Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 19 stycznia 2019
w Esensji w Esensjopedii

Jacek Pałkiewicz
‹Angkor›

EKSTRAKT:70%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułAngkor
Data wydania13 grudnia 2007
Autor
Wydawca Zysk i S-ka
ISBN978-83-7506-107-9
Format312s. 145×205mm
Cena29,90
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Kup wSelkar.pl: 0,00 zł
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Lara Croft na kanapie. I frytki do tego.

Esensja.pl
Esensja.pl
Egzotyczne plenery, znany podróżnik w roli przewodnika i mnóstwo kolorowych zdjęć na zachętę – „Angkor” Jacka Pałkiewicza na pierwszy rzut oka zdaje się być wyprawą życia dla kanapowych obieżyświatów.

Jakub Gałka

Lara Croft na kanapie. I frytki do tego.

Egzotyczne plenery, znany podróżnik w roli przewodnika i mnóstwo kolorowych zdjęć na zachętę – „Angkor” Jacka Pałkiewicza na pierwszy rzut oka zdaje się być wyprawą życia dla kanapowych obieżyświatów.

Jacek Pałkiewicz
‹Angkor›

EKSTRAKT:70%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułAngkor
Data wydania13 grudnia 2007
Autor
Wydawca Zysk i S-ka
ISBN978-83-7506-107-9
Format312s. 145×205mm
Cena29,90
WWW
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Kup wSelkar.pl: 0,00 zł
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Prawie każdy zna Angkor Wat. Ogromna świątynia jest jedną z wizytówek Azji i zapewne nawet większość z tych, którym nazwa nic nie mówi (o umiejscowieniu na mapie świata nie wspominając) widziała kiedyś zdjęcia charakterystycznych wież przypominających stojące szyszki. Architektoniczny cud, z którym na Dalekim Wschodzie mogą się równać chyba tylko Taj Mahal i Wielki Mur Chiński, jest podziwiany przez laików lubiących ładne obrazki i doceniany przez znawców starożytnych kultur. Prawdopodobnie jest też najważniejszym powodem, dla którego warto odwiedzić Kambodżę. Natomiast przeciętny turysta czy miłośnik kolorowych albumów z „cudami świata” zapewne nie zdaje sobie sprawy, że świątynia jest częścią ogromnego kompleksu Angkor, obejmującego na 400 kilometrach kwadratowych dziesiątki podobnych miejsc kultu, wręcz całe zespoły świątynne. Do tego dochodzą potężne, zdobione bramy, pozostałości po królewskich rezydencjach i innych miejscach o nieznanym przeznaczeniu, parki, sztuczne zbiorniki wodne… Inaczej mówiąc, aglomeracja ta jest w swym ogromie – a uznaje się Angkor za największe miasto świata ery przedindustrialnej – namacalną historią państwa Khmerów z czasów największego rozkwitu i potęgi.
Angkor Wat jest więc zaledwie wycinkiem całej khmerskiej historii i kultury, a ograniczanie zabytków Kambodży jedynie do tej świątyni jest zbrodnią tego samego kalibru co zawężenie archeologicznych wspaniałości Egiptu do jednej tylko piramidy Cheopsa. Jacek Pałkiewicz swoim książko-albumem robi kawał dobrej roboty, pokazując Angkor w szerszej perspektywie. Monumentalne ruiny porośnięte pnączami, miażdżone olbrzymimi konarami i rozsadzane korzeniami drzew nie tylko tworzą niesamowity klimat „zaginionego miasta” (którego malowniczość doceniło też Hollywood, kręcąc w ruinach Angkoru m.in. „Tomb Raidera”), ale też kryją w sobie niewiarygodne bogactwo architektury i rzeźby, czasem znakomicie zachowanych, a tym samym bezcennych dla nauki. Uświadomienie tego bogactwa czytelnikowi jest największą zaletą „Angkoru”.
Niestety nie obyło się bez wad. Przede wszystkim nie do końca sprawdza się sama koncepcja książki. Większość z ponad 300 stron zajmują zdjęcia, tekst zdaje się pełnić wobec nich rolę służebną. Jednak z drugiej strony książka Pałkiewicza nie jest klasycznym albumem. „Angkor” został wydany w małym, książkowym formacie, sporą część ilustracji zmniejszono do wielkości umożliwiającej zamieszczenie kilku zdjęć na jednej stronie. Z typową wielką księgą w twardej oprawie, sycącą oczy pięknem całostronicowych, starannie wybranych zdjęć, ma to niewiele wspólnego. Tym bardziej, że ilość ilustracji w pewnym momencie zaczyna przytłaczać i nużyć zamiast zaciekawić, zadziwić i zachwycić nieziemskimi widokami. Pałkiewicz (który, de facto, jest autorem tylko niewielkiej części zdjęć) sprawia w pewnym momencie wrażenie, jakby chciał ze szpiegowską dokładnością odnotować i udokumentować zdjęciami wszystko, co mogłoby być istotne. Jednym słowem „Angkorowi” nie zaszkodziłaby ostrzejsza selekcja ilustracji.
Brak zdecydowania widać też w części pisanej. Z początku autor zdaje się prowadzić czytelnika za rękę, systematycznie oprowadzać po całym Angkorze, niczym w przewodniku turystycznym. Mamy więc mapkę, rozdziały odpowiadające poszczególnym stanowiskom archeologicznym (choć obecnie prowadzi się tam już prace bardziej renowacyjne niż wykopaliskowe) i opisy: tu była świątynia taka i taka, zbudowana za panowania tego i tego władcy, tu i tu warto spojrzeć, bo są fajne rzeźby, w sumie powinno wystarczyć na to tyle a tyle minut. Oczywiście z prawdziwym przewodnikiem ma to niewiele wspólnego, bo Pałkiewicz dawkuje te informacje bardzo wybiórczo i ukrywa je gdzieś w głębi tekstu. Takie „oprowadzanie” przeplata się na szczęście z różnego rodzaju dygresjami i opowieściami.
Najciekawsze z nich są te dotyczące najnowszej historii Angkoru, traktujące o ponownym odkryciu tego miejsca i zachwycie zachodnich podróżników, ale też o mrocznych latach panowania Pol Pota i niszczeniu zabytków. Wiążą się z nimi jedne z najlepszych ilustracji: XIX-wieczne ryciny przedstawiające wyobrażenia Angkoru w czasach największej chwały lub pokazujące odkrywców na tle ruin – oczywiście z obowiązkowymi hełmami korkowymi i parasoleczkami trzymanymi przez panie w eleganckich sukniach. Zresztą te obrazki, w połączeniu z częścią zdjęć przedstawiających symbiozę starożytnego miasta z dżunglą (niezłym przykładem jest tu okładka, choć szkoda, że wybrano duże zbliżenie– są w książce dużo lepsze ujęcia) tworzą wspomniany klimat „zaginionych miast”. Aura niesamowitości jest wyraźnie odczuwalna, i to w dwóch wersjach. Spotykamy baśniowo-oniryczne obrazki dzikiej dżungli z przebijającymi przez korony drzew promieniami słońca, oświetlającymi pojedyncze, kamienne ślady po pradawnej cywilizacji. Jednak czuć też nastrój epoki odkryć kolonialnych, tego specyficznego okresu, w którym biały człowiek był już potężnym władcą świata, panującym w dużym stopniu nad siłami natury, ale wciąż istniały miejsca nietknięte jego stopą, skrywające zadziwiające tajemnice burzące ustalone kanony wiedzy. Dziś pozostaje tylko zazdrościć podróżnikom sprzed stu czy dwustu lat, że wciąż mieli co odkrywać.1)
Pałkiewicz jako pisarz nie sprawdza się natomiast w innych konwencjach. W kilku fragmentach próbuje skierować się w stronę reportażu i snuje rozważania na temat współczesnej Kambodży i jej mieszkańców oraz przyjezdnych obcokrajowców. Innym razem skręca w stronę literatury typowo podróżniczej, racząc czytelnika opowiastkami o różnych zdarzeniach – czasem dziwnych, innym razem zabawnych – które spotkać mogą Europejczyka we wciąż biednym i niebezpiecznym azjatyckim kraju na końcu świata. Niestety, oba te podejścia są kompletnie nieudane, ze względu na… Pałkiewicza. Niezależnie czy są to w zamierzeniu rozluźniające anegdotki, czy obraz współczesnej Kambodży i odwiedzających ją turystów, zawsze w centrum jest Jacek Pałkiewicz.
Autor, zapewne nie bez podstaw, ale zdecydowanie zbyt kategorycznie, oskarża wszystkich zwiedzających poza sobą samym o macdonaldyzację turystyki, o niepoświęcanie Angkorowi należytej uwagi i szacunku, a wręcz zżyma się, że miejsce niedługo będzie „zadeptane”. W opozycji do takiego macturysty podążającego ślepo za przewodnikiem, pstrykającego setki nieprzemyślanych zdjęć, autor postawił swoją (nie)skromną osobę. Pałkiewicz jakby zapomniał, że sam też jest w Angkorze tylko gościem, i to nie naukowcem czy inżynierem dbającym o odrestaurowanie zabytków, ale zwykłym turystą, tyle że indywidualnym i bardziej doświadczonym. Zapomina też, że nie każdy ma możliwości finansowo-organizacyjne, a przede wszystkim hart ducha i umiejętności, by regularnie co parę lat poświęcać kilka tygodni na przebywanie w starożytnej Kambodży, myszkując po najbardziej niedostępnych zakamarkach i poświęcając całe dnie na rozmyślania w cieniu ruin. Zresztą przecież właśnie do takiego macturysty skierowany jest „Angkor”: do człowieka, który – jeśli zdecyduje się odłożyć książkę i wstać z kanapy – Kambodżę będzie podziwiał w stadku sobie podobnych, rozentuzjazmowanych osobników popędzanych przez przewodnika w następne miejsce.
Pałkiewicz jest też głównym bohaterem opowiadanych przez siebie historyjek. Jeśli mowa o spotkaniu ciekawych osób (bo owszem, są też przypadki „prawdziwych” turystów, którzy zauroczeni miejscem zdecydowali się zostać tam na dłużej wbrew wcześniejszym planom) to okazuje się, że ściągnęli do Angkoru zainteresowani filmem dokumentalnym nakręconym przez… Jacka Pałkiewicza. Jeśli pojawia się anegdota o niebezpieczeństwach tropikalnego klimatu, to przykładem jest „pewien nieszczęśnik” umierający na malarię, który został uratowany przez (uwaga, niespodzianka) Jacka Pałkiewicza, który podzielił się z nim ostatnią (!) porcją lekarstwa.2)
W sumie są to zaledwie irytujące drobnostki, pojawiające się tylko od czasu do czasu, ale w połączeniu ze stosunkowo ciężkim piórem, (co pokazał już w „El Dorado…”) i mieszaniem konwencji, dość skutecznie powodują co najwyżej przeciętny odbiór książki. Pozostaje więc traktować „Angkor” jako fascynujący album, który dawkowany w rozsądnych proporcjach dostarczyć może wielu wrażeń estetycznych. No i jest to prosta droga zarówno do zainteresowania Angkorem i historią Khmerów – czy w ogóle cywilizacjami azjatyckimi, które są chyba trochę w cieniu kultur śródziemnomorskich i południowoamerykańskich – jak i do udanego wczuwania się w rolę Henry’ego Jonesa, Lary Croft czy, jeśli ktoś woli sięgnąć głębiej w przeszłość, Allana Quatermaina lub Daniela Dravota. I to nie ruszając się z domowej kanapy!
koniec
8 kwietnia 2008
1) Tę konieczność istnienia „białych plam” jako celu (do którego się dąży, ale nie osiąga) znakomicie przedstawił w opowiadaniu „Mgły odpływają o świcie” George R. R. Martin. A trzymając się porównań z kultury masowej: jeśli ktoś chce odnaleźć klimat z „Indiany Jonesa”, „Kopalni króla Salomona”, „Księgi dżungli” czy nawet serialowego „Robin Hooda” (mówię oczywiście o tajemniczym, spowitym mgłą Sherwood i pojawiającym się nagle między drzewami Hernie), to tak, Angkor z kart książki Pałkiewicza jest odpowiednim miejscem.
2) W ten sam nurt wpisują się też ostatnie kartki „Angkoru”, które zostały wykorzystane na reklamę (co dziwi, gdyż jest to obecnie dość rzadka praktyka) - w tym wypadku nie wydawnictwa, a książek Pałkiewicza. Drażni to o tyle, że cały album jest zaplanowany i wydany bardzo ładnie, np. przy numerach stron znajdują się reprodukcje khmerskich rzeźb, strony tytułowe są zdobione i ilustrowane, a spis treści – zapewne dla zbudowania klimatu tajemniczości – został przeniesiony na koniec. Wyskakujące nagle strony upstrzone różnokolorowymi okładkami dziełek Pałkiewicza są jak cios obuchem i szybko przywracają do rzeczywistości nawet najbardziej zauroczonego Angkorem czytelnika.

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Burszowie sprzed (ponad) stu lat
Sebastian Chosiński

19 I 2019

Po zdjęciu wydawniczego „aresztu” z Eberharda Mocka Marek Krajewski z prawdziwą przyjemnością powrócił do swego sztandarowego bohatera i w ciągu trzech lat wydał trzy kolejne powieści, w których gra on pierwszoplanową (i jednocześnie pierwszorzędną) rolę. „Mock. Pojedynek” zamyka trylogię poświęconą losom młodego Eberharda, przedstawiając go w czasach, kiedy jeszcze nie był policjantem, ale dopiero studentem uniwersytetu w Breslau.

więcej »

Ten okrutny XX wiek: Szaleństwo Envera Hoxhy
Sebastian Chosiński

18 I 2019

Kraj z dostępem do Adriatyku, który na kilkadziesiąt lat skazał się na przebywanie na peryferiach Europy. Kraj, którego przywódca nawet przez inne głowy państw obozu wschodniego postrzegany był jako groźny paranoik. Kraj, który do dzisiaj leczy blizny. To oczywiście Albania – zbiorowy bohater reportażowej książki „Błoto słodsze niż miód”, za którą jej autorka, Małgorzata Rejmer, otrzymała właśnie Paszport Polityki.

więcej »

Krótko o książkach: Syberia – druga ojczyzna Polaków
Miłosz Cybowski

17 I 2019

„W ludzkiej i leśnej kniei” powstało po publikacji „Przez kraj zwierząt, bogów i ludzi”, ale opisuje o wiele wcześniejsze przygody Ossendowskiego na Syberii. Taka kolejność nie wpływa jednak w żaden sposób na przyjemność płynącą z lektury – daleki wschód imperialnej Rosji w okresie pokoju jest miejscem równie wartym uwagi i niebezpiecznym, co ten sam region ogarnięty wojną domową.

więcej »

Polecamy

Ten świat to jeden wielki Kant!

Na rubieżach rzeczywistości:

Ten świat to jeden wielki Kant!
— Marcin Knyszyński

„Teraz widzimy jakby w zwierciadle, niejasno” – 1 Kor 13, 12
— Marcin Knyszyński

Świat jako miraż albo ludzie jak bogowie
— Marcin Knyszyński

Prawda Absolutna kontra prawdy subiektywne
— Marcin Knyszyński

Gra w życie
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż twórcy

Pisarstwo – ziemia nieznana
— Jakub Gałka

Nie dla zmarzluchów
— Jakub Gałka

W poszukiwaniu „El hombre dorado”
— Sebastian Chosiński

Tegoż autora

Więcej wszystkiego co błyszczy, buczy i wybucha?
— Miłosz Cybowski, Jakub Gałka, Wojciech Gołąbowski, Adam Kordaś, Michał Kubalski, Marcin Osuch, Agnieszka ‘Achika’ Szady, Konrad Wągrowski

Nieprawdziwi detektywi
— Jakub Gałka

O tych, co z kosmosu
— Paweł Ciołkiewicz, Jakub Gałka, Jacek Jaciubek, Adam Kordaś, Michał Kubalski, Marcin Osuch, Konrad Wągrowski

Wszyscy za jednego
— Jakub Gałka

Pacjent zmarł, po czym wstał jako zombie
— Adam Kordaś, Michał Kubalski, Jakub Gałka, Piotr ‘Pi’ Gołębiewski, Jarosław Robak, Beatrycze Nowicka, Łukasz Bodurka

Przygody drugoplanowe
— Jakub Gałka

Ranking, który spadł na Ziemię
— Sebastian Chosiński, Artur Chruściel, Jakub Gałka, Jacek Jaciubek, Michał Kubalski, Jarosław Loretz, Konrad Wągrowski, Kamil Witek

Ludzie jak krewetki
— Jakub Gałka

Katana zamiast pazurów
— Jakub Gałka

Trzy siostry Thorgala
— Jakub Gałka

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.