Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 28 października 2021
w Esensji w Esensjopedii

Arkady Martine
‹A Memory Called Empire›

EKSTRAKT:90%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułA Memory Called Empire
Data wydania26 marca 2019
Autor
Wydawca TOR
CyklTeixcalaan
ISBNB07C7BCB88
FormatKindle
Cena$ 25.99
Gatunekfantastyka
Zobacz czytniki w
Skąpiec.pl
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk

Cudzego nie znacie: Bizantyjski przepych
[Arkady Martine „A Memory Called Empire” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
„A Memory Called Empire” Arkady Martine to bardzo solidna książka, jedna z lepszych, jakie trafiły w moje ręce w ostatnim czasie. Złożona, ale nie przekombinowana. Dobrze napisana, ale nie przegadana. Stanowiąca początek cyklu, ale jednocześnie będąca zamkniętą całością.

Miłosz Cybowski

Cudzego nie znacie: Bizantyjski przepych
[Arkady Martine „A Memory Called Empire” - recenzja]

„A Memory Called Empire” Arkady Martine to bardzo solidna książka, jedna z lepszych, jakie trafiły w moje ręce w ostatnim czasie. Złożona, ale nie przekombinowana. Dobrze napisana, ale nie przegadana. Stanowiąca początek cyklu, ale jednocześnie będąca zamkniętą całością.

Arkady Martine
‹A Memory Called Empire›

EKSTRAKT:90%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułA Memory Called Empire
Data wydania26 marca 2019
Autor
Wydawca TOR
CyklTeixcalaan
ISBNB07C7BCB88
FormatKindle
Cena$ 25.99
Gatunekfantastyka
Zobacz czytniki w
Skąpiec.pl
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Na obrzeżach potężnego Imperium Teixcalaan stacja Lsel orbituje w stosunkowo nieznaczącym układzie słonecznym pozbawionym jakichkolwiek nadających się do zamieszkania planet. Jej mieszkańcy od wielu pokoleń zajmują się wydobywaniem surowców z okolicznych asteroid i planet, dbając o swoją niezależność i utrzymując przyjazne stosunki ze swoim potężnym sąsiadem. Oczywiście wszyscy zdają sobie sprawę z tego, że taki stan rzeczy możliwy jest do utrzymania wyłącznie dlatego, że – jak dotąd – Imperium nie było zainteresowane aneksją. I przywódcom stacji zależy na tym, żeby taki stan rzeczy utrzymać.
Jednym z elementów podtrzymywania ciągłości i zachowywania wiedzy na Lsel są tak zwane maszyny imago, w których przechowywane są osobowości przedstawicieli poprzednich generacji. Przywodzi to oczywiście na myśl stosy pozwalające na digitalizację umysłów w, chociażby, „Modyfikowanym węglu”, ale, o czym przekonujemy się dość szybko, ten motyw został znacząco rozwinięty. W przypadku Lsel, imago służą jako wsparcie żywych ludzi: wszczepienie maszyny odbywa się wyłącznie po serii testów sprawdzających kompatybilność jej nowego nosiciela z osobą (osobami), których wspomnienia i jaźnie zostały na danym imago zapisane. W praktyce osoba nosząca w sobie taki implant może polegać na wiedzy, doświadczeniach i radach jego wcześniejszych użytkowników – a jednocześnie sama jej jaźń ulega zapisowi na imago, by w przyszłości mogły z niej skorzystać kolejne pokolenia.
Oczywiście autorka nie zarzuca nas tą wiedzą od samego początku – to raczej coś, co możemy wydedukować na podstawie licznych, pośrednich i bezpośrednich, informacji przewijających się przez całą książkę. Całość zaczyna się bowiem dość niewinnie: okręt wojenny Imperium przybywa na Lsel z oficjalną prośbą o nowego ambasadora. Co się stało z poprzednim, wysłanym tam dwadzieścia lat wcześniej Yskandrem, tego nikt nie wie. Zarządzająca stacją rada wysyła Mahit Dzmare jako swojego nowego przedstawiciela, zaopatrzywszy ją uprzednio w niezbyt aktualny zapis imago Yskandra.
Akcja rozgrywa się w samym centrum Teixcalaanu i, jak można by się spodziewać, ma odpowiedni do wielkości Imperium rozmach. Nie chodzi bowiem wyłącznie o politykę (choć to właśnie ona pełni tu centralną rolę), ale także o kulturę, historię i język. Arkady Martine bardzo umiejętnie dostarcza czytelnikowi rozmaitych informacji na temat swojego uniwersum. Mając tak wiele możliwości do dyspozycji, autorka zdecydowała się jednak na bardzo klasyczną historię o spotkaniu dwóch odmiennych kultur. Rozgrywa się to jednak nie na poziomie polityki i dalekosiężnych przemian, ale o wiele niżej – w kontaktach międzyludzkich obejmujących przede wszystkich Mahit Dzmare oraz wszystkich tych przedstawicieli Teixcalaanu, których napotyka na swojej drodze. Ambasador Lsel jest przede wszystkim wyższa od mieszkańców planety, ale także jej zwyczaje (chociażby sama forma uśmiechu) są znacząco odmienne. Nie oznacza to, że bohaterka nie zna reguł, jakimi rządzi się Imperium. Wręcz przeciwnie, została wybrana do swojej roli właśnie ze względu na fascynację kulturą i językiem Teixcalaanu. Jak zauważa jedna z bohaterek, gdyby Mahit nie została ambasadorem, z pewnością prędzej czy później złożyłaby aplikację o obywatelstwo.
Właśnie owa kulturalna i językowa dominacja imperium fascynuje najbardziej (choć jako taka stanowi jedynie bardzo bogate tło dla rozgrywających się politycznych wydarzeń). Jak gdyby militarna potęga Teixcalaanu odgrywała jedynie drugorzędne znaczenie i kluczem do prawdziwej potęgi była możliwość wywierania o wiele innego wpływu na podbijane światy. Autorka pokazuje w bardzo przekonujący sposób, w jaki sposób potężne i prężne kulturowo centrum wpływa na ludzi zamieszkujących peryferia. Oczywiście nie każdy na Lsel był nią w równym stopniu zafascynowany – zdarzali się nawet tacy, którzy z niepokojem patrzyli na coraz większe ilości literatury przenikającej z imperium na stację i coraz liczniej emigrujących mieszkańców stacji.
Teixcalaan został bardzo przemyślany. Widać to w niuansach kulturowych, ideologicznych i przede wszystkim – językowych. Mahit doskonale radzi sobie z teixcalaańskim pismem obrazkowym, ale nawet jako ambasador nie jest w stanie dostrzec wszystkich (szczególnie historycznych) niuansów związanych z poszczególnymi słowami/ideogramami wykorzystywanymi zarówno na piśmie, jak i w mowie. Na szczęście ma zawsze przy boku chętną do pomocy przedstawicielkę Ministerstwa Informacji, Three Seagrass.
No właśnie, imiona. Zamiast jakichś losowych zbiorów sylab, które miałyby brzmieć egzotycznie, Martine poszła w bardziej ustrukturyzowanym kierunku: każde teixcalaańskie imię składało się z dwóch członów: numeru (każdy miał swoją kulturową i historyczną symbolikę) oraz rzeczownika (często nazwy rośliny)1). Niby drobiazg, ale kiedy Mahit i Three Seagrass omawiają edukację na Lsel i wymyślanie symbolicznych i dobrze brzmiących imion, cały epizod ma w sobie ogromną dawkę realizmu – wraz z głęboko skrywanym pragnieniem Mahit, by stać się jednym z obywateli Imperium.
Inny przykład: choć minęło wiele wieków odkąd pierwsi przedstawiciele Teixcalaanu opuścili swoją rodzimą planetę i ruszyli na podbój kosmosu2), pewne formy, choć nieszczególnie praktyczne i bardzo archaiczne, zostały zachowane. Jedną z nich jest zwyczaj komunikowania się przy pomocy fizycznych nośników, listów pisanych na niewielkich mikrofiszkach, regularnie dostarczanych i odbieranych przez dedykowanych urzędników. Charakterystycznym elementem wielu oficjalnych pomieszczeń (w tym kwater ambasador Mahit) są misy dla korespondencji przychodzącej i wychodzącej. Dodajmy do tego różnokolorowe nośniki, obowiązkowo pieczętowane (w zależności od ich pochodzenia), a otrzymamy kolejny – niby mało istotny, ale jakże wymowny – element składający się na złożoność świata przedstawionego.
Wisienką na torcie jest sytuacja, w której uwięzieni bohaterowie konstruują… wiersz, który następnie umieszczają w sieci, licząc na to, że ich sojusznicy dostrzegą wszystkie zawarte w nim ukryte znaczenia i symbolikę, by przyjść im z odsieczą. W innym kontekście byłoby to pozostawiające wiele do życzenia i nierealistyczne, ale tutaj, w świecie, w którym poezja stanowi prawdziwą sztukę, a artyści ścierają się ze sobą na przyjęciach, takie rozwiązanie wydaje się idealnie pasować.
Pałacowa intryga, której Mahit staje się nieodłączną częścią, wciąga. W dużej mierze dlatego, że Martine w bardzo sprawny sposób konstruuje swoją powieść, mieszając ze sobą wydarzenia oraz stopniowe poznawanie kultury imperium. Swoją rolę odgrywa też dawkowanie napięcia i liczne twisty fabularne (poczynając od pierwszego, w którym dowiadujemy się o śmierci Yskandra, kończąc na ostatnim, który stanowi przypieczętowanie rozgrywających się w stolicy imperium historycznych wydarzeń). Kolejne rozdziały bardzo zgrabnie wprowadzają nowych bohaterów z ich własnymi, nieoczywistymi, motywacjami (szczególnie w świetle całej politycznej złożoności Teixcalaanu). I choć są to postaci drugo- i trzecioplanowe, każda z nich została nakreślona całkiem przekonująco (nawet jeśli nie zawsze przesadnie szczegółowo)3).
Na uwagę zasługuje również sposób, w jaki wprowadzane są do powieści rozmaite wątki poboczne, które (być może) doczekają się rozwinięcia w kolejnych odsłonach serii. Zrobiono to nad wyraz subtelnie, sugerując nierozwiązane tajemnice, które nie stanowią istotnego elementu tej konkretnej historii, ale do których będzie można wrócić i wyciągnąć je na wierzch w odpowiednim momencie. Lub też pozostawić je nierozwiązanymi elementami tła.
Nagrodzone Hugo dla najlepszej powieści za rok 2020 i nominowane do kilku innych nagród, „A Memory Called Empire” oferuje wszystko, czego można oczekiwać po solidnej powieści SF, nie popadając przy tym w tendencje cechujące początki innych cykli. Nacisk, jaki autorka położyła na kulturę i różnice między Teixcalaanem a Lsel dodaje całościowi głębi, nawet jeśli pozostałe elementy światotworzenia zostały potraktowane cokolwiek po macoszemu.
Ekstrakt: 90%
koniec
28 czerwca 2021
1) Choć ciężko jednoznacznie określić, jak wygląda cała historia uniwersum (i czy ma jakikolwiek związek z naszym wszechświatem), to nie sposób oprzeć się wrażeniu, że Martine, przynajmniej w warstwie kulturowo-językowej czerpała garściami z kultur Ameryki Środkowej i Południowej. Połączenie tego z bizantyjską złożonością polityczną (autorka specjalizuje się w historii Bizancjum) uważam za znakomity melanż.

2) Uprzedzając pytania: przemieszczanie się między różnymi układami możliwe jest dzięki systemowi umieszczonych w przestrzeni kosmicznej bram. Jak dokładnie to działa – tego niestety się nie dowiadujemy. W ogólności kwestie techniczne niezwiązane w jakiś szczególny sposób z główną fabułą zostały pominięte milczeniem.

3) Fakt, że większość bohaterów to zdecydowanie postaci kobiece, stanowi zapewne świadomy wybór autorki, jednak przewidziana dla Twelve Azalea rola przyjaciela-statysty jest aż nadto widoczna i stanowi jeden z nielicznych minusów książki.

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Krótko o książkach: Wspomnienia pozostają?
Beatrycze Nowicka

28 X 2021

Podejrzewam, że zamieszczona tu ocena książki Julii Shaw jest niejako „skażona” moimi nawykami zawodowymi. Obcując na co dzień z literaturą stricte naukową, przyzwyczaiłam się bowiem do dużo większej „gęstości informacyjnej tekstu”, przez co lektura „Oszustw pamięci” pozostawiła we mnie niedosyt. Tymczasem jest to pozycja popularnonaukowa i, jak pisze sama autorka, ma stanowić zaledwie wstęp do tematu badań nad pamięcią.

więcej »

Coś więcej niż dźwięki
Marcin Mroziuk

27 X 2021

W „Projekcie Bitoven” Joanna Wachowiak pokazuje młodym czytelnikom, że czasem warto zrezygnować z odgradzania się od rówieśników szczelnymi barierami ochronnymi. Wtedy pojawia się bowiem okazja, by znaleźć wspólny język nawet z kimś o zupełnie odmiennych zainteresowaniach i razem zrobić coś naprawdę wyjątkowego.

więcej »

Krótko o książkach: Kolejna hagiografia
Miłosz Cybowski

26 X 2021

Abraham Lincoln jest jedną z tych postaci historycznych, o których pisze się na dwa sposoby: albo w sposób bardzo krytyczny, albo przesadnie pozytywny. „Lincoln”, powieść Emila Ludwiga, zalicza się do tej drugiej kategorii.

więcej »

Polecamy

Przeciętniak w swym zawodzie

Stulecie Stanisława Lema:

Przeciętniak w swym zawodzie
— Agnieszka Hałas, Adam Kordaś, Marcin Mroziuk, Beatrycze Nowicka, Marcin Osuch, Agnieszka ‘Achika’ Szady, Konrad Wągrowski

Jam jest robot hartowany, zdalnie prądem sterowany!
— Miłosz Cybowski, Adam Kordaś, Marcin Mroziuk, Marcin Osuch, Agnieszka ‘Achika’ Szady, Konrad Wągrowski

Zawsze szach, nigdy mat
— Marcin Knyszyński

Świadomość jako błąd
— Marcin Knyszyński

Człowiek jako bariera ostateczna
— Marcin Knyszyński

Nie wszystko i nie wszędzie jest dla nas
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Z tego cyklu

Krew ojców
— Miłosz Cybowski

Długa droga do zwycięstwa
— Miłosz Cybowski

Sukces nie jest grą przypadku
— Joanna Kapica-Curzytek

Przychodzimy w pokoju, obcy bambusie
— Miłosz Cybowski

Kosmiczny grzyb w natarciu
— Miłosz Cybowski

Raz lepiej, raz gorzej
— Miłosz Cybowski

Wybrańców dwóch (a właściwie dwoje)
— Miłosz Cybowski

Droga do odkupienia
— Miłosz Cybowski

Za tych, co na morzu
— Miłosz Cybowski

Uratuj świat raz jeszcze
— Miłosz Cybowski

Tegoż autora

Krótko o książkach: Kolejna hagiografia
— Miłosz Cybowski

Stulecie Stanisława Lema: Jam jest robot hartowany, zdalnie prądem sterowany!
— Miłosz Cybowski, Adam Kordaś, Marcin Mroziuk, Marcin Osuch, Agnieszka ‘Achika’ Szady, Konrad Wągrowski

Wszyscy jesteśmy neandertalczykami (w jakichś dwóch procentach)
— Miłosz Cybowski

Krótko o książkach: Kto wygra?
— Miłosz Cybowski

Polowanie na czarownice
— Miłosz Cybowski

Do księgarni marsz: Październik 2021
— Miłosz Cybowski, Sławomir Grabowski, Joanna Kapica-Curzytek, Marcin Mroziuk, Joanna Słupek

10 naj… : Zwierzęta
— Miłosz Cybowski, Wojciech Gołąbowski, Marcin Osuch, Agnieszka ‘Achika’ Szady

10 naj...: Żółty, jesienny liść
— Miłosz Cybowski, Wojciech Gołąbowski, Marcin Mroziuk, Marcin Osuch, Agnieszka ‘Achika’ Szady

Krótko o książkach: Koty, słowa, literatura
— Miłosz Cybowski

Krótko o książkach: Droga wojownika
— Miłosz Cybowski

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.