Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 11 grudnia 2019
w Esensji w Esensjopedii

Jacek Dukaj
‹Sierpniowa noc›

WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
AutorJacek Dukaj
TytułSierpniowa noc
OpisJacek Dukaj, najlepszy współczesny polski pisarz twardej odmiany fantastyki naukowej, choć często zapędzający się w inne regiony. W swej literaturze buduje sugestywne i niezwykle dopracowane wizje przyszłości, zaprzęga do nich religię, filozofię i historię. Dwukrotny laureat nagrody im. Janusza A. Zajdla, w tym za opowiadanie „Katedra”, na podstawie którego powstał nominowany do Oskara film Tomka Bagińskiego.
Gatunekdramat

Sierpniowa noc

MOGŁEM to zrobić. I ta możliwość zaczęła mnie zasysać, wciągać, wpadałem niczym w studnię – stopa, ręka, ręka, filiżanka – przecież to ułamek sekundy, tak niewiele trzeba, MOGĘ to zrobić, MOGĘ, co powstrzyma moje ciało, kiedy już się poderwie, kto zahamuje ruch?

Jacek Dukaj

Sierpniowa noc

MOGŁEM to zrobić. I ta możliwość zaczęła mnie zasysać, wciągać, wpadałem niczym w studnię – stopa, ręka, ręka, filiżanka – przecież to ułamek sekundy, tak niewiele trzeba, MOGĘ to zrobić, MOGĘ, co powstrzyma moje ciało, kiedy już się poderwie, kto zahamuje ruch?

Jacek Dukaj
‹Sierpniowa noc›

WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
AutorJacek Dukaj
TytułSierpniowa noc
OpisJacek Dukaj, najlepszy współczesny polski pisarz twardej odmiany fantastyki naukowej, choć często zapędzający się w inne regiony. W swej literaturze buduje sugestywne i niezwykle dopracowane wizje przyszłości, zaprzęga do nich religię, filozofię i historię. Dwukrotny laureat nagrody im. Janusza A. Zajdla, w tym za opowiadanie „Katedra”, na podstawie którego powstał nominowany do Oskara film Tomka Bagińskiego.
Gatunekdramat
Wszyscy śpią.
Taka ciemność – w obrazie, dźwięku, ruchu, myśli – że trudno mi uwierzyć w dzień. Jakże to? – światło? hałas? śmiech? krzątanina domowa? Fantazje niemożliwe! To jest stan jedynie prawdopodobny: wszyscy śpią. Chodzę w ciszy po domu.
Kuchnia. Korytarz. Ganek; bo drzwi otwarte (lekki wiatr w trawie – nie słuchać wiatru!). Korytarz. Pokój dziecinny. Korytarz. Sypialnia. Korytarz. Kuchnia. Zagryzam dłoń.
Siadam i to już jest jakaś ulga, bo żeby teraz zrobić cokolwiek więcej, muszę wpierw wstać, co wymaga pewnego dodatkowego, świadomego wysiłku – mały bufor bezpieczeństwa.
Nie zapaliłem oczywiście światła, ale Księżyc zagląda przez okna i wszystko tonie w letnim półmroku. Duszno. Mógłbym sięgnąć do lodówki, nalać sobie zimnego soku, wypić. Wystarczy ruch ręką, nie trzeba wstawać. Mógłbym. Ale mógłbym także sięgnąć gdzie indziej. Nawet nie muszę patrzeć, tysiąckrotne wyobrażenie wytrenowało odruchy.
Nie sięgam. (Na razie). Siedzę. Wszyscy śpią. Pocę się ze strachu.
• • •
To nie jest bezsenność; a w każdym razie nie jest ona przyczyną, prędzej skutkiem. I przecież nie każda noc taka. Jedna na trzy, cztery. Częściej w weekendy, święta. Dziesięć razy na miesiąc? Ale nie liczę, to tylko takie wrażenie – że przyśpiesza, że już więcej niż raz w tygodniu, że zdarza się również taka noc po nocy; podczas gdy w zeszłym roku – prawie w ogóle.
Więc narasta.
Czy potrafię cofnąć się pamięcią aż do samego początku? Czy w ogóle istnieje początek w postaci konkretnego punktu w czasie, pojedynczego zdarzenia – czy też raczej szukać trzeba miliona drobnych znaków, tak drobnych, że niedostrzegalnych, które powoli kumulują się w niepowstrzymywalną lawinę? Teraz, w przerażeniu, pamięć przyobleka wszystko w czarne skojarzenia.
No bo chyba nie jestem wyjątkiem, chyba każdy zna to uczucie. Ale pewnie słabe, przelotne, zaraz zapomina. Dlaczego ja nie jestem w stanie?
Miałem trzynaście lub czternaście lat, ciotka przyjechała z wizytą zza morza, widziałem ją po raz pierwszy, podstarzała brunetka przy kości, mówiła ze śmiesznym akcentem. Cała rodzina usadziła się przy stole, na którym ona rozkładała setki zdjęć, nieprzerwanie je komentując i popadając przy tym w liczne dygresje, podnosiła wówczas wzrok i perorowała z filiżanką w dłoni, co i raz zbliżając ją do warg, ale bodaj nigdy z niej nie upijając, bo zawsze w ostatniej chwili rozpoczynała nową opowieść i filiżanka oddalała się. Siedziałem na ukos, przez róg stołu od ciotki, między nami był jedynie mój młodszy brat, który bawił się podebranymi ze sterty fotografiami. Patrzyłem, jak ona mówi i mówi, filiżanka w górę i w dół, kawa już na pewno zimna, nie mogłem oderwać wzroku, zdrętwiały mi ramiona, pot zaczął spływać po plecach; wreszcie poderwałem się, uciekłem.
Matka mnie wypytywała, co miało znaczyć tak niegrzeczne zachowanie. Ojciec też zrugał. Nic nie odpowiadałem. Co miałem rzec? Takich rzeczy nie da się wytłumaczyć drugiej osobie. Sobie samemu zresztą także.
Przed czym uciekłem? Siedziałem tam i obserwowałem ciotkę. Za entym uniesieniem przez nią filiżanki ogarnęła mnie w końcu na dobre irytacja, prawie złość, zgrzytałem w duchu zębami: „No wypijże tę kawę!”. Ale ona znowu zaczynała mówić i szlag mnie tam trafiał. „No wypijesz, czy nie?”. Po raz kolejny unosiła ją do warg. Wyobraziłem sobie, jak pochylam się nad stołem i przyciskam naczynie do jej ust, w ostatniej chwili zapobiegając wybuchowi następnego słowotoku. Oczywiście nie zrobiłem tego, ale wyobrażenie się zapisało i za każdym razem wracało coraz silniejsze, projektowałem sobie ruchy ciała, tak przesunę stopy, tak oprę się lewą ręką o stół, tak sięgnę prawą; i jak uchwycę filiżankę. Wystarczyło wykonać. Nikt i nic nie było w stanie mi przeszkodzić. MOGŁEM to zrobić. I ta możliwość zaczęła mnie zasysać, wciągać, wpadałem niczym w studnię – stopa, ręka, ręka, filiżanka – przecież to ułamek sekundy, tak niewiele trzeba, MOGĘ to zrobić, MOGĘ, co powstrzyma moje ciało, kiedy już się poderwie, kto zahamuje ruch? Spadałem. Zimny pot ciekł wzdłuż kręgosłupa. Na litość boską, przecież nie napadnę na oczach całej rodziny na ciotkę! Ale ręce już wiedziały, jak mało trzeba; ale nogi już szykowały optymalne ustawienie; ale tułów już się pochylał. Udało mi się jakoś wcisnąć dłonie pod uda, tak że teraz siedziałem na wyprostowanych palcach, lecz to w niczym nie pomagało, ramiona mi cierpły, rosło przerażenie, nie odrywałem wzroku od filiżanki. Kto, co powstrzyma…? Nie istniała taka siła. MOGŁEM.
Uciekłem.
Taki początek pamiętam.
• • •
Ponieważ nie potrafię ocenić, która myśl i kiedy uruchomi wyobrażenie, jestem bezbronny. Pozostaje mi uciekać, o ile znajdę siłę. Ale nie zawsze można uciec.
Idę pokrytym lodem chodnikiem, przede mną ostrożnie, kroczek za kroczkiem, posuwa się zakutany w płaszcz starzec. Wyciągnę rękę, popchnę, przewróci się. MOGĘ.
Uciekam czym prędzej.
Na peronie dworca kolejowego, na chwilę przed zajechaniem pociągu, który już zbliża się, rozpędzony. Dwa kroki od krawędzi; co mnie powstrzyma przed skokiem na tory? Nie ma barier, strażników, nikt nie zdąży zareagować, nogi już znają scenariusz, wyobrażenie jest tak silne, tak silne! MOGĘ.
Cofam się głębiej w tłum podróżnych, serce bije głośno w szoku adrenalinowym.
Piękna kobieta w autobusie obok mnie. Obrócę się, obejmę, pocałuję. MOGĘ.
Wysiadam.
Jadę autostradą, setka na liczniku, i nagle wyobrażenie o najwyższej rozdzielczości: drobny ruch dłoni, skręt kierownicy, tak to będzie wyglądać, tak właśnie. Co, kto powstrzyma? – nikt, nikt, MOŻESZ, MOŻESZ, MOŻESZ!
Żona się dziwi, czemu wracam do domu taksówką, gdzie wóz. I co jej powiem? Takich rzeczy nie da się wytłumaczyć. Nie mówię nic.
Najgorsze jest to, że te wyobrażenia się są przecież wyobrażeniami realizacji mych marzeń, w każdym razie większość z nich nie jest. Na miły Bóg, ja wcale nie chcę się zabić! Tylko że kryterium nie stanowi tu, czego CHCĘ, lecz co MOGĘ. Zbieżności między nimi są przypadkowe, a wyobrażenia tym silniejsze, im czyny w nich straszliwsze. Czysta MOŻLIWOŚĆ odbiera mi władzę nad ciałem i duszą.
• • •
Tak jak teraz – bliskość szuflady przymusza mnie do ruchu. Tak bardzo MOŻNA, że już prawie TRZEBA. W świetle Księżyca uchwyt lśni niczym klamka bajkowego skarbca.
Gryzę wargi. Smak krwi pozwala mi się na moment wyzwolić i kiedy wstaję z krzesła, skręcam w przeciwną stronę. Korytarz.
Korytarz, pokój dziecinny. Oddycham głośno, mokry od potu. Córeczki śpią, znowu skłębiły się na jednym łóżeczku, piżamki pozwijały się ciasno, koc zjechał za podłogę. Chcę podejść, poprawić, przykryć, ucałować, jasne włosy przesłaniają ich twarze, które znam tak dobrze, w płaczu, w śmiechu, znam na pamięć. Omal krztuszę się z rozpaczy, trzęsąc się w progu.
Korytarz, bo zdobyłem się na krok wstecz. Przez minutę tylko stoję i kiwam się na piętach, tępo wpatrzony w przestrzeń, podpierając się o ściany obiema rękami. Weź się w garść! Uciekniesz! Jakoś.
Wpadam do łazienki. Zimny prysznic, tak. Wraz z wodą spływa powoli przerażenie. Wyrównuje się oddech, wyrównują szale. Wycieram się z nową energią. Słyszę jak w salonie zegar wybija trzecią. Taaak.
Wychodzę na ganek, zapalam papierosa. Ukojenie. Ta noc już chyba za mną. Zaparkowany na podjeździe samochód przyciąga wzrok. Może będę musiał, może to jest jedyne wyjście: nie mówiąc słowa, nie pisząc listu, nie zostawiając żadnych śladów, wsiąść którejś nocy i odjechać w nieskończoność. To jest sposób, to jest ucieczka. Wtedy już nie będę MÓGŁ.
Wyrzucam peta, wracam (korytarz, sypialnia). Ona śpi na lewym boku, jak zwykle. Wsuwam się za nią, obejmuję, przyciskam. Wtula się odruchowo, coś mruczy. Wtedy lancet straszliwej pewności tnie mnie przez klatkę piersiową, ciekły azot spływa krtanią, staje serce. Będą przecież kolejne noce ciemności.
– Kocham cię – szepczę jej chrapliwie.
Lecz – MOGĘ. MOGĘ.
Nikt nie powstrzyma, wszyscy śpią.
styczeń 2001
koniec
1 października 2001

Komentarze

04 I 2015   01:14:34

Bez sensu, lub "lecz się"

08 VII 2016   20:14:29

Nie czytaj tak późno, bo i Ciebie będzie mogło dotyczyć takie "zalecenie lekarskie", misia.

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Ilustracja: <a href='mailto:rafal.wokacz@gmail.com'>Rafał Wokacz</a>

Welesówna i niezbyt żywi mieszkańcy Brzózki
Mika Modrzyńska

2 XI 2019

Przez chwilę nic się nie działo. Dopiero po kilku minutach grupka stworzeń takich jak wodnik, choć drobniejszych i… bledszych, wynurzyła się z wody i podeszła do brzegu, prowadząc między sobą wierzgającą na wszystkie strony Martynę.

więcej »
Ilustracja: Katarzyna Szymonik

Dobry glina
Marianna Szygoń

19 X 2019

Gość nie wyglądał na przejętego cudownym ocaleniem. Ogólnie rzecz biorąc, wyglądał na kogoś, komu bycie martwym nie zrobiłoby wielkiej różnicy. Blady, z woskową cerą i mętnym spojrzeniem, przypominał raczej żywego trupa niż poborcę zaległych czynszów.

więcej »
Ilustracja: <a href='mailto:aszady@uw.lublin.pl'>Agnieszka ‘Achika’ Szady</a>

Chleb
Iwona Michałowska

5 X 2019

Pożyczam bułkę ze straganu Kodiego. Jutro i tak nikt jej nie kupi. Żuję. Rozalia mówi, że jego pieczywo ma smak. Kogo obchodzi smak? Chleb ma wypełnić żołądek. Bułka trochę cierpka, jakby dodał do niej jakiejś goryczki. Wieje coraz mocniej, na wszelki wypadek zwijam daszki straganów. Siostra Kodiego jest dość odporna, a jednak już poszła. On pewnie też byłby odporny, gdyby nie ta blizna. Zranił go brat, nim odszedł z wiatrem. Tym samym, który zabrał moją matkę.

więcej »

Polecamy

Zobacz też

Tegoż twórcy

O tym, czego nie boi się Dukaj
— Mieszko B. Wandowicz

Człowiek przeżywający
— Joanna Kapica-Curzytek

Przeczytaj to jeszcze raz: My nie marzniemy
— Anna Nieznaj

Przeczytaj to jeszcze raz: Dryf
— Beatrycze Nowicka

Nanomagia i chłopięce marzenia
— Beatrycze Nowicka

Wieczność porasta rdzą
— Justyna Lech

Scena za ciasna na Lód
— Karolina „Nem” Cisowska

Człowiek przekraczający
— Daniel Markiewicz

Esensja czyta: Luty-marzec 2010
— Jędrzej Burszta, Jakub Gałka, Anna Kańtoch, Daniel Markiewicz, Marcin Mroziuk

Esensja czyta: Grudzień 2009
— Jędrzej Burszta, Jakub Gałka, Anna Kańtoch, Marcin T.P. Łuczyński, Daniel Markiewicz, Beatrycze Nowicka, Monika Twardowska-Wągrowska, Mieszko B. Wandowicz, Konrad Wągrowski

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.