiction
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
„Było ogółem chyba z dziewięć lat wypytywania, namyślania się, wspominania, opowiadania i – milczenia”, wspomina Karel Čapek, czeski pisarz, znany najbardziej z tego, że był pionierem fantastyki naukowej i wprowadził do słowników świata słowo „robot”. Ale był także, jak się okazuje, dziennikarzem. Jego interlokutorem w „Rozmowach…” był Tomaš Garrigue Masaryk (1850-1937), ojciec niepodległej Czechosłowacji (w latach międzywojennych), czterokrotnie wybierany na urząd prezydenta. Publikacja powstawała w czasie pełnienia przez Masaryka tej funkcji.
Tomaš Garrigue Masaryk u nas być może nie jest aż tak znany, natomiast u naszych południowych sąsiadów uważa się go za jednego z najwybitniejszych i zasłużonych Czechów w historii kraju. Jego imię nosi wiele instytucji (między innymi uniwersytet w Brnie) i ulic. Pamięta się go jako polityka – intelektualistę i humanistę. Był zresztą wieloletnim wykładowcą akademickim. Gruntowne wykształcenie i międzynarodowe kontakty przyczyniły się do tego, że był prezydentem wybitnym, jego priorytetami był humanizm i racjonalizm. Format intelektualny oraz poglądy sytuują go dzisiaj zresztą w gronie nie tylko wybitnych Czechów, ale i Europejczyków.
Godne pochwały jest to, że wydawca nie pozostawił czytelnika samemu sobie w docieraniu do informacji o bohaterze tej publikacji. Mamy nawet dwa wstępne szkice. W pierwszym – „Przestroga Masaryka” – Aleksander Kaczorowski kreśli sylwetkę czeskiego prezydenta na szerokim tle wydarzeń w Europie, a także w kontekście relacji z Polską. To bardzo interesująca lektura i dosyć niecodzienny punkt widzenia, zwłaszcza że mamy w Polsce dosyć jednostronny obraz tego, co w latach międzywojennych rozgrywało się w naszym kraju i w Europie.
Drugi tekst, autorstwa Petra Janyški, przedstawia nam bardzo dokładnie biografię Tomaša Garrigue’a Masaryka – albo TGM, jak w skrócie lubią o nim pisać Czesi. Tytuł tekstu „Intelektualista na tronie” znakomicie oddaje to, kim był Masaryk i jaki był jego wkład w politykę nie tylko prowadzoną przez ówczesną Czechosłowację, ale w politykę europejską. Janyška podkreśla tutaj, że postać TGM była tak wielowymiarowa (i wybitna), że nie mieściła się w żadnych konwencjonalnych ramach. Co więcej, autor tego tekstu dostrzega jeszcze jedno ważne powiązanie: duchowym spadkobiercą Masaryka w pewnym sensie można nazwać innego wielkiego Czecha-intelektualistę i polityka: Václava Havla. Jest sporo analogii, podkreślanych przez Janyška, dotyczących formatu pełnienia urzędu przez obu prezydentów.
A później przechodzimy już do czterech części „Rozmów…”. Nota edytorska informuje nas, że ukazywały się one najpierw osobno, natomiast wszystkie części w jednym wydaniu opublikowano po raz pierwszy w 1936 roku. Książka do dzisiaj była w Czechach wielokrotnie wznawiana, ale można tak powiedzieć dopiero o latach po 1989 roku. W latach komunizmu wydano „Rozmowy…” krótko po wojnie, a potem dopiero w 1969 (na fali odwilży po Praskiej Wiośnie).
Spis treści jest tu czytelnikowi bardzo pomocny, sygnalizuje najważniejsze tematy i wątki rozmów, które zostały podzielone na podrozdziały, a te – jeszcze na krótsze części. Dowodzi to staranności, z jaką opracowano materiał. Trudno tutaj wymienić wszystkie tematy wszystkich dialogów Čapka i Masaryka. Oczywiście jest wątek biograficzny, opis lat dzieciństwa (w ówczesnym Cesarstwie Austriackim) i młodości. Obco brzmiący człon Garrigue to przyjęte przez Masaryka nazwisko żony – Amerykanki, która była działaczką feministyczną i publicystką. Bardzo szczegółowo opisana została kariera naukowa TGM. Czeka nas tutaj całkiem solidna powtórka z filozofii – dziedziny, którą zajmował się Masaryk zawodowo. Tutaj komentuje on filozofów, przypatrując się ich dokonaniom w kontekście tego, czy w tamtym czasie ich dorobek był jeszcze aktualny i jaki jest jego osobisty stosunek do nich. Bardzo dużo miejsca zostało też poświęcone edukacji oraz religii i jej miejscu w przestrzeni publicznej, relacjach z nauką, filozofią, polityką oraz życiem codziennym. Lektura pozwoli na niejedną zaskakująco głęboką refleksję związaną z poruszanymi w rozmowach tematami. Słowem, zagadnień jest tu wiele, TGM ma bystry umysł erudyty i imponująco szerokie horyzonty myślowe. A warto przy tym zaznaczyć, że w czasie współtworzenia „Rozmów…” był już człowiekiem około osiemdziesięcioletnim.
Jako rozmówca Čapek pokazuje się dopiero od trzeciej części książki. Pierwsze dwie to monolog TGM, ogniskujący się wokół wymienionych wcześniej tematów. Głos czeskiego pisarza, jego pytania czy dopowiedzenia – to wszystko pojawia się dopiero w trzeciej części. A teraz rzecz najciekawsza: podczas czytania wiele razy się zastanawiałam nad warsztatową stroną „Rozmów…”. Jakim sposobem te wywiady-rzeki ujrzały światło dzienne i uzyskały taki, a nie inny ostateczny kształt? Gdy Čapek i Masaryk prowadzili ze sobą rozmowy, nie było przecież dyktafonów, nie dało się odpowiedzieć na pytania w formie elektronicznej, jak dzisiaj to często ma miejsce. Może zastępy stenotypistek? Gdy Karel Čapek wszystko na zakończenie wyjaśnił, było to dla mnie ogromnym zaskoczeniem. Nie będę jednak ujawniać dokładnie „warsztatu” tych rozmów, aby nie pozbawiać czytelników elementu niespodzianki, i to sporej!
Lektura daje nam poczucie obcowania z wybitnym umysłem, stawiającym ważne w humanistyce pytania, patrzącym na świat w sposób, który może do dzisiaj inspirować. Niespieszna forma wywiadu-rzeki pozwala na głębię, namysł, spojrzenie z różnych stron. Ale też dygresję czy anegdotę. Tego rodzaju trafiające do książek rozmowy to już dzisiaj coraz rzadsze zjawisko. Warto, abyśmy przyswoili sobie niejedną z myśli TGM – jak wspomniałam wcześniej, był to wybitny Europejczyk, więc można sobie wyobrazić, jak wiele w erze Unii Europejskiej miałby do powiedzenia i jak pilnie byłby słuchany. Jednak najbardziej zaskakujące jest to, że „Rozmowy z Tomašem Garrigue Masarykiem” wcale nie są zamkniętym rozdziałem ani zamkniętą myślą. Tutaj nadal jest co czytać i czego słuchać, z korzyścią dla teraźniejszości i przyszłości.
koniec
1 maja 2020

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Krótko o książkach: Świat na opak
Miłosz Cybowski

26 V 2020

Nominowany do Hugo i nagrodzony BSFA „Odwrócony świat” Chrostophera Priesta to solidna porcja fantastyki w stylu retro, która jednocześnie zadaje jak najbardziej aktualne pytania o naszą percepcję rzeczywistości.

więcej »

Algorytm jest sztuką?
Joanna Kapica-Curzytek

25 V 2020

Technologie cyfrowe rozwijają się nader dynamicznie i w wielu dziedzinach naszej działalności ułatwiają życie. A co z twórczością artystyczną, do tej pory zarezerwowaną dla ludzi? „Kod kreatywności” przekonuje, że i tutaj algorytmy zaczynają mieć wiele do powiedzenia.

więcej »

Dźwięki spełnionych marzeń
Joanna Kapica-Curzytek

24 V 2020

„Odgłosy rosnących bananów” to słodko-gorzka opowieść o tym, że tam, gdzie jest wojna, może też być miłość.

więcej »

Polecamy

Wszyscy jesteśmy androidami

Na rubieżach rzeczywistości:

Wszyscy jesteśmy androidami
— Marcin Knyszyński

Umieranie wstecz
— Marcin Knyszyński

Przygodowa powieść science fiction – zrób to sam!
— Marcin Knyszyński

Pif-Paf! Zium!
— Marcin Knyszyński

Droga bez powrotu
— Marcin Knyszyński

„Bycie” jest kalejdoskopem
— Marcin Knyszyński

„I Have a Dream”
— Marcin Knyszyński

Koszmarna teofania
— Marcin Knyszyński

Nowe rozdanie
— Marcin Knyszyński

Prawdziwe kłamstwa
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż autora

Algorytm jest sztuką?
— Joanna Kapica-Curzytek

Dźwięki spełnionych marzeń
— Joanna Kapica-Curzytek

Dla swoich bliskich
— Joanna Kapica-Curzytek

Podźwignąć podupadłe miasto
— Joanna Kapica-Curzytek

Usos y costumbres
— Joanna Kapica-Curzytek

Niepozbawiona uroku narracja
— Joanna Kapica-Curzytek

Badaczka i aktywistka
— Joanna Kapica-Curzytek

Między tradycją a nowoczesnością
— Joanna Kapica-Curzytek

Przerwać krąg zależności
— Joanna Kapica-Curzytek

Moje dziesięć lat z Esensją
— Joanna Kapica-Curzytek

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.