Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 21 maja 2018
w Esensji w Esensjopedii

Ilia Warszawski

Paweł Laudański
Ilia Warszawski – ilu dzisiejszym czytelnikom fantastyki mówi cokolwiek to nazwisko? A przecież to klasyk radzieckiej fantastyki, z którym pod względem ilości przekładów w Polsce długo konkurować mogli jedynie Bilenkin, Bułyczow i Strugaccy. Czas chyba zatem przypomnieć sylwetkę pisarza oraz przedstawić polską bibliografię jego utworów.

Paweł Laudański

Ilia Warszawski

Ilia Warszawski – ilu dzisiejszym czytelnikom fantastyki mówi cokolwiek to nazwisko? A przecież to klasyk radzieckiej fantastyki, z którym pod względem ilości przekładów w Polsce długo konkurować mogli jedynie Bilenkin, Bułyczow i Strugaccy. Czas chyba zatem przypomnieć sylwetkę pisarza oraz przedstawić polską bibliografię jego utworów.
1.
Ilia Warszawski. Jego twórczość kojarzyła mi się przed laty niemal wyłącznie z krótkimi opowiadaniami, przyjemnymi w lekturze humoreskami, niepozostawiającymi jednak po sobie trwalszego śladu w pamięci czytelnika. Wystarczyło jednak, że sięgnąłem po wydany przed kilkoma laty w Rosji obszerny (zdaje się, że wręcz kompletny) zbiór jego prozy, by okazało się, że powyższe spostrzeżenie jest jedynie częściowo prawdziwe.
2.
Urodził się Warszawski w Kijowie, 14 grudnia 1908 r. Ukończył wyższą szkołę morską, pracował jako mechanik i inżynier-konstuktor. Na niwie literackiej debiutował już w roku 1929 (książka „Вокруг света без билета”, czyli „Wokół świata bez biletu”, opowieści morskie napisane we współautorstwie z N. Sliepniewem i D. Warszawskim), potem jednak niczego nie publikował aż do początku lat 60. Pierwsze opowiadanie fantastyczne, zatytułowane „Роби” („Robi”), opublikował w roku 1962.
Warszawski fantastykę pisał stosunkowo niedługo, bo raptem przez nieco ponad dziesięć lat, zdążył jednak opublikować przeszło osiemdziesiąt opowiadań. Znaczną część z nich zebrano w wydanych za życia pisarza pięciu niewielkich tomach: „Молекулярное кафе” (1964), „Человек, который видел антимир” (1965), „Солнце заходит в Дономаге” (1966), „Лавка сновидений” (1970) oraz „Тревожных симптомов нет” (1972).
Spuścizna twórcza pisarza zadziwia różnorodnością, zarówno pod względem podejmowanych tematów, jak i stylistyki: opowiadania humorystyczne sąsiadują z pamfletami na tematy społeczne (cykl „Солнце заходит в Дономаге”, czyli „Słońce zachodzi w Donomagu”; rzecz popełniona na fali radzieckiej „odwilży”, zapoczątkowanej przez Chruszczowa), a pełne liryzmu miniatury – z nowelami o psychologicznym zacięciu („Решайся, пилот!”, „Na atolu”).
Proza Warszawskiego wyróżniała się wśród twórczości mu współczesnych aforystycznością opisu i przepełnionym ironią spojrzeniem na opisywaną rzeczywistość. Każde niemal opowiadanie jawi się jako swoista logiczna konstrukcja, powołana do istnienia dla wykazania lub odrzucenia określonej hipotezy. Warszawski skąpił w wyborze środków wyrazu, był lakoniczny, unikał nadmiernych stylistycznych ozdobników. Na próżno szukać w jego prozie skomplikowanych bohaterów; powołane przezeń do istnienia postaci z reguły były czysto umowne i schematyczne. Nie wynikało to jedna bynajmniej z braku umiejętności literackich autora, lecz z właściwości jego twórczej maniery. Jego zasadniczym celem jako pisarza było przedstawienie interesującego pomysłu, a nie ludzkich charakterów.
Pisał Warszawski klasyczną fantastykę, opartą na naukowym, podbudowanym obszerną wiedzą, pomyśle. Przedmiotem satyry autora był w latach 60. kuriozalny w jego przekonaniu „cybernetyczny romantyzm”, przewidujący szybką budowę skomplikowanych robotów i wielokrotnie przewyższających ludzki intelekt mózgów elektronowych, które przejmą od nas wszelkie zadania, od tych najważniejszych i najbardziej skomplikowanych poczynając, na najprostszych i mało istotnych kończąc. Brał Warszawski na warsztat hipotezy z zakresu biochemii i cybernetyki („Czerwone paciorki”, „Kawiarnia »Pod molekułą«”), problemy związane z kontaktami ludzkości z przedstawicielami pozaziemskiego życia czy też wyobrażenia o naturze przestrzeni i Einsteinowskim paradoksie czasu („Podróż w nicość”, „Pułapka”, „Powrót”).
Ilia Warszawski zmarł po ciężkiej chorobie 4 lipca 1974 r.
3.
Doliczyłem się 37 opowiadań Warszawskiego wydanych w Polsce, znamy zatem niemal połowę jego twórczości. Wszystkie wspomniane utwory ukazały się na kartach kilkunastu antologii (w kolejności alfabetycznej: „Bion”, „Czarne żurawie”, „Dusza do wynajęcia”, „Galaktyka I”, „Kroki w nieznane” t. 1, 2, 3 i 5, „Kraina fantazji”, „Kwiaty Albarossy”, „Okno w nieskończoność”, „Siedem diabelskich wynalazków”, „W pogoni za wężem morskim” i „Zagadka liliowej planety”) oraz na łamach prasy, zarówno tej oficjalnej („Problemy”, „Fantastyka”, „Literatura Radziecka” i „Odgłosy”), jak i fanzinów („Materiały” i „Kwazar”). Nie doczekał się natomiast Warszawski wydania u nas choćby skromnego autorskiego zbioru, tak jak miało to miejsce w przypadku Dymitra Bilenkina.
W zamieszczonym poniżej zestawieniu starałem się wymienić wszystkie teksty Warszawskiego przetłumaczone i wydane w Polsce. Możliwe jednak, że coś umknęło mej uwadze (świadczyć o tym może stwierdzenie Konrada Fiałkowskiego z numeru 4/74 miesięcznika „Problemy”, iż opowiadania Warszawskiego „były już zresztą publikowane w języku polskim zarówno w tygodnikach, jak i w wydawnictwach książkowych”; o ile do książek dotarłem, to do owych tajemniczych tygodników już niestety nie); za ewentualne braki czy przekłamania z góry przepraszam. W jednym przypadku (opowiadanie „Transplantacja”, opublikowane w roku 1972 na łamach „Problemów”) nie podaję tytułu oryginalnego, do publikacji owej bowiem nie dotarłem i nie jestem w stanie stwierdzić w sposób niebudzący wątpliwości, o który konkretnie tekst chodzi.
Czy twórczość Warszawskiego przetrwała próbę czasu? Nie cała, rzecz jasna, ale nadal warto po nią sięgać. Wystarczy zapoznać się z „Na atolu”, „Ucieczką” i „Wycieczką do Pennfield” czy z niepublikowanymi u nas opowiadaniami „Курсант Плошкин” i „Сюжет для романа”, by przekonać się o słuszności owego twierdzenia.
Bibliografia Ilii Warszawskiego w języku polskim
Bal maskowy [Маскарад]
  • 1979, w: „Materiały” nr 2
Bioprądy, bioprądy… [Биотоки, биотоки…]
  • 1966, w: „Zagadka liliowej planety”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Czerwone paciorki [Красные бусы]
  • 1966, w: „Zagadka liliowej planety”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Dusza do wynajęcia [Душа напрокат]
  • 1978, w: tyt., Nasza Księgarnia, s. Stało się jutro t. 11
Homunkulus [Гомункулус]
  • 1982, w: „Literatura radziecka” nr 1
Kaczka w śmietanie [Утка в сметане]
  • 1970, w: „Kroki w nieznane”, tom 1, Iskry
Kawiarnia „Pod molekułą” [Молекулярное кафе]
  • 1966, w: „Zagadka liliowej planety”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Kontaktów nie będzie [Контактов не будет]
  • 1988, w: „Bion”, Śląsk, s. „z latającym spodkiem”
Leń [Лентяй]
  • 1977, w: „Problemy” nr 2
  • 1978, w: „Dusza do wynajęcia”, Nasza Księgarnia, s. „Stało się jutro”, t. 11
Liliowa planeta [Сиреневая планета]
  • 1966, w: „Zagadka liliowej planety”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Maszyna [Предварительные изыскания]
  • 1974, w: „Problemy” nr 4
Miłość i czas [Любовь и время]
  • 1984, w: „Czarne żurawie”, Nasza Księgarnia, s. „Stało się jutro”, t. 19
Na atolu [В атолле]
  • 1967, w: „W pogoni za wężem morskim”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
  • 1980, w: „Okno w nieskończoność”, Wyd. Poznańskie, s. „ze słoneczkiem”
Napad odbędzie się o północy [Ограбление произойдет в полночь]
  • 1988, w: „Bion”, Śląsk, s. „z latającym spodkiem”
Niejadki [Неедяки]
  • 1966, w: „Zagadka liliowej planety”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Nie ma niepokojących objawów [Тревожных симптомов нет]
  • 1978, w: „Dusza do wynajęcia”, Nasza Księgarnia, s. „Stało się jutro”, t. 11
Perpetuum mobile [Перпетуум мобиле]
  • 1985, w: „Odgłosy” nr 22
Pętla histerezy [Петля гистерезиса]
  • 1987, w: „Galaktyka I”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Pod stopami Ziemia [Под ногами земля]
  • 1967, w: „W pogoni za wężem morskim”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Podróż w nicość [Путешествие в ничто]
  • 1966, w: „Zagadka liliowej planety”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Pojedynek [Поединок]
  • 1978, w: „Dusza do wynajęcia”, Nasza Księgarnia, s. „Stało się jutro”, t. 11
Powrót [Возвращение]
  • 1966, w: „Zagadka liliowej planety”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Powtórne urodziny [Второе рождение]
  • 1983, w: „Odgłosy” nr 14
Pułapka [Ловушка]
  • 1966, w: „Zagadka liliowej planety”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Robi [Роби]
  • 1978, w: „Alfa 4”, KAW
Sędzia [Судья]
  • 1974, w: „Problemy” nr 4
Spadkobierca [Наследник]
  • 1984, w: „Odgłosy” nr 30
Suma osiągnięć [Сумма достижений]
  • 1983, w: „Fantastyka” nr 8
Ściśle według reguł [Все по правилам]
  • 1977, w: „Kwiaty Albarossy”, Nasza Księgarnia, s. „Stało się jutro”, t. 9
Transplantacja
  • 1972, w: „Problemy” nr 3
Ucieczka [Побег]
  • 1972, w: „Kroki w nieznane”, tom 3, Iskry
  • 1987, w: „Galaktyka I”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
  • 1988, w: „Bion”, Śląsk, s. „z latającym spodkiem”
Uniwersalny przewodnik dla pisarzy fantastów [Назидание для писателей-фантастов]
  • 1974, w: „Problemy” nr 4
  • 1974, w: „Kroki w nieznane”, tom 5, Iskry
  • 1987, w: „Galaktyka I”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Widziadła [Призраки]
  • 1978, w: „Dusza do wynajęcia”, Nasza Księgarnia, s. „Stało się jutro”, t. 11
  • 1985, w: „Odgłosy” nr 22, jako „Fantomy”
Wnuk [Внук]
  • 1966, w: „Zagadka liliowej planety”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Współczesna baśń [Современная сказка]
  • 1983, w: „Kwazar” nr 9
Wycieczka do Pennfield [Поездка в Пенфилд]
  • 1971, w: „Kroki w nieznane”, tom 2, Iskry
  • 1977, w: „Siedem diabelskich wynalazków”, KAW, s. „szczęśliwej siódemki”
  • 1987, w: „Galaktyka I”, Iskry, s. „Fantastyka-Przygoda”
Wystrzał [Выстрел]
  • 1982, w: „Kraina fantazji”, wyd. klubowe
koniec
15 grudnia 2008

Komentarze

18 V 2011   12:16:22

Bardzo przydatna, chyba jedyna dostępna po polsku szczegółowa nota o Autorze. Dzięki!

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Wiatr ze Wschodu (65)
Paweł Laudański

15 I 2018

Trzy świetne powieści – Chajeckiej, Danichnowa i Midianina, do tego przyzwoity zbiór krótkiej prozy… Wygląda na to, że na Wschodzie wciąż jest cywilizacja!

więcej »

Wiatr ze Wschodu (64)
Paweł Laudański

12 VI 2014

Nowa powieść Jany Dubinianskiej, znakomity, debiutancki zbiór opowiadań Iny Goldin, kolejny zbiór pełen tekstów o apokalipsie oraz klasyczna powieść Władimira Michajłowa. Na wschodzie działo się i nadal się dzieje.

więcej »

Wiatr ze Wschodu (63)
Paweł Laudański

26 IV 2013

Bardzo udany zbiór krótkiej formy spod pióra Julii Zonis, kolejny tom cyklu o Patrolach Siergieja Łukianienki, interesująca powieść Siergieja Kuzniecowa, zbiór opowiadań poświęconych podróżom w czasie oraz... ostatni jak na razie tak obszerny przegląd zawartości odchodzących właśnie w niebyt rosyjskich literackich magazynów sf&f, czyli - kolejna edycja WzW.

więcej »

Polecamy

Bohaterowie

Po trzy:

Bohaterowie
— Beatrycze Nowicka

Ludzie w książkach żyją
— Beatrycze Nowicka

Niedocenione
— Beatrycze Nowicka

Inne strony świata
— Beatrycze Nowicka

I jeszcze jeden tom…
— Beatrycze Nowicka

Transfuzje duszy
— Beatrycze Nowicka

Tropem jednorożca
— Beatrycze Nowicka

Inteligentne i inspirujące
— Beatrycze Nowicka

Za Stumilowym Lasem i Doliną Muminków
— Beatrycze Nowicka

Blask jasnych łun
— Beatrycze Nowicka

Zobacz też

Z tego cyklu

Wiatr ze Wschodu (65)
— Paweł Laudański

Wiatr ze Wschodu (64)
— Paweł Laudański

Wiatr ze Wschodu (63)
— Paweł Laudański

Wiatr ze Wschodu (62)
— Paweł Laudański

Wiatr ze Wschodu (61)
— Paweł Laudański

Wiatr ze Wschodu (60)
— Paweł Laudański

Wiatr ze Wschodu (59)
— Paweł Laudański

Wiatr ze Wschodu (58)
— Paweł Laudański

Wiatr ze Wschodu (57)
— Paweł Laudański

Wiatr ze Wschodu (56)
— Paweł Laudański

Tegoż autora

Esensja czyta: Styczeń 2010
— Anna Kańtoch, Paweł Laudański, Marcin Mroziuk, Beatrycze Nowicka, Mieszko B. Wandowicz, Konrad Wągrowski

Rok 2007 w muzyce
— Sebastian Chosiński, Paweł Franczak, Piotr ‘Pi’ Gołębiewski, Paweł Laudański

Kir Bułyczow – polska bibliografia
— Paweł Laudański

Kroki w Nieznane: Sześciu wspaniałych
— Paweł Laudański

W sieci: Rodem zza wschodniej granicy
— Paweł Laudański

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.